جایگاه رو به رشد سازمان همکاری شانگهای

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در یادداشتی که در یکی از رسانه‌های قرقیزستان منتشر شد، به تحلیل تحولات سازمان همکاری شانگهای و نقش فزاینده آن در نظم نوین جهانی پرداخته است. وی با اشاره به اینکه این سازمان در دو دهه گذشته از یک نهاد منطقه‌ای با مأموریت‌های امنیتی به یکی از تأثیرگذارترین سازوکارهای چندجانبه در عرصه بین‌المللی تبدیل شده، بر گسترش نفوذ آن در معادلات جهانی تأکید کرده است.

به گفته عراقچی، سازمان همکاری شانگهای اکنون با عضویت ده کشور اصلی، سه کشور ناظر و چندین شریک گفت‌وگو، جمعیتی بیش از سه و نیم میلیارد نفر را دربر می‌گیرد و نزدیک به یک‌چهارم تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص داده است. این آمار نشان‌دهنده ظرفیت عظیم این سازمان برای تأثیرگذاری بر روندهای جهانی است.

عضویت ایران؛ گامی راهبردی

وزیر خارجه ایران با اشاره به روند عضویت کامل جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای از ژوئیه ۲۰۲۳، این رویداد را نقطه عطفی در همکاری‌های جمعی منطقه‌ای توصیف کرد. به باور وی، ایران با درک ظرفیت‌های این سازمان و طی مسیری سنجیده، توانسته است افق‌های تازه‌ای را برای همکاری‌های چندجانبه و تقویت جایگاه راهبردی خود در منطقه بگشاید.

قدردانی از میزبانی قرقیزستان

عراقچی در بخش دیگری از یادداشت خود، از تلاش‌های جمهوری قرقیزستان در برگزاری شایسته نشست وزیران امور خارجه در شهر چولپون‌آتا قدردانی کرد و نسبت به میزبانی اجلاس سران سال ۲۰۲۶ در بیشکک ابراز امیدواری نمود. وی شهر تاریخی بیشکک را نمادی از نقش برجسته قرقیزستان در همگرایی منطقه‌ای و تعهد این کشور به پیشبرد اهداف سازمان همکاری شانگهای دانست.

مبارزه با تروریسم؛ محور همکاری امنیتی

وزیر امور خارجه ایران با اشاره به ساختار منطقه‌ای مبارزه با تروریسم به عنوان یکی از ارکان اصلی ثبات در سازمان همکاری شانگهای، آن را بازوی اجرایی مهمی برای مقابله با تهدیدهای امنیتی خواند. برگزاری رزمایش‌های مشترک، تبادل اطلاعات و هماهنگی عملیاتی میان نهادهای امنیتی کشورهای عضو از جمله دستاوردهای این بخش عنوان شده است.

عراقچی با اشاره به برگزاری موفق رزمایش ضدتروریستی «سحاد-۲۰۲۵» در خاک ایران و مشارکت فعال نیروهای مسلح کشورهای عضو، این رویداد را نشانه اعتماد اعضا به ظرفیت‌های امنیتی جمهوری اسلامی ایران و عزم تهران برای همکاری جمعی در جهت تأمین ثبات پایدار منطقه‌ای ارزیابی کرد.

محکومیت تعرض به تمامیت ارضی ایران

یکی از محورهای مهم یادداشت وزیر خارجه ایران، به موضع قاطع سازمان همکاری شانگهای در برابر تهدیدهای خارجی علیه اعضای خود اختصاص داشت. به گفته عراقچی، در بیانیه پایانی اجلاس سپتامبر ۲۰۲۵، کشورهای عضو با قاطعیت هرگونه اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران را محکوم کردند و آن را مغایر با اصول حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد دانستند.

وی این موضع مشترک را نمایش همبستگی عمیق اعضای سازمان با ایران و پیامی روشن به مراکز قدرت جهانی توصیف کرد که نشان می‌دهد دوران اقدامات یکجانبه به سر آمده و هرگونه تجاوز با پاسخ هماهنگ و جمعی قدرت‌های منطقه‌ای مواجه خواهد شد.

چشم‌انداز همکاری‌های اقتصادی

در بخش پایانی این یادداشت، عراقچی به ظرفیت‌های اقتصادی سازمان همکاری شانگهای پرداخته و پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای تأسیس بانک توسعه این سازمان را گامی مهم در جهت تسهیل تجارت و سرمایه‌گذاری میان کشورهای عضو دانسته است. وی همچنین توسعه کریدورهای ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب با محوریت ایران را از جمله اولویت‌های همکاری برشمرد.

وزیر خارجه ایران همکاری در حوزه‌های کشاورزی، فناوری اطلاعات، انرژی‌های تجدیدپذیر و گردشگری را از ظرفیت‌های ارزشمند و کمتر بهره‌برداری شده‌ای دانست که با برنامه‌ریزی مشترک و بهره‌گیری از موقعیت منحصربه‌فرد ایران در قلب اوراسیا، می‌تواند زمینه‌ساز شکوفایی اقتصادی منطقه و ارتقای سطح رفاه ملت‌های عضو شود.

عراقچی در پایان تأکید کرد که سازمان همکاری شانگهای با اتکا به اراده سیاسی اعضا و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مکمل یکدیگر، در مسیر تحقق صلح، امنیت و توسعه پایدار گام برخواهد داشت و جمهوری اسلامی ایران با موقعیت راهبردی خود، نقشی محوری در این حرکت جمعی ایفا خواهد کرد.