جبهه مردمی برای آزادی فلسطین روز پنج‌شنبه (اول مرداد ۱۴۰۵) از درگذشت کوزو اوکاموتو، مبارز سرشناس ژاپنی، در سن ۷۸ سالگی در بیروت خبر داد. او که با نام «احمد ژاپنی» در میان فعالان فلسطینی شناخته می‌شد، به دلیل مشارکت در عملیات مشهور فرودگاه اللد در سال ۱۹۷۲ و ده‌ها سال فعالیت در حمایت از آرمان فلسطین، به چهره‌ای نمادین تبدیل شده بود.

زندگی در ژاپن و پیوستن به ارتش سرخ

کوزو اوکاموتو در ۷ دسامبر ۱۹۴۷ در شهر کوماموتوی ژاپن و در خانواده‌ای از طبقه متوسط چشم به جهان گشود. او که کوچک‌ترین فرزند خانواده بود، در رشته گیاه‌شناسی تحصیل کرد و به زبان‌های متعددی از جمله انگلیسی، عبری، عربی، چینی و روسی تسلط داشت. در سال ۱۹۶۶، در آغاز جوانی، به سازمان «ارتش سرخ ژاپن» پیوست؛ سازمانی چپ‌گرا که ارتباط نزدیکی با جبهه مردمی برای آزادی فلسطین برقرار کرده بود. این ارتباط از طریق ودیع حداد و غسان کنفانی، از بنیانگذاران جبهه مردمی، شکل گرفت و سرانجام در فوریه ۱۹۷۱، اوکاموتو به همراه شماری دیگر از اعضای ارتش سرخ ژاپن ناچار به ترک کشورش و استقرار در لبنان شد.

عملیات فرودگاه اللد؛ نقطه عطف

نام اوکاموتو بیش از هر چیز با عملیات فرودگاه اللد (بن‌گوریون) گره خورده است؛ عملیاتی که از مهم‌ترین و جنجالی‌ترین اقدامات مسلحانه مرتبط با آرمان فلسطین به شمار می‌رود. در ۳۰ مه ۱۹۷۲، اوکاموتو همراه با دو عضو دیگر ارتش سرخ ژاپن، یاسویوکی یاسودا و تسویوشی اوکودایرا، با پرواز خطوط هوایی فرانسه از رم وارد فرودگاه اللد در تل‌آویو شدند. آنان پس از دریافت چمدان‌های خود، سلاح‌های خودکاری را که در داخل چمدان‌ها جاسازی کرده بودند، بیرون آورده و به سوی افراد حاضر در سالن بارانداز آتش گشودند. این عملیات که به صورت مشترک با جبهه مردمی برای آزادی فلسطین طراحی شده بود، به کشته شدن ۲۶ نفر و زخمی شدن ۷۱ نفر انجامید. در میان قربانیان، آهارون کاتسیر، دانشمند برجسته اسرائیلی و برادر افرایم کاتسیر، رئیس‌جمهور وقت اسرائیل، نیز حضور داشت.

در جریان این عملیات، یاسودا پس از اتمام مهمات کشته شد و اوکودایرا نیز با منفجر کردن یک نارنجک دستی جان خود را گرفت. اما اوکاموتو که زخمی شده بود، هنگام تلاش برای فرار بازداشت شد و پس از محاکمه در اسرائیل به سه حبس ابد محکوم گردید.

سال‌های زندان و آزادی

اوکاموتو حدود ۱۳ سال از عمر خود را در زندان الرمله در اسرائیل و در بازداشتگاهی موسوم به «ایکس» سپری کرد. او در این مدت با شرایط دشوار زندان و حبس انفرادی طولانی مواجه بود. سرانجام در سال ۱۹۸۵ و در چارچوب تبادل گسترده اسرا میان اسرائیل و جبهه مردمی برای آزادی فلسطین – که با نام «عملیات الجلیل» یا «توافق جبریل» شناخته می‌شود – آزاد شد.

پس از آزادی، او ابتدا به لیبی، سپس سوریه و در نهایت به لبنان رفت و به دیگر اعضای ارتش سرخ ژاپن پیوست. او بعدها با می شیگنوبو، دختر فوساکو شیگنوبو، بنیانگذار و رهبر ارتش سرخ ژاپن، ازدواج کرد.

زندگی در لبنان و پناهندگی سیاسی

در سال ۱۹۹۷، مقامات لبنان اوکاموتو را به اتهام ورود غیرقانونی و در اختیار داشتن مدارک جعلی بازداشت کردند و او به سه سال زندان محکوم شد. این پرونده با موج گسترده‌ای از حمایت گروه‌های فلسطینی، احزاب لبنانی و جریان‌های مقاومت مواجه شد و سرانجام در سال ۲۰۰۰، دولت لبنان به او پناهندگی سیاسی اعطا کرد. بر اساس شرایط این پناهندگی، او موظف بود از هرگونه فعالیت سیاسی و رسانه‌ای خودداری کند.

از آن زمان، «احمد ژاپنی» در ضاحیه جنوبی بیروت و تحت حمایت جبهه مردمی برای آزادی فلسطین زندگی می‌کرد. او در مراسم پنجاهمین سالگرد عملیات فرودگاه اللد در مه ۲۰۲۲ در بیروت حضور یافت. در مه ۲۰۲۵ نیز وزارت امور خارجه آمریکا برای ارائه اطلاعاتی که به دستگیری او منجر شود، تا ۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود.

واکنش‌ها به درگذشت او

حزب‌الله لبنان با صدور بیانیه‌ای درگذشت اوکاموتو را تسلیت گفت و او را «مبارز فراملی» و «انقلابی آزاده‌ای» توصیف کرد که در مسیر مبارزه برای آرمان فلسطین از مرزهای هویت، نژاد و جغرافیا فراتر رفت. حزب‌الله تأکید کرد که او «جانباز و آزاده‌ای» بود که در راه یاری ملت فلسطین فداکاری‌های شگرفی از خود نشان داد.