محمد صدیق مرتضوی، رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران، در گفت‌وگویی با برنامه رادیو اقتصاد از آغاز طرح جامع پایش آثار ناشی از جنگ و ورود آلاینده‌ها به پهنه‌های آبی جنوب کشور خبر داد. به گفته وی، این طرح بررسی و مستندسازی آثار احتمالی آلودگی‌های نفتی و شیمیایی بر زیست‌بوم دریایی و منابع آبزی را در خلیج فارس و بخش‌هایی از دریای عمان در دستور کار قرار می‌دهد.

چرا پایش آلودگی در آب‌های جنوب ضروری شد؟

مرتضوی با اشاره به تأثیر جنگ بر فعالیت‌های شیلاتی و آبزی‌پروری مناطق ساحلی توضیح داد که نخستین پیامدهای درگیری در پهنه‌های آبی، اختلال در فعالیت‌هایی است که معیشت و اقتصاد بخش بزرگی از ساحل‌نشینان به آن وابسته است. او محدود شدن تردد شناورها و نیز احتمال ورود نفت و ترکیبات شیمیایی ناشی از آسیب به صنایع و تأسیسات نفتی را از جمله نگرانی‌هایی برشمرد که ضرورت اجرای این پایش را ایجاد کرده است.

توان علمی کشور در خدمت مطالعات دریایی

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران با اشاره به ظرفیت‌های علمی کشور گفت: این مؤسسه شبکه‌ای از پژوهشکده‌ها و مراکز تحقیقاتی را در شمال و جنوب کشور در اختیار دارد و در نوار جنوبی نیز چهار مرکز تحقیقاتی و پژوهشکده در حوزه‌های گوناگون شیلاتی فعال هستند.

وی افزود: شناورهای تحقیقاتی برای نمونه‌برداری از دریا و سنجش آثار آلودگی به کار گرفته می‌شوند و آزمایشگاه‌های مجهز سواحل جنوبی امکان ارزیابی تأثیرات احتمالی آلودگی بر نوار ساحلی و منابع آبزی را فراهم کرده‌اند. به گفته مرتضوی، از تصاویر ماهواره‌ای نیز برای تکمیل این مطالعات استفاده خواهد شد.

وضعیت آلودگی نفتی منطقه لاوان

مرتضوی درباره تأثیر آلودگی‌های احتمالی بر آبزیان و سلامت مصرف‌کنندگان اظهار کرد: آلودگی نفتی گزارش‌شده در منطقه لاوان در محدوده‌ای مشخص رخ داده است و در شرایط کنونی نگرانی خاصی درباره مصرف آبزیان صیدشده در جنوب وجود ندارد. با این حال، وی هشدار داد که ورود نفت به بستر دریا می‌تواند آثار بلندمدتی بر جای بگذارد و پاک‌سازی آن ممکن است سال‌ها زمان ببرد؛ از این رو مستندسازی وضعیت فعلی برای بررسی پیامدهای آینده ضروری است.

مستندسازی برای پیگیری‌های حقوقی

یکی از اهداف مهم این طرح، مستندسازی علمی خسارت‌های احتمالی عنوان شده است. به گفته رئیس مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران، نتایج این مطالعات علاوه بر اطلاع‌رسانی به مردم، می‌تواند در اختیار دستگاه‌ها و سازمان‌های مسئول برای پیگیری‌های حقوقی قرار گیرد و در مستندسازی آثار و خسارت‌های ناشی از جنگ مورد استفاده واقع شود.

زمان‌بندی اجرای طرح

مرتضوی درباره زمان اجرای طرح گفت: دست‌کم دو نوبت نمونه‌برداری در فصل گرم و فصل معتدل سال انجام خواهد شد و محدوده‌های مختلف خلیج فارس و بخش‌هایی از دریای عمان را دربرمی‌گیرد. با توجه به گستردگی مطالعات، پیش‌بینی می‌شود اجرای این طرح و جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز حدود یک سال زمان ببرد.