بازاری در بهت نوسان
پاساژ قدیمی ظهیرالاسلام در یکی از گرمترین روزهای تابستان، سکوت عجیبی را تجربه میکند. چرخدستیها در راهروها حرکت میکنند اما خبری از هیاهوی همیشگی نیست. فروشندگان پشت مغازهها نشستهاند و بیش از آنکه مشغول معامله باشند، منتظر تغییر بعدی قیمتها هستند.
اینجا بزرگترین مرکز دادوستد کاغذ و مواد اولیه چاپ در پایتخت است؛ بازاری که ناشران بزرگ و کوچک برای تأمین کاغذ مورد نیاز خود به آن مراجعه میکنند. اما این روزها، بازار ظهیرالاسلام حال خوشی ندارد. نوسان نرخ ارز که از چند هفته پیش آغاز شده، حالا به این بازار تاریخی نیز رسیده و آن را دچار رکود و سردرگمی کرده است.
واردات متوقف، موجودی رو به پایان
یکی از فروشندگان باسابقه بازار که ترجیح میدهد نامش فاش نشود، از وضعیت بحرانی این روزها میگوید: «بیشتر کاغذهایی که الان در مغازهها میبینید، مربوط به قبل از بحرانهای اخیر است. بعد از تشدید تنشها، تقریباً هیچ محموله جدیدی وارد نشده و بازار دارد از موجودی انبارها تغذیه میکند.»
به گفته فعالان بازار، عمده کاغذهای موجود از اندونزی و چین وارد شدهاند. کاغذ اندونزیایی به دلیل کیفیت بالاتر مشتریان بیشتری دارد، اما هر دو کشور کاغذهایی با درجههای کیفی متفاوت عرضه میکنند. تفاوت این کاغذها در ضخامت، میزان سفیدی و یکنواختی بافت است.
فروشنده دیگری با اشاره به وابستگی شدید قیمت کاغذ به نرخ ارز، میگوید: «مسئله اصلی کمبود کالا نیست، بیثباتی است. وقتی قیمت دلار روزانه تغییر میکند، هیچکس نمیداند برای فردا باید چه قیمتی اعلام کند. بازار بلاتکلیف است و همه چیز به دلار گره خورده.»
حذف تدریجی معاملات غیرنقد
یکی از نشانههای روشن بحران در بازار کاغذ، تغییر شیوه معاملات است. در بسیاری از مغازههای ظهیرالاسلام، تابلوی «فقط نقد» نصب شده و خبری از خرید و فروش چکی نیست.
یکی از فروشندگان توضیح میدهد: «تا پیش از این، هم از شرکتهای بالادستی چکی خرید میکردیم و هم به مشتریان خود کاغذ میفروختیم. اما الان شرکتها فقط به صورت نقدی کالا تحویل میدهند. ما هم چارهای نداریم جز اینکه نقد بفروشیم.»
او ادامه میدهد: «این شرایط باعث شده گردش مالی بازار به شدت کاهش پیدا کند. خیلی از خریداران خرد که توان خرید نقدی ندارند، عملاً از بازار حذف شدهاند.»
چاپخانهها در تله گرانی
تأثیر گرانی کاغذ از مرز بازار ظهیرالاسلام فراتر رفته و صنعت چاپ کشور را نیز در برگرفته است. شواهد میدانی نشان میدهد که بسیاری از چاپخانههای تهران و شهرستانها با کاهش شدید سفارشها و مشکلات مالی دست و پنجه نرم میکنند.
یکی از تأمینکنندگان کاغذ که سالهاست با چاپخانهها همکاری نزدیک دارد، در این باره میگوید: «چاپخانههایی را سراغ دارم که قبلاً ماهانه حجم بسیار بالایی کاغذ از ما خریداری میکردند. الان سفارششان به یکسوم کاهش یافته و مجبور شدهاند نیروهای خود را به شدت تعدیل کنند. یک چاپخانه که ۲۰ کارگر داشت، حالا فقط با پنج نفر کار میکند.»
این وضعیت حتی چاپخانههایی را که با کشورهای همسایه قرارداد داشتند نیز تحت تأثیر قرار داده و برخی از آنها با کاهش سفارش و مشکلات دریافت مطالبات مواجه شدهاند.
قیمتهای شکننده
بررسی نرخهای لحظهای بازار نشان میدهد که قیمت انواع کاغذ در روزهای اخیر با شیب تندی افزایش یافته است. برخی انواع کاغذ تنها ظرف چند روز حدود ۲۰ درصد گران شدهاند.
بر اساس آخرین قیمتهای اعلام شده از سوی کاسبان ظهیرالاسلام، هر بند کاغذ تحریر ۷۰ در ۱۰۰ سانتیمتر با وزن ۷۰ گرم که تا هفته گذشته حدود پنج میلیون تومان به فروش میرسید، هماکنون به پنج میلیون و ۸۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. کاغذهای گلاسه و ایندربرد نیز هر کیلوگرم بین ۲۸۵ تا ۲۹۰ هزار تومان قیمت دارند.
چالشهای فراتر از ارز
برخی از قدیمیترین فعالان بازار ظهیرالاسلام معتقدند ریشه مشکلات تنها به نوسان نرخ ارز محدود نمیشود. یکی از آنها که بیش از ۳۰ سال در این بازار حضور دارد، میگوید: «محدودیتهای سختگیرانه واردات، نقش تصدیگرانه دولت و دشواری فعالیت برای بخش خصوصی، مشکلاتی هستند که سالهاست گریبان این بازار را گرفتهاند.»
او تأکید میکند: «اگر شرایط برای فعالان بخش خصوصی فراهم شود تا بتوانند به صورت مستقیم اقدام به واردات کنند، بخش قابل توجهی از مشکلات بازار مرتفع خواهد شد. اما تا زمانی که این انحصارها و محدودیتها ادامه داشته باشد، این بازار در برابر شوکهای ارزی آسیبپذیر خواهد بود.»
با توجه به روند فعلی، به نظر میرسد صنعت نشر و چاپ کشور در روزها و هفتههای آینده با چالشهای بیشتری روبهرو خواهد بود. افزایش هزینههای تولید، کاهش تیراژ کتابها و احتمال تعویق انتشار عناوین جدید از جمله پیامدهای فوری این بحران به شمار میرود.
نظرات (0)