کوبا در حالی صدمین سالگرد تولد فیدل کاسترو، رهبر فقید انقلاب این کشور را گرامی می‌دارد که مقام‌های ارشد هاوانا این مناسبت را فرصتی برای مرور و بازخوانی میراث سیاسی او می‌دانند. کارلوس فرناندز دِ کاسیو، معاون وزیر امور خارجه کوبا، در گفتگویی با عنوان «فیدل و سیاست خارجی انقلاب کوبا» تأکید کرد که روحیه مبارزه‌طلبانه و اندیشه‌های به‌جامانده از کاسترو همچنان می‌تواند راهنمای کشور در دفاع از حاکمیت ملی و تعهدات بین‌المللی باشد.

دو ستون سیاست خارجی کوبا

فرناندز دِ کاسیو با اشاره به اینکه «دفاع از حاکمیت ملی کوبا و عدم مصالحه بر سر همبستگی و تعهدات بین‌المللی، دو ستون اساسی سیاست خارجی کوبا را تشکیل می‌دهند»، گفت: در صدمین سالگرد او، باید از این فرصت استفاده کنیم تا آموزه‌های مربوط به مسائل بین‌المللی را که یک رهبر انقلابی برای ما به جا گذاشته است، به طور گسترده‌تری در کوبا و سراسر جهان گسترش دهیم.

به گفته این دیپلمات ارشد، آرزوی کاسترو «دفاع از حق مسلم کشورش برای برخورداری از حاکمیت کامل و مطلق و همکاری در کنار مردم شجاع کوبا برای کمک به دستیابی به عدالت یا پایان دادن به بی‌عدالتی در سراسر جهان» بوده است. وی خاطرنشان کرد که آموزه‌های کاسترو در حوزه سیاست خارجی نه در کتاب‌ها و مطالب آموزشی، بلکه در بطن مبارزات روزانه او در دوران رهبری کشوری که در حال انقلاب و بازپس‌گیری استقلال خود بود، شکل گرفته است.

درس‌های بحران موشکی ۱۹۶۲

معاون وزیر امور خارجه کوبا، بحران موشکی ۱۹۶۲ را یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های تعهد کاسترو به حاکمیت ملی برشمرد. وی به امتناع کاسترو در آن زمان از قرار دادن خاک کوبا در معرض هرگونه بازرسی یا ترتیباتی اشاره کرد که حق دولت برای تصمیم‌گیری در داخل مرزهای خود را نقض می‌کرد.

کاسترو در جریان مذاکرات با یو تانت، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، گفته بود: «کوبا یک کشور مستقل است، نه بیشتر و نه کمتر از هر کشور عضو دیگر سازمان ملل متحد.» موضع هاوانا در آن مقطع بر پایه اصل «پذیرش آنچه مطابق با قوانین بین‌المللی است، مشروط بر اینکه منجر به کاهش حاکمیت کشور نشود» استوار بود.

همبستگی غیرقابل مذاکره با جنبش‌های آزادی‌بخش

کاسیو همچنین به تثبیت اصل «عدم قرار دادن تعهدات کوبا در همبستگی با مردم و جنبش‌های آزادی‌بخش به موضوع مذاکره» توسط کاسترو اشاره کرد و به مذاکرات کوبا و آمریکا در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ پرداخت؛ زمانی که واشنگتن تلاش کرد عادی‌سازی روابط با هاوانا را به تغییر مواضع این کشور در قبال مسائل آمریکای لاتین و آفریقا مرتبط کند.

به گفته وی، کوبا در آن مذاکرات روشن کرد که «کمک ما به دوستان آفریقایی‌مان قابل مذاکره نیست» و روابط و تعهداتی که با کشورهای دوست برقرار کرده است «نمی‌تواند بهای هیچ‌گونه بهبود روابط دوجانبه با آمریکا باشد». این رویکرد، نشانه‌ای از پایداری اصولی بود که کاسترو در سیاست خارجی کوبا نهادینه کرد.

نقد نظام اقتصادی جهانی و هشدارهای اقلیمی

معاون وزیر امور خارجه کوبا به جنبه دیگری از میراث فیدل نیز پرداخت: مشارکت‌های او در نقد نظام اقتصادی بین‌المللی. کاسترو نابرابری جهانی را به میراث استعماری، مسابقه تسلیحاتی و الگوهای ناپایدار تولید و مصرف مرتبط می‌دانست. او از همان ابتدا درباره خطرات زیست‌محیطی و تغییرات اقلیمی هشدار داده بود و از هدایت منابع صرف‌شده برای تسلیحات به سمت توسعه اقتصادی و اجتماعی در کشورهای در حال توسعه حمایت می‌کرد.

محاصره آمریکا و بحران اقتصادی کنونی

در شرایطی که هاوانا میراث کاسترو را گرامی می‌دارد، کوبا همچنان تحت محاصره خفه‌کننده آمریکا قرار دارد و بدترین بحران اقتصادی دهه‌های اخیر خود را تجربه می‌کند. این بحران با تحریم نفتی اعمال‌شده توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ژانویه و به عنوان بخشی از یک کمپین فشار جامع، تشدید شده است.