تشدید تنشها در تنگههای راهبردی هرمز و بابالمندب به یکی از پیچیدهترین بحرانهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی سالهای اخیر تبدیل شده است. عملیات نیروهای مسلح یمن علیه نفتکشهای متجاوز در دریای سرخ، زنجیره تأمین جهانی انرژی را با اختلالی جدی مواجه کرده و هزینههای سرسامآوری را به کشورهای غربی تحمیل کرده است.
تغییر مسیر اجباری؛ از بابالمندب تا دماغه امید نیک
در پی افزایش تنشها در دریای سرخ، شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهانی مجبور شدهاند مسیر سنتی عبور از کانال سوئز و بابالمندب را کنار گذاشته و راه طولانیتر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را در پیش بگیرند. این تغییر مسیر که به عقبنشینی تاریخی برای قدرتهای غربی تعبیر میشود، زمان سفر هر کشتی را بین دو هفته تا یک ماه افزایش داده است.
افزایش مدت سفر، هزینههای سوخت، دستمزد خدمه و استهلاک کشتیها را به شکل تصاعدی بالا برده است. کارشناسان اقتصادی تأکید دارند که این افزایش هزینهها در نهایت به مصرفکنندگان نهایی در کشورهای غربی منتقل خواهد شد و قیمت بنزین، گازوئیل و مواد غذایی را افزایش میدهد.
کاهش چشمگیر صادرات نفت عربستان به آسیا
یکی از مهمترین پیامدهای این بحران، کاهش شدید صادرات نفت عربستان سعودی به بازارهای آسیایی بوده است. بر اساس دادههای موجود، حجم صادرات نفت عربستان به آسیا از ۵.۸ میلیون بشکه در روز پیش از بحران به حدود سه میلیون بشکه کاهش یافته است. این کاهش ۴۸ درصدی نشاندهنده عمق تأثیر بحران بر اقتصاد عربستان است.
هزینه ارسال هر محموله نفت به آسیا از مسیرهای جایگزین، با ۵ میلیون دلار هزینه اضافی شامل ۱.۶ میلیون دلار سوخت اضافی و یک میلیون دلار عوارض کانال سوئز همراه است. در مقابل، هزینه ارسال همان محموله به مقاصد اروپایی تنها ۱.۷ میلیون دلار برآورد شده است. این تفاوت فاحش باعث شده هزینه حمل هر بشکه نفت به آسیا به ۴.۱۷ دلار برسد، در حالی که این رقم برای اروپا تنها ۸۸ سنت است.
جهش ۱۵۰ درصدی حق بیمه نفتکشها
تشدید تنشها در دریای سرخ، هزینههای بیمه نفتکشها را نیز به طور سرسامآوری افزایش داده است. حق بیمه نفتکشهای عبوری از دریای سرخ با رشد ۱۵۰ درصدی مواجه شده است. پیش از بحران، هزینه بیمه یک نفتکش ۲ میلیون بشکهای حدود ۸ میلیون دلار بود، اما امروز به ۲۰ میلیون دلار رسیده؛ یعنی ۱۲ میلیون دلار هزینه اضافی فقط برای بیمه هر کشتی.
با احتساب ۱۰۰ نفتکش در ماه، هزینه بیمه اضافی به ۱.۲ میلیارد دلار در ماه میرسد که ضربهای مستقیم به شرکتهای بیمه و کشتیرانی غربی محسوب میشود. افزایش هزینه بیمه، قیمت تمامشده کالاها را بالا برده و به افزایش قیمت بنزین، گازوئیل و مواد غذایی در کشورهای غربی منجر شده است.
۱۸ میلیون دلار هزینه اضافی برای هر نفتکش
بر اساس تحلیلهای کارشناسی، هر نفتکش فوقسنگین که مجبور به دور زدن دماغه امید نیک میشود، با هزینههای زیر مواجه است:
- افزایش هزینه حمل: ۵ میلیون دلار
- افزایش هزینه بیمه: ۱۲ میلیون دلار
- هزینه سوخت اضافی: ۱.۶ میلیون دلار
- عوارض کانال سوئز: یک میلیون دلار
در مجموع، هر نفتکش بیش از ۱۸ میلیون دلار هزینه اضافی متحمل میشود که معادل قیمت حدود ۳۶۰ هزار بشکه نفت یا یک پنجم محموله دو میلیون بشکهای نفتکشهاست. با تقسیم این هزینهها بر ظرفیت هر نفتکش، افزایش قیمت هر بشکه نفت سعودی حدود ۹ دلار محاسبه میشود که نفت عربستان را به ۱۱۰ دلار رسانده است.
تأثیر بر مصرفکنندگان غربی
با عبور روزانه حدود ۹ میلیون بشکه نفت از دریای سرخ، افزایش هزینه حداقلی هر بشکه بین ۴ تا ۸ دلار به معنای هزینه اضافی روزانه ۳۶ تا ۷۲ میلیون دلار و سالانه ۱۳ تا ۲۶ میلیارد دلار برای واردکنندگان نفت است. با احتساب سایر کالاها، این رقم به ۷۳ میلیارد دلار در سال میرسد.
برآوردهای اقتصادی نشان میدهد که هر خانواده اروپایی به طور میانگین ۳۵۰ یورو و هر خانواده آمریکایی ۴۰۰ دلار در سال هزینه اضافی متحمل میشود. این ارقام حاکی از آن است که مصرفکنندگان در کشورهای حامی محاصره و تجاوز به یمن، هزینه سنگین بحران ایجاد شده را پرداخت خواهند کرد.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که در صورت تداوم این وضعیت، زنجیره افزایش قیمتها از پالایشگاهها تا پمپ بنزینها و فروشگاههای مواد غذایی ادامه خواهد یافت و رکود تورمی جدیدی را در اقتصاد غرب رقم خواهد زد.
نظرات (0)