امضای توافقنامه دفاعی مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی داشته است. این توافق که با نام «توافق مکه» شناخته می‌شود، در حالی اعلام شد که مقام‌های سه کشور کوشیدند نگرانی‌ها درباره شکل‌گیری یک ائتلاف نظامی جدید در خاورمیانه را فروکش کنند.

اطمینان‌بخشی ریاض به همسایگان

معاون وزیر امور خارجه عربستان سعودی در واکنش به امضای این توافقنامه اظهار داشت که این پیمان هیچ قصدی برای ایجاد یک محور نظامی یا یک بلوک فرقه‌ای ندارد. وی افزود: این توافق به تلاش‌های هسته‌ای یا مسابقه تسلیحاتی مرتبط نیست، بلکه به ایجاد قابلیت‌های خوداتکایی پایدار مربوط می‌شود.

این مقام سعودی تأکید کرد که این توافق به قیمت روابط ریاض با کشورهای حاشیه خلیج فارس، کشورهای عربی و روابط بین‌المللی تمام نخواهد شد. او همچنین تصریح کرد که پیمان یادشده هیچ تهدیدی برای امنیت هیچ کشوری در منطقه ایجاد نمی‌کند و تنش میان هیچ دو کشوری را تشدید نخواهد کرد.

روایت آنکارا از ماهیت توافق

خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ترکی‌ای گزارش داد که توافق مشترک این کشور با پاکستان و عربستان سعودی ماهیت دفاعی دارد. این مقام ترکی‌ای افزود که این توافق هیچ طرف خاصی را هدف قرار نداده و سایر کشورهای منطقه نیز می‌توانند از آن استفاده کنند.

وی همچنین خاطرنشان کرد که این توافق هیچ توافق دوجانبه یا چندجانبه‌ای را لغو یا جایگزین نمی‌کند. دفتر ریاست جمهوری ترکیه نیز اعلام کرد که بر اساس این توافق مشترک دفاعی، حمله مسلحانه به هر یک از کشورهای ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان به منزله حمله به همه آن‌ها تلقی می‌شود.

هدف اعلام‌شده: بازدارندگی جمعی

سه کشور عربستان، پاکستان و ترکیه این توافقنامه را با هدف «تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هر گونه اقدام خصمانه» امضا کرده‌اند. تحلیلگران این اقدام را در چارچوب تحولات امنیتی خاورمیانه و تلاش کشورهای منطقه برای متنوع‌سازی شراکت‌های دفاعی خود ارزیابی می‌کنند؛ هرچند مقام‌های سه کشور بر ماهیت صرفاً دفاعی و فراگیر بودن آن برای دیگر بازیگران منطقه‌ای تأکید دارند.