توافق دفاعی مشترک مکه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان که طی روزهای اخیر امضا شده، واکنش‌های مقامات ارشد سه کشور را برانگیخته است. وزیران خارجه و دفاع عربستان و رئیس‌جمهور ترکیه در اظهاراتی جداگانه اهداف و چارچوب این توافق سه‌جانبه را تشریح کردند.

ریاض: توافقی برای بازدارندگی جمعی

فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، توافق دفاعی مشترک مکه را نشانه عمق روابط برادرانه و راهبردی با ترکیه و پاکستان دانست و گفت هدف این توافق، حمایت از محیط منطقه‌ای امن‌تری است که به نفع مردم سه کشور باشد.

خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان نیز این توافق را چارچوبی برای همکاری دفاعی بلندمدت توصیف کرد و افزود: توافقنامه دفاعی مشترک میان ریاض، اسلام‌آباد و آنکارا بازدارندگی، هماهنگی و یکپارچگی را افزایش می‌دهد و از امنیت و ثبات منطقه و جهان پشتیبانی می‌کند.

اردوغان: توافق مکه تهاجمی نیست

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه نیز با اشاره به امضای توافقنامه دفاعی مشترک با پاکستان و عربستان سعودی گفت این توافق همکاری‌های امنیتی و دفاعی و توسعه صنایع دفاعی را تقویت می‌کند. وی تصریح کرد که این توافقنامه هیچ کشوری را هدف قرار نمی‌دهد و پذیرای مشارکت کشورهایی است که خواستار دستیابی به ثبات در منطقه هستند.

اردوغان همچنین تأکید کرد ترکیه قاطعانه به رویکرد خود در حل و فصل مناقشات و بحران‌ها از طریق گفتگو و دیپلماسی مبتنی بر احترام به قوانین بین‌المللی ادامه می‌دهد. رئیس ارتباطات نهاد ریاست‌جمهوری ترکیه نیز توافق مکه را عاملی برای تقویت امنیت و بازدارندگی جمعی خواند و یادآور شد که این توافق هیچ کشوری را هدف قرار نمی‌دهد.

هشت محور اصلی توافق مکه

جزئیات توافق امنیتی سه‌جانبه مکه منتشر شده است که مهم‌ترین محورهای آن به شرح زیر است:

  • توافق مکه همکاری‌ای متمرکز بر دفاع است و هیچ کشور خاصی را هدف قرار نمی‌دهد؛ هدف آن حفظ صلح، ثبات و رفاه منطقه‌ای و جهانی بر اساس تقسیم بار مسئولیت و درک مشترک از امنیت است.
  • این توافق بازدارندگی جمعی را در برابر هرگونه اقدام تجاوزکارانه تقویت می‌کند و هر حمله مسلحانه علیه یکی از سه کشور، حمله‌ای علیه همه آن‌ها تلقی خواهد شد.
  • توافق مکه نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک بلندمدت بر اساس اصل مالکیت منطقه‌ای است تا زمینه مشترکی برای مقابله با تهدیدات امنیتی فزاینده منطقه‌ای و بین‌المللی فراهم شود.
  • این توافق به معنای قطع هیچ‌گونه اتحاد یا توافقی نیست و با تکمیل روابط اتحاد موجود، زمینه همکاری با سایر کشورهای منطقه را ایجاد می‌کند.
  • عضویت ترکیه در ناتو و مشارکت‌های منطقه‌ای جایگزین یکدیگر نیستند، بلکه ساختارهایی مکمل برای تقسیم بار امنیتی محسوب می‌شوند.
  • توافق مکه یک جبهه نظامی تهاجمی، تلاش برای مهار یا طرح حمله نیست؛ بلکه گامی برای ایجاد منطقه‌ای عاری از ترور با هدف تضمین ثبات منطقه‌ای است.
  • این توافق هیچ کشوری را هدف قرار نمی‌دهد و کانال‌های موجود گفتگو را نمی‌بندد.
  • توافقنامه صرفاً ماهیت دفاعی دارد و افزون بر تعهد سه کشور به حمایت از دفاع یکدیگر، بر افزایش همکاری و قابلیت همکاری در صنعت دفاعی تأکید می‌کند.

انتقاد فعال رسانه‌ای یمنی

در همین حال، عباس الضالعی، فعال رسانه‌ای یمن، با انتقاد از ائتلاف‌سازی‌های اخیر عربستان نوشت که این ائتلاف‌ها مشکل ریاض را حل نخواهد کرد. وی با اشاره به رونمایی عربستان از ائتلاف ۱۴ کشور و سپس اعلام توافق با ترکیه و پاکستان گفت: دولتی که از حمایت از خودش عاجز است چرا در امور دیگران دخالت می‌کند؟ به گفته وی، بهترین راه برای سعودی عمل به شروط صنعا و عدم دخالت در امور یمن است و این ائتلاف‌ها به کمک ریاض نخواهد آمد.