وزیر امور خارجه ترکیه درباره تازه‌ترین تحول منطقه‌ای، توافق دفاعی امضاشده در نشست مکه را تشریح کرد و آن را به سازوکار دفاع جمعی ناتو تشبیه کرد. هاکان فیدان شامگاه شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری آناتولی، جزئیات بیشتری از این پیمان سه‌جانبه ارائه داد و بر ماهیت دفاعی آن تأکید کرد.

هم‌ارزی با ماده ۵ ناتو

فیدان با اشاره به ساختار توافق مکه اظهار کرد: توافق با پاکستان و عربستان سعودی از نظر فنی مشابه ماده ۵ پیمان ناتو در مورد دفاع جمعی است. بر اساس ماده ۵ ناتو، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از کشورهای عضو، حمله به تمام اعضا تلقی می‌شود و سایر اعضا در صورت لزوم موظف به کمک‌رسانی نظامی به عضو مورد حمله هستند.

وزیر خارجه ترکیه همچنین گفت که در چارچوب این توافق، همانند ناتو، یک دبیرخانه و یک کمیته وزارتی تشکیل خواهد شد تا هماهنگی‌های لازم میان طرف‌ها انجام شود.

ائتلافی صرفاً دفاعی

فیدان در ادامه تصریح کرد که هدف این توافق، هیچ کشوری نیست و به‌صراحت گفت: توافق مکه، ایران را هدف قرار نمی‌دهد. وی افزود: طبق این توافق، هیچ کشوری تا زمانی که به کشورهای عضو حمله نکند، هدف محسوب نمی‌شود.

وزیر امور خارجه ترکیه با اشاره به رویکرد سیاست خارجی سه کشور امضاکننده گفت: وقتی به مواضع سیاست خارجی عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه نگاه می‌کنید، این‌ها کشورهایی نیستند که سیاست‌های توسعه‌طلبانه را دنبال کنند. وقتی با این کشورها متحد می‌شویم، طبیعتاً یک سازمان دفاعی تشکیل می‌دهیم؛ به عبارت دیگر هیچ رویکرد تهاجمی وجود ندارد.

وی تأکید کرد: تا زمانی که کشورهای توافق مکه مورد حمله قرار نگیرند، این ائتلاف نمی‌تواند با هیچ کشوری اختلاف داشته باشد.

واکنش به نگرانی‌ها درباره ایران

پیش از این نیز جودت ییلماز، معاون رئیس‌جمهور ترکیه با بیان اینکه توافق مکه علیه هیچ کشوری از جمله ایران نیست، گفته بود که این توافق جایگزین ناتو نمی‌شود. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که برخی تحلیلگران درباره پیامدهای این پیمان منطقه‌ای برای کشورهای همسایه ابراز نگرانی کرده بودند.

امضای توافق در نشست مکه

عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان روز جمعه در جریان اجلاس مکه به میزبانی پادشاهی سعودی، توافق دفاع مشترک را امضا کردند. محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه و شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان در این مراسم حضور داشتند.

در بیانیه مشترک منتشرشده توسط این سه کشور آمده است: هدف این توافق‌نامه افزایش بازدارندگی مشترک در برابر هرگونه تجاوز است و تصریح می‌کند که هرگونه حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور محسوب می‌شود. این توافق‌نامه همچنین بر توسعه همه جنبه‌های همکاری دفاعی میان طرف‌ها تمرکز دارد.