چهار نهاد حقوق بشری ایالات متحده روز سه‌شنبه با تنظیم دادخواستی در دادگاه فدرال، از دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا شکایت کردند. آن‌ها دولت را به به‌کارگیری تحریم‌ها علیه دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) متهم کرده و می‌گویند این اقدام برای ناکام گذاشتن تلاش‌های بین‌المللی جهت پیگرد قانونی جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت طراحی شده است.

چه کسانی شاکی هستند؟

در این دادخواست که در دادگاه فدرال ثبت شده، کمیته خدمات دوستان آمریکایی، مرکز حقوق اساسی، دیده‌بان حقوق بشر و موسسه جامعه باز مشارکت دارند. این چهار سازمان استدلال کرده‌اند که تحریم‌های دولت آمریکا علیه دیوان کیفری بین‌المللی و هر کسی که از فعالیت‌های آن حمایت می‌کند، «حمله آشکار و غیرقانونی به عدالت بین‌المللی» به شمار می‌رود.

این گروه‌ها در بیانیه خود تأکید کردند: «این سوءاستفاده غیرقانونی از قدرت، حمله‌ای مستقیم به حاکمیت قانون، استقلال قضات، دادستان‌ها و وکلا، اصول بنیادین نظم حقوقی بین‌المللی و اصل دسترسی برابر به عدالت است.» به باور آن‌ها، نتیجه چنین سیاستی وارد کردن آسیب جدی به توانایی جامعه جهانی برای اجرای عدالت درباره عاملان نسل‌کشی، جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت خواهد بود.

چالش با دستور اجرایی فوریه ۲۰۲۵

این دادخواست به‌طور مشخص دستور اجرایی فوریه ۲۰۲۵ ترامپ را هدف قرار می‌دهد؛ دستوری که به تحریم مقامات، قضات و سایر افراد مرتبط با تحقیقات دیوان کیفری بین‌المللی درباره جنایات اسرائیل در فلسطین مجوز می‌دهد. این پرونده تنها یکی از ۱۸ تحقیقی است که دیوان لاهه درباره جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت در دستور کار دارد.

زمینه تنش‌ها با دیوان لاهه

ایالات متحده هرگز به دیوان کیفری بین‌المللی نپیوسته و سال‌هاست با عملکرد آن مخالفت کرده است؛ با این حال، فشارها پس از صدور حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و یوآو گالانت، وزیر جنگ سابق این رژیم در نوامبر ۲۰۲۴ به اتهام جنایات در غزه به‌طور محسوسی تشدید شد.

واشنگتن در ادامه مسیر فشار خود، دادستان‌ها و قضات دیوان کیفری بین‌المللی، سه گروه برجسته حقوق بشری فلسطینی و همچنین فرانچسکا آلبانیزی، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در سرزمین‌های فلسطینی را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد. اکنون این اقدامات با چالشی حقوقی تازه در داخل خود آمریکا روبه‌رو شده است.