طرح تحول برنامه درسی در نظام آموزشی کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است. حجت‌الاسلام والمسلمین علی لطیفی، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، در گفت‌وگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان از گسترش دامنه اجرای آزمایشی کتاب‌های پایه اول با رویکرد تحولی به ۲۰۰ مدرسه منتخب در سراسر کشور خبر داد و آن را اولویت اصلی این سازمان در حوزه برنامه درسی عنوان کرد.

گسترش کتب تحولی؛ از هشت مدرسه تا ۲۰۰ مدرسه

سال گذشته طرح آزمایشی کتاب‌های پایه اول در هشت مدرسه اجرا شد و امسال قرار است این تجربه در دامنه بسیار گسترده‌تری سنجیده شود. لطیفی با اشاره به اینکه فرایند تولید کتب پایه دوم نیز هم‌زمان با همین رویکرد در حال انجام است، بر لزوم انطباق محتوای آموزشی با نیازهای روز تأکید کرد و گفت که تحول در محتوا باید متناسب با تحولات فناوری و تغییرات جامعه پیش برود.

بازنگری کتب فنی و حرفه‌ای با نگاه به بازار کار

بخشی از این تغییرات به کتاب‌های پایه یازدهم رشته‌های فنی و حرفه‌ای اختصاص دارد. به گفته رئیس سازمان پژوهش، تغییرات اساسی در این کتب اعمال شده است که بر پایه تحولات فناوری و مقتضیات تازه بازار کار طراحی شده تا دانش‌آموزان با مهارت‌های به‌روزتری وارد عرصه اشتغال شوند.

جایگاه هوش مصنوعی در کتب درسی

هوش مصنوعی یکی از محورهای اصلی این تحول است. در حال حاضر محتوای آموزشی مرتبط با هوش مصنوعی در دروسی مانند «کار و فناوری» و همچنین بخش تازه‌ای که به کتاب «سواد رسانه‌ای» اضافه شده، گنجانده شده است. افزون بر این، سال گذشته یک کتاب مستقل برای هوش مصنوعی در برخی هنرستان‌ها تدوین شد.

لطیفی هدف اصلی این اقدامات را آموزش چگونگی استفاده درست از این ابزارها متناسب با نیاز آموزشی دانش‌آموزان دانست؛ به‌گونه‌ای که نسل تازه بتواند از فناوری‌های نوین به شکل مسئولانه و هدفمند بهره بگیرد و صرفاً با ابزارها آشنا نشود، بلکه کاربرد صحیح آن‌ها را نیز فرا بگیرد.

بازطراحی هنری و بازتاب ارزش‌های ملی و مذهبی

تغییرات این دوره تنها به محتوا محدود نیست؛ طراحی و آماده‌سازی هنری کتب نیز بازنگری شده است. لطیفی توضیح داد که این کار از دو مسیر دنبال می‌شود؛ نخست تغییر فرایند طراحی و آماده‌سازی هنری در کتب جدیدالتألیف پایه اول و دوم که بازخوردهای مثبتی از سوی معلمان و خانواده‌ها دریافت کرده است و دوم، تعامل با مجموعه‌های هنری برای بازطراحی هنری برخی کتب فعلی.

به‌عنوان نمونه، کتاب‌های پایه پنجم ابتدایی امسال با طراحی جدید به‌صورت آزمایشی در برخی استان‌ها توزیع می‌شود. همچنین در مواردی که فرصت چاپ‌سپاری وجود داشته، بخشی از محتواها و حتی تصاویر پشت جلد برخی کتب با رویکرد بازتاب ارزش‌های ملی و مذهبی، از جمله ادای احترام به شهیدان والامقام و نمادهای مقاومت، تغییر یافته است.

چالش‌های چاپ و توزیع کتب درسی

رئیس سازمان پژوهش با بیان اینکه ثبت‌سفارش کتاب‌های درسی نسبت به مدت مشابه سال گذشته از وضعیت مطلوب‌تری برخوردار است، از چالش‌هایی مانند ناترازی در تأمین انرژی، قطعی برق و مشکلات نقدینگی در تأمین مواد اولیه سخن گفت. به گفته او، مراحل نهایی چاپ‌سپاری در حال انجام است و تلاش می‌شود با مدیریت شرایط، توزیع کتب در زمان مقرر به‌طور کامل صورت گیرد.

درباره چرایی توزیع محدود کتب با طراحی جدید، لطیفی توضیح داد: با توجه به افزایش حجم صفحات در طراحی‌های جدید و محدودیت‌های تأمین کاغذ، تصمیم بر آن شد تا این کتب به‌صورت محدود و آزمایشی توزیع شود تا پس از دریافت بازخوردهای لازم، درباره تعمیم آن به کل کشور تصمیم‌گیری شود.