مرضیه وحیددستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت، در تشریح تازه‌ترین وضعیت اجرای سیاست‌های جمعیتی کشور گفت: بر اساس مواد ۳ و ۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، به خانواده‌هایی که دارای سه فرزند یا بیشتر باشند، زمینی به مساحت ۲۰۰ متر مربع واگذار می‌شود. با این حال، اجرای این قانون در استان‌های مختلف با سرعت یکسانی پیش نرفته است.

وضعیت واگذاری زمین در استان‌ها

به گفته وحیددستجردی، در استان‌هایی مانند البرز که بانک سرزمینی مناسبی دارند، این واگذاری تقریباً به طور کامل انجام شده است؛ اما استان‌هایی مانند گیلان و مازندران به دلیل ضعف بانک سرزمینی نتوانسته‌اند به همان میزان زمین به متقاضیان واگذار کنند و برای این استان‌ها راهکارهای جایگزین در دست بررسی است.

وی افزود: استان تهران نیز از نظر بانک زمین با شرایط مشابهی روبه‌روست و برای آماده‌سازی زمین و تأمین زیرساخت‌ها به منابع بیشتری نیاز دارد. به همین دلیل دولت باید بودجه بیشتری به وزارت راه و شهرسازی اختصاص دهد تا امکان آماده‌سازی و واگذاری زمین‌ها فراهم شود.

دبیر ستاد ملی جمعیت با بیان اینکه تاکنون حدود ۲۰ درصد از متقاضیان زمین خود را دریافت کرده‌اند، تأکید کرد: حدود ۸۰ درصد متقاضیان باقی مانده‌اند که این موضوع در برنامه‌های آتی وزارت راه و شهرسازی قرار دارد و ستاد ملی جمعیت نیز پیگیری درخواست‌های مردمی در این زمینه را دنبال می‌کند.

آخرین وضعیت کارت امید مادر

وحیددستجردی در بخش دیگری از سخنان خود درباره «کارت امید مادر» گفت: این کارت از ابتدای امسال و از فروردین‌ماه شارژ شده و در تیرماه نیز برای چهارمین ماه، اعتبار آن به مادران تعلق گرفت؛ به طوری که کارت بیش از ۲۵۷ هزار مادر شارژ شده است.

وی با اشاره به احتمال افزایش مبلغ این کارت اظهار کرد: پیش از این نامه‌نگاری‌هایی انجام شده و درخواست داده‌ایم که در صورت بهبود شرایط اقتصادی، مبلغ این حمایت به دو برابر افزایش پیدا کند.

کاهش ۸.۹ درصدی ولادت در سال گذشته

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به آمار ولادت‌ها اعلام کرد: در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۸۹۲ هزار و ۲۸۲ مورد رخداد ولادت در کشور ثبت شده که نسبت به سال ۱۴۰۳، ۸.۹ درصد کاهش داشته است. سال ۱۴۰۳ نیز نسبت به سال ۱۴۰۲ کاهش ولادت را تجربه کرده بود؛ بنابراین در سال‌های اخیر با یک شیب کاهشی در ولادت مواجه بوده‌ایم.

وی افزود: در چهار ماه نخست امسال نیز ۲۷۷ هزار و ۳۷۱ مورد رخداد ولادت ثبت شده که نسبت به چهار ماهه نخست سال گذشته ۶.۹ درصد کاهش نشان می‌دهد. البته هنوز برای قضاوت درباره وضعیت کل سال زود است، اما در حال حاضر با یک روند کاهشی در ولادت مواجه هستیم.

