استان کرمانشاه سالها به عنوان یکی از قطبهای بیبدیل شعر و ادب در پهنه فرهنگی ایران شناخته میشد؛ دیاری که ادیبان و هنرمندان نامداری از آن برخاستند و نامشان در حافظه تاریخی ادبیات فارسی ماندگار شد. با این حال، بررسی میدانی و گفتوگو با اهالی قلم نشان میدهد این جریان اصیل امروز با چالشهای عمیقی دستوپنجه نرم میکند و شکوه گذشته جای خود را به سکوتی سنگین در محافل ادبی داده است.
شعر کرمانشاه؛ از شکوه تاریخی تا رکود امروز
کمرنگ شدن و حتی تعطیلی بسیاری از انجمنهای ادبی که روزگاری محل زایش طبع و پرورش استعدادهای جوان بودند، کاهش تولید آثار بومی و فولکلور و همچنین هجمه بیامان فضای مجازی و رسانههای سطحی، تنها بخشی از مشکلاتی است که ادبیات این استان با آن مواجه است. در چنین شرایطی، بازخوانی وضعیت شعر و ادبیات کرمانشاه و جستوجوی راههای بازگرداندن آن به مسیر پویایی، به یک ضرورت فرهنگی تبدیل شده است.
حسین خزائی: شعر امروز کرمانشاه، شعری یتیم است
حسین خزائی، شاعر کرمانشاهی در گفتوگو با خبرنگار مهر با صراحت میگوید: «شعر امروز کرمانشاه، شعری یتیم است. نه رخداد قابل تأملی را شاهدیم و نه جریانسازی چشمگیری میبینیم. حتی دیگر از تکستارههایی که هر از چندگاه نام کرمانشاه را زنده میکردند، خبری نیست.»
به گفته وی، پیران و اساتید راه منزوی شدهاند و جوانان مستعد اما طالب دیدهشدن، در کافهها و صفحات فضای مجازی سرگردانند. خزائی اصلیترین عامل این رکود را نبود برنامهای مدون و جامع در بخش فرهنگ و هنر استان میداند و تأکید میکند که در این نگاه، فرهنگ در اولویت قرار نمیگیرد.
این شاعر با اشاره به کارکرد گذشته محافل ادبی خاطرنشان میکند: «محافل ادبی حکم کلاس درس و رابطه شاگرد و استادی را داشتند؛ جایی که هم میآموختی و هم آموزش میدادی. امروز اما این انجمنها به دلیل نبود سازوکار، برنامهریزی و حمایت مناسب، به دورهمیهای بیثمر تبدیل شدهاند. البته پیش از هر محفلی، مطالعه عمیق کتاب است که میتواند باعث شکوفایی جوانان شود.» وی در پایان با وجود نقدها، امیدوارانه میگوید: «فردا را امروز میسازند و من همچنان امیدوارم که ادبیات کرمانشاه به دوران اوج خود بازگردد.»
میلاد خانی: رسالت شاعر، واکنش به مسائل جامعه است
میلاد خانی، شاعر کرمانشاهی نیز در این گفتوگو به نقش مسئولیت اجتماعی شاعر اشاره میکند و میگوید: «شاعری یک فن و مهارت است و اگر شاعر از استعداد و تجربه کافی برخوردار باشد، میتواند برای هر موضوعی شعر بنویسد؛ اما اشعاری که تجربههای زیسته و شخصی شاعر در آن حضور داشته باشد، قویتر و دلنشینتر است.»
به باور او، اگر موضوعی مهم و مبتلابه در جامعه وجود داشته باشد، شاعر نباید بیتفاوت از کنار آن بگذرد و لازم است با زبانی بهروز و پایبند به اصول تخصصی گذشته، نسبت به آن واکنش نشان دهد. خانی بر نقش نقد ادبی در محافل نیز تأکید دارد و معتقد است اگر اشعار علاوه بر خوانش، از ابعاد مختلف و زیر نظر استادی صاحباندیشه نقد شود، حاضران در جلسه دارای خط فکری صحیح و دغدغهمند نسبت به مسائل جامعه میشوند.
وی با یادآوری اینکه معدن شعر کرمانشاه از دیرباز گوهرهای فراوانی داشته و امروز نیز جوانان بااستعدادی در این خطه حضور دارند، میگوید: «مخاطب ما مردم هستند و من همیشه پس از انتشار اشعارم، بازخوردهای هوشمندانه مردم را دیدهام و آنها را با مشورت اهل فن در آثار بعدی لحاظ کردهام.»
طاهره ترابی: ادبیات فولکلور کرمانشاه در انتظار احیا
طاهره ترابی، نویسنده کرمانشاهی نیز با اشاره به وضعیت ادبیات محلی میگوید: «خطه کرمانشاه در همه زمینهها همواره مظلوم بوده است. مدتهاست ادبیات فولکلور و محلی در کرمانشاه به دست فراموشی سپرده شده و به تازگی موتور این سبک دوباره روشن شده؛ اما بسیار جای کار دارد تا این ادبیات غنی در سطح ملی پرورش داده و شناسانده شود.»
این نویسنده میافزاید که خود در آثارش از گویش کرمانشاهی، آیینها، فرهنگ و آثار باستانی شهرش استفاده کرده تا سهمی در خروج کرمانشاه از مهجوریت داشته باشد. او با وجود پررنگ شدن فضای مجازی، محافل حضوری را بسیار اثرگذارتر میداند و یادآور میشود: «کرمانشاه همواره مهد پرورش بزرگانی چون دکتر کزازی، استاد محمدجواد محبت و آیتالله نجومی بوده است. فرزندان امروز نیز زاده همان نسلاند و در محافل ادبی مغزهای متفکری میبینم که تنها به یک بستر پرورشدهنده و حامی احتیاج دارند.»
راه پیش رو؛ عزمی استانی برای بازگشت به اوج
ادبیات و شعر کرمانشاه با وجود چالشها و نبود برنامههای مدون فرهنگی، همچنان آبستن استعدادهای نابی است که میتوانند جریانساز باشند. اهالی فرهنگ بر این باورند که بازگشت به دوران طلایی ادبیات در این دیار رویایی دستنیافتنی نیست؛ بلکه نیازمند عزمی استانی و مطالبهای روشن است.
به باور آنان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهادهای متولی باید با احیای انجمنهای ادبی با حضور اساتید مجرب، ایجاد بسترهای مناسب برای معرفی آثار مؤلفان بومی و برگزاری رویدادهای معتبر ادبی، زمینه شکوفایی استعدادهای این حوزه را فراهم کنند تا شعر کرمانشاه بار دیگر بر تارک ادبیات ایران بدرخشد.
نظرات (0)