آغاز فصل ثبتنام سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ در کرمان بار دیگر شکاف میان بخشنامههای رسمی و آنچه در حیاط مدارس میگذرد را برجسته کرده است. مسئولان آموزشوپرورش استان بر ممنوعیت مطلق دریافت شهریه در مدارس دولتی و هیئتامنایی تأکید میکنند، اما بررسی میدانی خبرنگاران نشان میدهد که بسیاری از خانوادهها همچنان ناگزیر به پرداخت مبالغ غیررسمی هستند.
تأکید قانونی بر رایگان بودن تحصیل
طبق دستورالعملهای ابلاغی برای سال تحصیلی جاری، تنها هزینههای مجاز از اولیای دانشآموزان در مدارس دولتی استان کرمان، مبلغ کتاب درسی و بیمه دانشآموزی است و دریافت هر مبلغ دیگری تحت هر عنوانی تخلف محسوب میشود. این سیاست بر پایه اصل ۳۰ قانون اساسی که تحصیل تا پایان دوره متوسطه را رایگان میداند و نیز برنامههای کلان وزارت آموزشوپرورش برای کاهش فشار اقتصادی بر خانوادهها تدوین شده است.
با این حال، پیگیریهای میدانی نشان میدهد که در برخی واحدهای آموزشی، مبالغی با عناوینی همچون «کمک به مدرسه»، «هزینه فوقبرنامه»، «تجهیزات کلاسی» و «فعالیتهای پرورشی» بهصورت غیرمستقیم و با ایجاد الزام از خانوادهها مطالبه میشود؛ الزاماتی که در مواردی به ارائه کارنامه یا تکمیل روند ثبتنام گره خورده است.
روایت والدین از پرداختهای اجباری
خبرنگاران مهر با حضور در مدارس شهر کرمان، گفتوگوهایی با چند خانواده داشتهاند. مهرداد، پدر یک دانشآموز پایه دهم با معدل ۱۹.۹۳ و رتبه نخست مسابقات رباتیک، میگوید مدرسهای که به آن مراجعه کرده از ثبتنام فرزندش خودداری کرده است. به گفته او، در بیشتر مدارس خوب سهمیهای برای فرزندان فرهنگیان در نظر گرفته میشود و سایر دانشآموزان از حضور در این مدارس محروم میمانند. وی پس از پیگیریهای فراوان سرانجام موفق به ثبتنام فرزندش شده، اما مدیر مدرسه شش میلیون تومان شهریه درخواست کرده و سپس از او خواسته تا مبلغی را نیز جداگانه به مدرسه کمک کند.
سحر، مادر یکی دیگر از دانشآموزان، از تجربهای متفاوت میگوید: برای دریافت مدارک فرزندش از مدرسه قبلی، از او یک میلیون تومان مطالبه شده و عنوان کردهاند که این مبلغ، شهریه پرداختنشده سال گذشته است! او با تعجب میپرسد که اگر مسئولان بر ممنوعیت این دریافتها تأکید دارند، چرا مدیری که توسط همین مسئولان انتخاب شده است رفتاری متفاوت دارد.
زهرا، مادر یکی دیگر از دانشآموزان نیز با اشاره به شهریه ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومانی مدارس غیرانتفاعی میگوید: «در مدارس دولتی خوب هم به سادگی ثبتنام نمیکنند و اگر هم ثبتنام کنند شهریه میگیرند. برای اجرای عدالت آموزشی باید فکری به حال این دریافتهای غیرقانونی شود.»
محمد، پدر یک دانشآموز کلاس اولی، از پرداخت دو میلیون تومان برای ثبتنام و وعده «همیاری» در طول سال خبر میدهد و میگوید: «اگر شهریه ندهم فرزندم ثبتنام نمیشود و اگر شکایت کنم، احتمال دارد در طول سال با مشکلاتی مواجه شود. این رویه باید از ریشه حل شود؛ آموزشوپرورش باید جلوی این دریافتها را بگیرد، نه اینکه منتظر بماند ببیند چه کسی شکایت میکند.»
اسما، مادر یکی دیگر از دانشآموزان نیز روایت میکند که هنگام ثبتنام، فرمی برای امضا به او دادهاند مبنی بر پرداخت مبلغی به عنوان کمک به مدرسه؛ وقتی پرسیده است آیا این پرداخت اختیاری است، پاسخ دادهاند که بدون آن فرم ثبتنام تحویل داده نمیشود. او میگوید از ترس ایجاد مشکل برای فرزندش، چارهای جز پرداخت نداشته و نمیداند به کجا باید شکایت کند که مطمئن باشد بهصورت محرمانه و بدون دردسر رسیدگی میشود.
در مورد دیگری، یک پدر از مطالبه فیش واریزی «هزینههای فوقبرنامه و تجهیز کلاس» برای تحویل کارنامه فرزندش در پایان سال گذشته میگوید و تأکید میکند که در طول سال نیز مبالغی از خانوادهها گرفته شده است. دانشآموزی به نام علیرضا نیز میگوید که در مدارس هیئتامنایی برخلاف وعدهها، مبالغی تحت عنوان فعالیتهای فوقبرنامه از اولیا دریافت میشود و همین موضوع دانشآموزان را ناامید کرده است.
پاسخ رسمی: ممنوعیت قطعی و دعوت به شکایت
محمدرضا فرحبخش، مدیرکل آموزشوپرورش استان کرمان، در گفتوگو با مهر تأکید کرد که طبق قانون، پرداخت هرگونه وجه در زمان ثبتنام در مدارس دولتی ممنوع است. وی گفت که این موضوع بهصورت دستورالعمل به مدیران مدارس ابلاغ شده و انتظار میرود بهدرستی اجرا شود. به گفته او، اگر دانشآموزان و خانوادهها وجهی پرداخت کردهاند، باید شکایت خود را با مستندات به آموزشوپرورش اعلام کنند تا مراحل قانونی طی شود.
فرحبخش همچنین یادآور شد که شهروندان میتوانند به اداره ارزیابی مراجعه کنند و اگر قرار است کمکی به مدارس صورت گیرد، باید در طول سال تحصیلی و بهصورت داوطلبانه انجام شود؛ دریافت هرگونه وجه در زمان ثبتنام غیرقانونی و ممنوع است. آموزشوپرورش استان همزمان از مدیران خواسته است دقیقاً مطابق ضوابط عمل کنند و مشارکتهای مردمی بدون هیچ اجبار یا فشاری پذیرفته شود.
راه برونرفت از بحران شهریههای پنهان
بررسیها نشان میدهد که بخشی از مشکل به ناآگاهی خانوادهها از حقوق قانونیشان و بخشی نیز به ترس از تبعات شکایت بازمیگردد؛ بسیاری از والدین به جای پیگیری رسمی، ترجیح میدهند مبلغ درخواستی را بپردازند تا فرزندشان با مشکل مواجه نشود. به نظر میرسد حل این چالش نیازمند رویکردی چندجانبه است: نظارت مستمر و سرزده بر مدارس، اطلاعرسانی شفاف درباره مسیرهای شکایت، برخورد قاطع با متخلفان و ایجاد سازوکارهای حمایتی که اولیا را از نگرانی بابت عواقب گزارشدهی رها کند. تنها در این صورت است که شعار رایگان بودن آموزش در مدارس دولتی با واقعیت میدانی همسو میشود و هزینههای پنهان آموزشی از دوش خانوادهها برداشته میشود.
نظرات (0)