اروپای غربی در روزهای پایانی ژوئیه ۲۰۲۶ شاهد یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های طبیعی دهه‌های اخیر است. آتش‌سوزی‌های مهیب جنگلی که از روز چهارشنبه در فرانسه و اسپانیا آغاز شده، اکنون به مرحله‌ای رسیده که مهار آن‌ها از توان سازمان‌های آتش‌نشانی خارج شده و نیازمند مداخله نظامی است.

وضعیت قرمز در ایبری

در نزدیکی مادرید، پایتخت اسپانیا، شعله‌های آتش که از روزهای گذشته مناطق جنگلی را در بر گرفته، اکنون به مناطق مسکونی نزدیک شده است. مقامات ایالتی مادرید رسماً اعلام کرده‌اند که این آتش‌سوزی «بدترین فاجعه از این نوع در تاریخ منطقه» محسوب می‌شود. ترکیب دمای بالای ۴۰ درجه، بادهای شدید و خشکی بی‌سابقه پوشش گیاهی، جبهه‌های آتش را به گونه‌ای در هم ادغام کرده که سامانه‌های معمولی اطفای حریق از کنترل آن عاجز مانده‌اند.

دولت اسپانیا در پی این حادثه وضعیت اضطراری ملی اعلام کرده است. حدود ۲۵ هزار نفر از ساکنان مناطق در معرض خطر مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند و ۴۰ هزار نفر دیگر نیز به دلیل نزدیکی جبهه‌های آتش در خانه‌های خود قرنطینه شده‌اند. شمار قربانیان این فاجعه در اسپانیا تا ظهر روز شنبه به ۱۳ نفر رسیده است.

بزرگ‌ترین تخلیه در تاریخ فرانسه

اما وخیم‌ترین وضعیت در جنوب غربی فرانسه، به ویژه در دو منطقه ژیروند و لاند، گزارش شده است. حدود ۲۰۰ هزار نفر از ساکنان این مناطق مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند که این بزرگ‌ترین عملیات تخلیه غیرنظامی در تاریخ فرانسه به شمار می‌رود.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، پس از تشکیل جلسه فوری شورای عالی بحران، دستور به کارگیری نیروهای مسلح را برای کمک به عملیات اطفای حریق و امدادرسانی صادر کرد. وی در سخنانی این آتش‌سوزی‌ها را «چالش بزرگ ملی» خواند و از تمامی نهادهای دولتی خواست تا تمام توان خود را برای مدیریت این بحران به کار گیرند. مقامات محلی فرانسه نیز تأکید کرده‌اند که حتی کهنه‌کارترین آتش‌نشانان نیز تاکنون با چنین ابعاد وسیعی از آتش‌سوزی مواجه نشده بودند.

ریشه‌های فاجعه؛ تغییرات اقلیمی در عمل

کارشناسان محیط زیست و هواشناسی می‌گویند آنچه در فرانسه و اسپانیا رخ می‌دهد، زنگ خطری جدی درباره پیامدهای تغییرات اقلیمی است. خشکسالی‌های پی در پی در شبه‌جزیره ایبری و جنوب فرانسه طی سال‌های اخیر، پوشش گیاهی مناطق جنگلی را به شدت کاهش داده و آن را به ماده‌ای خشک و بسیار قابل اشتعال تبدیل کرده است.

تابستان امسال نیز با ثبت دمای بی‌سابقه در بسیاری از نقاط اروپا همراه بوده است. به گفته هواشناسان، تداوم موج گرما در روزهای آینده، نگرانی‌ها را درباره گسترش دامنه آتش‌سوزی به مناطق دیگر از جمله پرتغال و ایتالیا افزایش داده است.

همبستگی اروپایی

اتحادیه اروپا با فعال کردن سازوکار حفاظت مدنی خود، کمک‌های فوری را به دو کشور آسیب‌دیده ارسال کرده است. هواپیماهای آتش‌نشان از ایتالیا، آلمان و لهستان برای کمک به عملیات مهار شعله‌ها عازم فرانسه و اسپانیا شده‌اند. سازمان جهانی هواشناسی نیز نسبت به تداوم موج گرما در هفته آینده هشدار داده است.

به گفته مقامات محلی، تلاش‌ها برای مهار آتش همچنان ادامه دارد اما وزش بادهای شدید و گرمای هوا، کار آتش‌نشانان را با دشواری‌های زیادی مواجه کرده است. پیش‌بینی می‌شود دست کم تا چند روز دیگر این بحران در دو کشور ادامه یابد.