تکنیک «تکرار» یکی از مؤثرترین و در عین حال سادهترین روشهای عملیات روانی در جنگ روایتها است. در این روش، یک پیام یا ادعای مشخص به صورت مکرر و در قالبهای مختلف به مخاطب ارائه میشود تا به تدریج در ذهن او تثبیت شده و به عنوان یک واقعیت پذیرفته شود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، از این تکنیک به شکلی گسترده در قبال ایران استفاده کرده است.
شکستهای ادعایی؛ از آمار تا واقعیت
بر اساس آماری که از اظهارات ترامپ گردآوری شده، او تاکنون ۱۰۶ بار عبارت «ما ایران را شکست دادهایم» را به کار برده است. همچنین ۹۵ بار ادعای «ما ایران را نابود کردهایم» را تکرار کرده و ۸۸ بار از «توافق با ایران» به عنوان امری قریبالوقوع یاد کرده است. جالب آنکه او ۷۵ بار نیز مدعی شده «تنگه هرمز باز است».
این آمار نشاندهنده یک الگوی رفتاری مشخص در گفتمان ترامپ نسبت به ایران است. او با تکرار مداوم این ادعاها، به دنبال القای تصویری خاص از ایران و رابطه آمریکا با این کشور در افکار عمومی جهانی است.
تکنیک تکرار در عملیات روانی
متخصصان رسانه و ارتباطات بر این باورند که تکرار یک پیام، حتی اگر نادرست باشد، میتواند به مرور زمان آن را در ذهن مخاطب به عنوان حقیقت جا بیندازد. این همان اصلی است که در ادبیات روانشناسی ارتباطات به «اثر حقیقت توهمی» (illusory truth effect) معروف است.
در این پدیده، آشنایی با یک ادعا به دلیل تکرار مکرر، باعث میشود مغز انسان آن را راحتتر پردازش کند و به اشتباه آن را واقعی تلقی نماید. ترامپ با استفاده از این شگرد روانی، تلاش کرده است روایتی یکطرفه از مناسبات آمریکا و ایران ارائه دهد.
تنگه هرمز و توافق؛ دو محور اصلی ادعاها
ادعای باز بودن تنگه هرمز (۷۵ بار) نشاندهنده تمرکز ترامپ بر امنیت انرژی و مسیرهای دریایی استراتژیک است. این در حالی است که ایران همواره بر حق خود برای کنترل این آبراه حیاتی بر اساس قوانین بینالمللی تأکید داشته است.
از سوی دیگر، اشاره مکرر به توافق با ایران (۸۸ بار) نشان میدهد که ترامپ حتی در دوران پس از خروج از برجام نیز به دنبال طرح این موضوع به عنوان یک دستاورد بالقوه بوده است. این در حالی است که دولت او در سال ۲۰۱۸ به طور یکجانبه از توافق برجام خارج شد و از آن زمان تاکنون توافق جدیدی حاصل نشده است.
تحلیل پیامدها
به گفته تحلیلگران مسائل سیاسی، استفاده مکرر از چنین ادعاهایی در درازمدت میتواند به «فرسایش گفتمان» (discourse erosion) منجر شود؛ به این معنا که مخاطبان دیگر به هیچیک از ادعاهای مطرح شده اعتماد نکنند. با این حال، در کوتاهمدت، این تکنیک میتوانند افکار عمومی را نسبت به برخی موضوعات جهتدهی کند.
آمار منتشر شده از سوی حساب «ایران پلاس» در شبکه اجتماعی فارس، نشان میدهد این پست با استقبال گسترده کاربران مواجه شده و بیش از ۲۷ هزار بازدید داشته است. این موضوع نشاندهنده حساسیت افکار عمومی نسبت به اظهارات مقامات آمریکایی درباره ایران است.
نظرات (0)