بررسی دقیق صورتهای مالی سالانه و حسابرسیشده سایپا در سامانه کدال، تصویری نگرانکننده از وضعیت این خودروساز بورسی ترسیم میکند. طی سال ۱۴۰۴، سایپا نهتنها بهبودی در شاخصهای مالی خود ثبت نکرده، بلکه زیانهای عملیاتی و خالص آن به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.
افزایش ۳۲ درصدی زیان خالص شرکت اصلی
طبق اطلاعات درجشده در صورتهای مالی جداگانه، سایپا در ۱۲ ماهه سال ۱۴۰۴ بیش از ۲۴ هزار و ۹۹۵ میلیارد تومان زیان خالص به ثبت رسانده که نسبت به سال ۱۴۰۳ رشد ۳۲ درصدی را نشان میدهد. اما این رقم تنها بخشی از ماجراست؛ زیان خالص گروه سایپا در مقیاس تلفیقی به بیش از ۶۳ هزار و ۷۴۹ میلیارد تومان رسیده که افزایش ۵۷ درصدی نسبت به سال قبل از آن را تجربه کرده است.
تفاوت قابل توجه میان زیان شرکت اصلی و زیان تلفیقی گروه، نشاندهنده فشار سنگین شرکتهای فرعی و سرمایهپذیر زیرمجموعه سایپاست؛ بخش عمدهای از بحران مالی در سطح گروه شکل گرفته است.
زیان انباشته و هشدار ماده ۱۴۱ قانون تجارت
نکته حیاتی در صورتهای مالی سایپا، عبور زیان انباشته از مرز حساس نصف سرمایه ثبتشده است. زیان انباشته شرکت در پایان سال ۱۴۰۴ به بیش از ۹۵ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان رسیده، در حالی که سرمایه ثبتشده سایپا ۱۶۲ هزار میلیارد تومان اعلام شده است.
این وضعیت بر اساس ماده ۱۴۱ قانون تجارت حکم ویژهای دارد: اگر زیانهای وارده حداقل نصف سرمایه شرکت را از بین ببرد، هیاتمدیره موظف است فوراً مجمع عمومی فوقالعاده را برای تصمیمگیری درباره انحلال یا بقای شرکت فراخوان کند. بنابراین سهامداران، حسابرس، سازمان بورس و نهادهای ناظر باید به این موضوع توجه جدی نشان دهند.
در سطح تلفیقی نیز زیان انباشته گروه سایپا از مرز ۱۹۸ هزار و ۹۹۵ میلیارد تومان گذشته و ۴۳ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده است. هرچند این رقم مبنای مستقیم اعمال ماده ۱۴۱ نیست، اما تصویر هشداردهندهای از وضعیت اقتصادی کل گروه ارائه میدهد.
زیان عملیاتی با جهش ۱۹۳ درصدی
آنچه بحران سایپا را جدیتر میکند، روند زیان عملیاتی است. صورتهای مالی نشان میدهد زیان عملیاتی شرکت اصلی در سال ۱۴۰۴ با جهش ۱۹۳ درصدی به بیش از ۱۴ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان رسیده است. این یعنی عملیات اصلی شرکت یعنی تولید و فروش خودرو، حتی هزینههای مرتبط با فعالیت را هم پوشش نمیدهد.
در مقیاس تلفیقی نیز زیان عملیاتی گروه با رشد ۱۶۲ درصدی از ۴۷ هزار میلیارد تومان فراتر رفته است.
افت شدید فروش در بازار انحصاری
آمار فروش سایپا در سال ۱۴۰۴ شوکآور است: مجموع فروش داخلی و صادراتی شرکت به ۱۸۰ هزار و ۸۷۹ دستگاه خودرو رسیده، در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۳ بیش از ۳۲۸ هزار دستگاه بوده است. به عبارت دیگر، تعداد خودروهای فروختهشده در یک سال حدود ۴۴ درصد کاهش یافته است.
نکته قابل تأمل آنکه این افت فروش در بازاری رخ داده که عرضه خودروهای وارداتی همچنان محدود است و تولیدکنندگان داخلی از مزیت ساختاری و انحصاری بازار بهرهمندند. با این شرایط، عملکرد ضعیف سایپا پرسشهای جدی درباره کارآمدی مدیریت این شرکت ایجاد میکند.
هزینههای سرسامآور و ابهام در سرفصلهای مالی
هزینههای فروش، اداری و عمومی سایپا در سال ۱۴۰۴ از ۱۰ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان عبور کرده و ۲۷ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است. هزینههای مالی نیز به بیش از ۱۳ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده که نشاندهنده فشار فزاینده بدهی و تامین سرمایه در گردش است.
از سوی دیگر، ثبت حدود ۲۲۵ میلیارد تومان تحت عنوان «سایر هزینهها» در صورتهای مالی شرکت اصلی جلب توجه میکند؛ رقمی که در سال قبل صفر گزارش شده بود. با توجه به این تغییر معنادار، انتظار میرود شرکت درباره ماهیت و دلایل ایجاد این هزینه شفافسازی دقیقتری ارائه دهد.
کاهش نیروی انسانی بینتیجه ماند
گزارشها حاکی از کاهش حدود سههزار نفری تعداد کارکنان سایپا در سال گذشته است. با این حال، این اقدام به بهبود قابل مشاهدهای در زیان عملیاتی شرکت منجر نشده و اثربخشی سیاستهای کنترل هزینه و اصلاح ساختار سازمانی را زیر سؤال برده است.
چشمانداز پیش رو
مجموع این دادهها نشان میدهد مسئله سایپا فراتر از زیان یکساله است. این خودروساز با تداوم ضعف عملیاتی، فشار سنگین هزینههای مالی، افت محسوس تیراژ فروش و فرسایش شدید حقوق صاحبان سهام مواجه است. آنچه سهامداران و افکار عمومی انتظار دارند، فراتر از اعلام برنامههای کلی است؛ زمانبندی روشن، اهداف قابل سنجش و گزارش شفاف از نتیجه برنامه اصلاح مالی و عملیاتی شرکت ضروری به نظر میرسد.
نظرات (0)