عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان برای تقویت امنیت جمعی خود، یک توافقنامه دفاعی سه‌جانبه امضا کردند. این توافق که از آن با عنوان «پیمان مکه» یاد می‌شود، روز جمعه در شهر جده عربستان و با حضور محمد بن سلمان ولیعهد سعودی، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه و شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان به امضا رسید.

مفاد توافقنامه

وزارت امور خارجه پاکستان پس از امضای این توافق اعلام کرد که بر اساس مفاد آن، هرگونه حمله به هر یک از سه کشور عضو، به منزله حمله به تمامی آنها تلقی شده و واکنش جمعی را در پی خواهد داشت. این بند، بارزترین وجه «پیمان مکه» در حوزه تعهدات نظامی و دفاعی میان سه کشور به شمار می‌رود.

رئیس‌جمهور ترکیه روز جمعه و در آستانه امضای این توافق، وارد شهر جده شده بود. رسانه‌های سعودی نیز این سفر را در چارچوب گسترش همکاری‌های دفاعی و امنیتی میان ریاض و آنکارا و نیز اسلام‌آباد ارزیابی کرده‌اند.

بستر منطقه‌ای توافق

امضای این توافقنامه در شرایطی صورت می‌گیرد که تنش‌های منطقه‌ای و نگرانی‌ها درباره امنیت آبراه‌های حیاتی افزایش یافته است. به گزارش منابع بین‌المللی، هم‌زمان با این رویداد، حملات انصارالله یمن به مواضع نظامیان سعودی ادامه یافته و نگرانی‌ها درباره وضعیت تردد در تنگه هرمز نیز بر بازارهای جهانی اثر گذاشته است؛ به‌گونه‌ای که روز جمعه قیمت نفت در بازارهای جهانی روند صعودی به خود گرفت.

در همین حال، احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به گفت‌وگوهای ایران و آمریکا که با میانجیگری عمان در جریان است، از آن به عنوان تحولی در فضای دیپلماتیک منطقه نام برده است.

پیامدها و واکنش‌ها

کارشناسان معتقدند امضای «پیمان مکه» می‌تواند معادلات امنیتی منطقه غرب آسیا و جنوب آسیا را تحت تأثیر قرار دهد و همکاری‌های دفاعی میان سه کشور مسلمان را در سطحی تازه سازماندهی کند. هنوز جزئیات کامل اجرایی این توافقنامه و سازوکارهای همکاری نظامی میان سه طرف به طور رسمی منتشر نشده است.