تنش‌های پنهان در روابط دو قدرت مهم جهان عرب بار دیگر به سطح آمده است. به گزارش «میدل‌ایست‌آی» و به نقل از ایسنا، عربستان سعودی در حالی با نگاهی توأم با بدبینی به روابط خود با مصر در دوران عبدالفتاح السیسی می‌نگرد که بحث بر سر ترکیب اعضای توافق دفاعی مکه داغ شده است. بر اساس این گزارش، در محافل تصمیم‌گیرنده سعودی این باور شکل گرفته که مصر برخلاف انتظارات گذشته، دیگر نه آورده راهبردی ملموسی برای ریاض دارد و نه در حوزه امنیت منطقه‌ای، بازدهی نظامی لازم را ارائه می‌کند.

رد پای بی‌اعتمادی به السیسی

یکی از مشاوران سابق خاندان سلطنتی عربستان فاش کرده است که ریاض در شرایط کنونی تمایلی به حضور قاهره در این توافق ندارد. این مشاور با صراحت مدعی شده که نگاه السیسی به چنین توافق‌هایی صرفاً ابزاری برای کسب منافع مالی است و نه مشارکت واقعی در ساختار امنیت جمعی؛ رویکردی که بدبینی ریاض را نسبت به نیات قاهره تشدید کرده است.

به گفته منابع آگاه، «فقدان اعتماد» به وفاداری رئیس‌جمهور مصر، عامل کلیدی دیگری است که موضع ریاض را شکل داده است. تصمیم‌گیرندگان سعودی تأکید دارند که نمی‌توان به همان میزانی که به رهبران ترکیه و پاکستان تکیه می‌کنند، به السیسی اتکا کرد. با این حال، درهای همکاری به طور کامل بسته نشده و مقامات سعودی تصریح کرده‌اند که اگر تغییرات ملموسی در رویکرد قاهره مشاهده شود، امکان بازنگری در این موضع وجود خواهد داشت.

ترکیه و پاکستان؛ گزینه‌های جایگزین ریاض

عربستان سعودی معتقد است که ترکیه و پاکستان «ارزش افزوده» نظامی به‌مراتب بالاتری نسبت به مصر برای ائتلاف به همراه می‌آورند. در حالی که آنکارا و اسلام‌آباد از صنایع دفاعی پیشرفته و ارتش‌های عملیاتی قدرتمندی برخوردارند، جایگاه مصر در این ساختار امنیتی جدید به دلیل ضعف در توانمندی‌های دفاعی، به‌طور جدی مورد تردید قرار گرفته است.

انتقاد از اقتصاد ارتش مصر

منابع سعودی انتقاد تندی را متوجه ماهیت اقتصادی ارتش مصر کرده‌اند و اشاره کرده‌اند که بخش بزرگی از ظرفیت‌های نظامی این کشور به تولیدات غیرنظامی اختصاص یافته است. به باور ریاض، ارتش مصر به‌جای تمرکز بر صنایع دفاعی و توسعه فناوری‌های پیشرفته، بیش از حد در فعالیت‌های اقتصادی از جمله مدیریت کارخانه‌های مواد غذایی غرق شده و این وضعیت، کارآمدی نظامی قاهره را تحت تأثیر قرار داده است.

افول نقش منطقه‌ای مصر

این ارزیابی سخت‌گیرانه سعودی در حالی مطرح می‌شود که بحث‌های گسترده‌تری درباره تضعیف نقش منطقه‌ای مصر جریان دارد. گزارش‌ها از جمله تحلیل اخیر نشریه «اکونومیست» نشان می‌دهد مصر که روزگاری ستون نظام منطقه‌ای به شمار می‌رفت، اکنون به‌عنوان یک میانجی و قدرت نظامی تأثیرگذار، بیش از پیش به حاشیه رانده شده است.

توافق دفاعی مکه که بر اصل «دفاع مشترک» در برابر تهدیدات استوار است، با این رویکرد ریاض عملاً مصر را از جایگاه یک بازوی امنیتی کلیدی در منطقه خلیج فارس دور می‌کند. این تحول نشان‌دهنده تمایل سعودی‌ها به بازتعریف اتحادهای خود بر اساس «بازدهی عملیاتی» است، نه پیوندهای سیاسی سنتی که دهه‌ها روابط ریاض و قاهره را شکل داده بود.