بلوک چپ آمریکا در یک دهه اخیر دستخوش تحولی بی‌سابقه شده است؛ تحولی که در آن واژه «سوسیالیسم» از یک برچسب جنگ سردی به یک دستور کار سیاسی جدی تبدیل شد. کمپین برنی سندرز در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶ را می‌توان برجسته‌ترین نقطه عطف این مسیر دانست؛ نامزدی که پس از دهه‌ها، توانست میلیون‌ها رأی و صدها هزار داوطلب را حول محور یک گفتمان چپ‌گرایانه گرد هم آورد.

۲۰۱۶؛ نقطه عطف کمپین سندرز

سندرز هرچند در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات در برابر هیلاری کلینتون شکست خورد، اما دستور کار تازه‌ای را بر حزب تحمیل کرد؛ دستور کاری که محورهای آن گسترش پوشش مراقبت‌های بهداشتی، کاهش هزینه‌های دانشگاهی، تشدید نظارت بر وال استریت و افزایش حداقل دستمزد بود. این خواسته‌ها که پیش‌تر در حزب دموکرات چندان جدی گرفته نمی‌شد، به سرعت به بخشی از گفتمان اصلی این حزب تبدیل شد.

ظهور نسل جدید مترقیان

تنها دو سال بعد، الکساندریا اوکازیو کورتز با کنار زدن جوی کراولی، یکی از بانفوذترین دموکرات‌های مجلس نمایندگان که جانشین احتمالی نانسی پلوسی محسوب می‌شد، وارد کنگره شد. این پیروزی غافلگیرکننده، نوید تولد نسلی تازه از سیاستمداران مترقی را داد؛ نسلی که همراه با چند نماینده جوان دیگر کنگره، به چهره‌های شناخته‌شده جنبشی جسورتر در قبال موضوعاتی چون اقلیم، عدالت اجتماعی، مهاجرت، مالیات و سیاست خارجی تبدیل شدند.

سندرز در رقابت‌های ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ بار دیگر ناکام ماند، اما بسیاری از ایده‌های او در گفتمان سیاسی آمریکا ماندگار شد؛ تا جایی که حتی نامزدهای میانه‌روتر دموکرات نیز برای جلب آرای جوانان، ناچار شدند خود را به بخشی از خواسته‌های او نزدیک کنند. در همین دوره، نهاد «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» با بهره‌گیری از نارضایتی فزاینده جوانان از گرانی هزینه‌های زندگی، بحران مسکن و تشدید نابرابری‌ها، به رشد چشمگیری دست یافت.

جنگ غزه و شتاب تازه

جنگ غزه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ شکاف تازه‌ای را در پایگاه حزب دموکرات، به‌ویژه میان جوانان و دانشجویان، ایجاد کرد. مواضع سنتی رهبران حزب در برابر سیاست آمریکا نسبت به اسرائیل با انتقادهای فزاینده رأی‌دهندگان جوان روبه‌رو شد و دانشگاه‌های آمریکا به صحنه اعتراض‌هایی بی‌سابقه در دهه‌های اخیر تبدیل شدند. ورود مسئله فلسطین به بحث‌های داخلی آمریکا، به جریان چپ شتاب سیاسی بیشتری بخشید و آن را از یک دغدغه حاشیه‌ای به موضوعی محوری در سیاست این کشور تبدیل کرد.

پیروزی ممدانی و گام به میدان اجرا

پیروزی زهران ممدانی در انتخابات شهرداری نیویورک نشان داد که چپ آمریکا دیگر تنها به شکل‌دهی گفتمان و فشار بر حزب دموکرات بسنده نمی‌کند، بلکه توانایی رقم زدن پیروزی‌های انتخاباتی واقعی در کلان‌شهرها را نیز دارد. کنفرانس اخیر «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» در شیکاگو نیز گواه مرحله‌ای تازه بود؛ مرحله‌ای که در آن این پرسش مطرح می‌شود که آیا با فراهم شدن شرایط سازمانی و سیاسی، یک نامزد سوسیالیست می‌تواند در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده وارد میدان شود یا نه.

موانع پیش رو

با این حال، مسیر رسیدن به کاخ سفید همچنان پر از مانع است؛ تشکیلات سنتی درون حزب دموکرات هنوز نفوذ قابل توجهی دارد و نظام انتخاباتی آمریکا نیز فضای چندانی برای مانور جنبش‌های رادیکال باقی نمی‌گذارد. اما آنچه در یک دهه گذشته رخ داده، نشان می‌دهد که بلوک چپ آمریکا دیگر یک پدیده اعتراضی زودگذر نیست. از کمپین برنی سندرز تا ظهور الکساندریا اوکازیو کورتز و سپس زهران ممدانی، مسیری تدریجی شکل گرفته که سوسیالیست‌ها را از حاشیه به جایگاهی رسانده است که نادیده گرفتن آن در آینده حزب دموکرات و حتی آینده سیاست آمریکا دشوار خواهد بود.