هر سال با فرارسیدن فصل ثبتنام مدارس، بحث «کمک داوطلبانه» والدین به مدرسه بار دیگر داغ میشود؛ کمکهایی که در ظاهر اختیاری به نظر میرسند، اما در عمل میتوانند به شرطی برای ثبتنام فرزند، دریافت کارنامه یا برخورداری از خدمات آموزشی تبدیل شوند. امسال اما مسئولان آموزشوپرورش استان تهران وعده دادهاند که با این تخلفها برخورد جدیتری از گذشته انجام شود.
مشارکت اختیاری یا شهریه پنهان؟
مدارس دولتی طبق مقررات اجازه ندارند هنگام ثبتنام از خانوادهها وجهی دریافت کنند، اما کمبود سرانههای آموزشی و افزایش هزینههای جاری باعث شده بسیاری از مدیران مدارس به دنبال جذب کمک از والدین باشند. همین موضوع، مرز میان «مشارکت داوطلبانه» و «دریافت اجباری وجه» را برای خانوادهها مبهم کرده است؛ بهویژه آنکه برخی والدین از ترس آینده تحصیلی فرزندشان، مبالغ بهظاهر اختیاری را عملاً اجباری تلقی میکنند.
داود محمدیفام، مدیر آموزشوپرورش ملارد، در این باره تأکید کرده که هیچ مدرسهای نباید پرداخت مبلغ مشخصی را شرط ثبتنام دانشآموز یا تحویل کارنامه اعلام کند. به گفته او، اگر خانوادهای بخواهد برای بهبود شرایط مدرسه کمک کند، این مشارکت باید کاملاً اختیاری باشد و مدرسه نباید آن را پیششرط ارائه خدمات آموزشی قرار دهد.
نظارت میدانی و ۱۰۱ پرونده تخلف
در حالی که مدیران مدارس از ناکافی بودن منابع دولتی و افزایش هزینه اقلامی مانند کاغذ، تجهیزات و خدمات مصرفی سخن میگویند، آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران اعلام کرده که طرح نظارت میدانی بر فرآیند ثبتنام را آغاز کرده است. یوسف بهارلو، مدیرکل آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران، گفته که تاکنون ۱۰۱ مدیر متخلف در جریان بررسیها شناسایی شده و برای آنها پرونده تشکیل شده است؛ پروندههایی که قرار است در هیئتهای رسیدگی به تخلفات اداری بررسی شوند.
بهارلو تأکید کرده است که مدارس دولتی در زمان ثبتنام هیچ حقی برای دریافت وجه از خانوادهها ندارند و با مدیرانی که در این زمینه تخلف کنند، برخورد خواهد شد. این هشدار شامل مدارس هیئتامنایی نیز میشود؛ مدارسی که به دلیل ساختار مدیریتی متفاوت، دریافت کمک مالی در آنها با ابهام بیشتری همراه است.
مسیر رسمی کمک و کانالهای شکایت
مدیر آموزشوپرورش ملارد تأکید کرده که کمکهای خانوادهها باید از مسیر رسمی انجام شود؛ یعنی واریز مبلغ به حساب رسمی مدرسه و دریافت رسید. در صورت تمایل والدین به مشارکت مالی، هیچ پرداختی نباید خارج از این چارچوب انجام شود، چرا که شفافیت در دریافت و هزینهکرد کمکها میتواند از بروز اختلاف و بیاعتمادی میان مدرسه و خانواده جلوگیری کند.
برای گزارش تخلفها نیز مسیرهای متعددی در نظر گرفته شده است:
- اسکن «کیوآرکد»های نصبشده در مدارس و ثبت شکایت در سامانه همان مدرسه
- ثبت شکایت از طریق سامانه ارزیابی عملکرد وزارت آموزشوپرورش
- مراجعه حضوری به ادارات آموزشوپرورش
به گفته مدیرکل آموزشوپرورش شهرستانهای استان تهران، شکایتهای ثبتشده در کوتاهترین زمان ممکن بررسی میشوند و در صورت احراز تخلف، با مدیر مربوطه برخورد خواهد شد. این مسیرها به خانوادهها امکان میدهد بدون درگیری مستقیم با مدیر مدرسه، اعتراض خود را به مراجع بالاتر منتقل کنند.
جایگزینهای تأمین منابع؛ از خیرین تا ظرفیت محله
با وجود تأکید بر ممنوعیت دریافت اجباری وجه، واقعیت کمبود منابع مدارس نیز قابل انکار نیست. کارشناسان معتقدند که مشارکت اجتماعی الزاماً به معنای تحمیل هزینه به خانوادهها نیست؛ خیرین مدرسهساز، نهادهای محلی، کسبه و گروههای اجتماعی میتوانند در صورت وجود سازوکار مشخص و شفاف، بخشی از نیازهای مدارس را تأمین کنند.
در سالهای گذشته، برخی مدیران مدارس و خیرین در استان تهران اقدام به تأمین هزینه کتاب دانشآموزان نیازمند کردهاند؛ اقداماتی که تفاوت اساسی با دریافت اجباری وجه دارند. در این مدل، فرد با اختیار خود برای حل یک مشکل آموزشی مشارکت میکند، نه اینکه پرداخت پول به پیششرط دریافت خدمت تبدیل شود.
استفاده از ظرفیتهای محله مانند مساجد، فرهنگسراها و خیرین نیز راهکار دیگری است که میتواند فشار مالی مدارس را بدون تحمیل بار اضافی بر دوش خانوادهها کاهش دهد. با این حال، این رویکرد نیز بدون سازوکار نظارتی و شفافیت مالی نمیتواند مؤثر باشد؛ چرا که حتی کمکهای داوطلبانه نیز در نبود شفافیت، ممکن است محل پرسش و اختلاف شود.
نظرات (0)