توافق‌نامه دفاعی سه‌جانبه ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان که عصر امروز در شهر مکه امضا شد، واکنش‌ها و توضیح‌های رسمی مقام‌های سه کشور را به دنبال داشته است. مقام‌های سعودی و ترکی با تأکید بر ماهیت کاملاً دفاعی این پیمان، هرگونه تفسیر درباره تشکیل یک ائتلاف نظامی جدید یا اتحاد فرقه‌ای را رد کردند.

توضیح ریاض درباره اهداف توافق

راید کریملی، معاون وزیر دیپلماسی عمومی عربستان سعودی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این توافق تلاشی برای ایجاد یک محور نظامی یا بلوک فرقه‌ای نیست. همچنین ارتباطی با اهداف هسته‌ای یا رقابت تسلیحاتی ندارد؛ بلکه بر ایجاد توانمندی‌های پایدار تمرکز دارد.»

وی با تشریح بند کلیدی این توافق‌نامه افزود: «بر اساس این توافق، هرگونه حمله مسلحانه خارجی علیه هر یک از سه کشور ترکیه، پاکستان یا عربستان به معنای حمله علیه هر سه کشور تلقی خواهد شد.» این بند عملاً تعهد دفاع جمعی سه‌جانبه را در برابر هر تهدید خارجی ایجاد می‌کند.

موضع آنکارا در برابر این پیمان

جودت ییلماز، معاون رئیس‌جمهور ترکیه نیز در واکنش به این توافق اعلام کرد که این توافق‌نامه علیه هیچ کشور خاصی تنظیم نشده است. یک مقام ترکی دیگر نیز تأکید کرد که این پیمان ماهیت کاملاً دفاعی دارد و جایگزین هیچ‌یک از توافق‌های دفاعی و امنیتی پیشین این کشورها با سایر دولت‌ها نخواهد شد.

بازدارندگی جمعی در برابر تهدیدهای خارجی

بر اساس بیانیه مشترکی که پس از امضای توافق‌نامه در مکه منتشر شد، هدف اصلی این همکاری، تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه حمله خارجی عنوان شده است. سه کشور تأکید کرده‌اند که این توافق در چارچوب همکاری‌های دفاعی متعارف و بدون تغییر در ساختار اتحادها و تعهدات بین‌المللی پیشین آن‌ها شکل گرفته است.

امضای این سند در حالی انجام می‌شود که منطقه خاورمیانه و جنوب آسیا با چالش‌های امنیتی متعددی روبه‌رو هستند؛ اما مقام‌های سه کشور تلاش کرده‌اند با شفاف‌سازی درباره ماهیت پیمان، هرگونه گمانه‌زنی درباره شکل‌گیری ائتلافی تازه یا جهت‌گیری آن علیه بازیگر خاصی را بی‌اساس جلوه دهند.