آمار واقعی مجردان و زنان همسر فوت‌شده

وحیددستجردی درباره آمارهای متفاوتی که در فضای مجازی درباره جمعیت مجرد کشور منتشر می‌شود، گفت: متأسفانه آمارهای متعددی منتشر می‌شود که صحیح نیستند؛ زیرا گاهی افرادی که هنوز به سن ازدواج نرسیده‌اند نیز در آمار مجردان محاسبه می‌شوند. بر اساس آمار قطعی، ۷ میلیون و ۳۵۰ هزار مرد مجرد ۲۰ تا ۵۴ ساله و ۶ میلیون و ۹۲۰ هزار زن مجرد ۱۵ تا ۴۹ ساله در کشور داریم؛ بنابراین مجموع این دو گروه حدود ۱۴ میلیون نفر است.

وی همچنین درباره آمار زنان همسر فوت‌شده و زنان طلاق‌گرفته گفت: در سال ۱۴۰۰، تعداد زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله‌ای که همسرشان فوت شده حدود ۲۸۹ هزار نفر بوده است؛ در حالی که اگر همه زنان بالای ۱۵ سال محاسبه شوند، این رقم به حدود ۲ میلیون و ۵۸۰ هزار نفر می‌رسد. تعداد زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله طلاق‌گرفته نیز یک میلیون و ۳۶۴ هزار نفر است که با احتساب همه زنان بالای ۱۵ سال به حدود یک میلیون و ۸۳۰ هزار نفر می‌رسد. بنابراین ارقام بزرگ و نجومی که گاهی در فضای مجازی مطرح می‌شود، با آمار واقعی مطابقت ندارد.

میانگین سن ازدواج و فرزندآوری

دبیر ستاد ملی جمعیت میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری در کل کشور را ۲۷.۶ سال اعلام کرد و گفت: این رقم در استان‌های مختلف متفاوت است؛ در تهران میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری ۳۰.۸ سال و میانگین سن پدر حدود ۳۲.۵ سال است. پس از تهران، البرز با حدود ۲۹.۸ سال و ایلام بالاترین میانگین‌ها را دارند، در حالی که پایین‌ترین میانگین مربوط به سیستان و بلوچستان با حدود ۲۲.۸ سال و پس از آن خراسان جنوبی با حدود ۲۵.۵ سال است.

وی با اشاره به اینکه سیستان و بلوچستان از نظر ولادت، سن ازدواج و سن فرزندآوری جوان‌ترین استان کشور است، افزود: با این حال در سال ۱۴۰۴ همه استان‌های کشور با کاهش ولادت مواجه بودند و حتی سیستان و بلوچستان نیز ۸.۶ درصد کاهش ولادت را تجربه کرد.

وحیددستجردی میانگین سن ازدواج زنان را ۲۴.۱ سال و مردان را ۲۸.۴ سال اعلام کرد و با اشاره به فاصله میان ازدواج و فرزندآوری گفت: فاصله متوسط ازدواج تا تولد فرزند اول در کشور ۴.۶ سال، فاصله فرزند اول تا دوم به طور متوسط ۵.۹ سال و فاصله فرزند دوم تا سوم ۶.۳ سال است.

اقتصاد؛ مهم‌ترین عامل مؤثر بر فرزندآوری

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به نتایج پیمایش ملی موج چهارم در سال ۱۴۰۲ گفت: وقتی از جوانان درباره مهم‌ترین عامل مؤثر بر فرزندآوری سؤال شد، ۷۴.۷ درصد آنها «وضعیت اقتصادی» را مهم‌ترین عامل عنوان کردند و حدود ۷۵ درصد گفته‌اند اگر وضعیت اقتصادی مناسب شود، فرزندآوری برای آنها امکان‌پذیرتر خواهد بود.

وی افزود: جوانان به طور متوسط دو و نیم فرزند را به عنوان تعداد ایده‌آل اعلام می‌کنند، اما فرزندآوری واقعی به کمتر از یک و نیم فرزند رسیده است؛ این فاصله به دلیل وجود موانعی مانند اشتغال پایدار و مسکن است که باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد. نقش رسانه‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی نیز در ایجاد امید به آینده و ترویج فرزندآوری بسیار مهم است.