طی هفتههای اخیر، گمانهزنیها درباره تغییر در قیمت یا سهمیه بنزین بار دیگر داغ شده و اظهارات اخیر سخنگوی دولت، این گمانهها را از حالت حدس و گمان به مرحلهای جدیتر وارد کرده است. سخنگوی دولت در پاسخ به خبرنگاران، ضمن تأکید بر لزوم تراز کردن معادله تولید و مصرف بنزین، از تدوین راهبردهای جدید در این حوزه خبر داد.
ناترازی بنزین؛ چالشی که راهکار فوری میطلبد
آمارها نشان میدهد که میانگین مصرف روزانه بنزین در ایران از ۱۱۵ تا ۱۲۰ میلیون لیتر فراتر رفته است. این در حالی است که ظرفیت تولید و تأمین بنزین کشور پاسخگوی این میزان مصرف نیست و شکاف عمیقی بین عرضه و تقاضا ایجاد شده است. کارشناسان دلیل اصلی این ناترازی را علاوه بر رشد مصرف، به راندمان پایین موتور خودروهای داخلی و فرسودگی ناوگان حملونقل مرتبط میدانند.
سخنگوی دولت در این زمینه تصریح کرده است: «ما حتماً نیاز به راهبردهایی در حوزه مدیریت مصرف بنزین داریم. قیمت بنزین با یارانه سنگین به مردم داده میشود و دولت برای تراز کردن این معادله باید راهکاری اتخاذ کند. این موضوع قطعی و یقینی است.» وی همچنین تأکید کرد که هرگونه تغییر در سهمیه یا قیمت، با شفافیت کامل به اطلاع عموم خواهد رسید.
یارانه پنهان انرژی و اثر آن بر صنعت خودرو
یکی از مهمترین نکاتی که در تحلیل وضعیت فعلی باید به آن توجه کرد، تأثیر یارانه سنگین بنزین بر صنعت خودروسازی کشور است. کارشناسان صنعتی معتقدند پایین بودن مصنوعی قیمت سوخت، انگیزه سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه موتورهای کممصرف را از خودروسازان گرفته است. در شرایطی که میانگین مصرف واقعی خودروهای داخلی در سیکل ترکیبی بین ۸ تا ۱۰ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است، هرگونه تلاش برای مدیریت مصرف بدون اصلاح ساختار تولید خودرو، ناقص خواهد بود.
یارانه پنهان انرژی نهتنها مانع از نوآوری در صنعت خودرو شده، بلکه منابع مالی کلانی را که میتوانست صرف نوسازی ناوگان حملونقل عمومی و توسعه زیرساختهای خودروهای پاک شود، در خود هضم کرده است. این چرخه معیوب، خروجیهایی همچون آلودگی هوا، هدررفت منابع ملی و عقبماندگی تکنولوژیک را به دنبال داشته است.
تغییر ذائقه بازار و پیشبینی رفتار خریداران
تجربه دورههای گذشته سهمیهبندی بنزین نشان میدهد که ارزش خودروها در بازار آزاد، ارتباط مستقیمی با میزان مصرف سوخت آنها دارد. در صورت واقعیتر شدن قیمت بنزین یا کاهش سهمیهها، پیشبینی میشود تقاضا برای خودروهای دوگانهسوز و کممصرف رشد چشمگیری پیدا کند. خودروهایی مانند پژو ۲۰۶ صندوقدار، ساینا دوگانهسوز و سمند EF7 پایه گازسوز احتمالاً با افزایش تقاضا در بازار دستدوم مواجه خواهند شد.
در مقابل، خودروهای شاسیبلند مونتاژی بهویژه مدلهای قدیمیتر با مصرف سوخت بالای ۱۲ لیتر در شهر، ممکن است با افت شدید تقاضا و کاهش قیمت روبهرو شوند. این تغییر در الگوی خرید، نوعی مکانیزم دفاعی از سوی مصرفکنندگان برای کنترل هزینههای روزمره در برابر گرانی سوخت محسوب میشود.
وضعیت فنی موتورهای داخلی در برابر بنزین گران
بررسیهای فنی نشان میدهد که سبد پیشرانه خودروسازان داخلی آمادگی لازم برای مواجهه با بنزین گرانقیمت را ندارد. موتورهای پرمصرفی مانند خانواده XU7، M15 و سری TU5 همچنان بر پایه معماریهای قدیمی طراحی شدهاند. با این حال، توسعه موتورهای جدیدتری مانند EF7 توربو و موتورهای سهسیلندر که مصرف سوخت را به حدود ۶.۵ تا ۷ لیتر کاهش میدهند، میتواند روزنه امیدی برای آینده باشد؛ مشروط بر آنکه به تولید انبوه برسند.
خودروهای هیبریدی و الکتریکی؛ فرصتی تاریخی
اظهارات اخیر درباره تغییر معادلات بنزین، میتواند به عاملی برای تسریع در واردات و تولید خودروهای هیبریدی و پلاگین هیبریدی تبدیل شود. تا پیش از این، به دلیل ارزان بودن بنزین، توجیه اقتصادی برای خرید خودروهای گرانتر هیبریدی وجود نداشت. اما با تغییر قیمتها، صرفهجویی در مصرف سوخت میتواند بخش قابل توجهی از هزینه اولیه بالاتر این خودروها را جبران کند. کارشناسان معتقدند دولت باید از این فرصت برای کاهش تعرفههای گمرکی و تسهیل ورود تکنولوژیهای کممصرف به بازار ایران استفاده کند.
به هر روی، اظهارات سخنگوی دولت سیگنال روشنی به فعالان بازار خودرو و مصرفکنندگان ارسال کرده است: دوران سوخت ارزان و نامحدود رو به پایان است و هم خودروسازان و هم خریداران باید خود را برای شرایط جدید آماده کنند.
نظرات (0)