بسیاری از ما تجربه سرگیجه هنگام برخاستن ناگهانی از حالت نشسته یا دراز کشیده را داریم. این احساس ناخوشایند که گاهی با تاری دید و بیثباتی همراه است، میتواند نشانههای مختلفی از مشکلات سلامت باشد. به گفته ورونیکا فیلونسکایا، متخصص مغز و اعصاب، سرگیجه در واقع درک نادرست مغز از موقعیت بدن در فضا است و ممکن است به صورت احساس چرخش یا حرکت خودبهخودی تظاهر کند.
انواع سرگیجه و تفاوتهای آنها
پزشکان سرگیجه را به دو دسته اصلی تقسیم میکنند: سیستمیک و غیرسیستمیک. در نوع سیستمیک، فرد احساس میکند بدنش در حال چرخش است. این حالت اغلب با حالت تهوع و مشکل در حفظ تعادل همراه است. اما سرگیجه غیرسیستمیک بیشتر شبیه تکانخوردن روی عرش کشتی در دریای متلاطم است؛ یعنی فرد احساس بیثباتی و عدم تعادل میکند و گویی قرار است غش کند، بدون آنکه محیط اطراف برای دیگران غیرعادی به نظر برسد.
علل رایج سرگیجه وضعیتی
یکی از شایعترین دلایل سرگیجه هنگام تغییر وضعیت بدن، سرگیجه وضعیتی خوشخیم حملهای یا همان BPPV است. در این حالت، کریستالهای ریز کلسیمی که در گوش داخلی قرار دارند، از جای خود حرکت کرده و گیرندههای حسی تعادل را تحریک میکنند. این مشکل زمانی بدتر میشود که فرد سر خود را به سرعت تغییر جهت میدهد.
از دیگر علل شایع میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیماری منیر: اختلالی در گوش داخلی که با تجمع غیرعادی مایع مشخص میشود و علاوه بر سرگیجه، با وزوز گوش و افت شنوایی همراه است.
- نوریت دهلیزی: التهاب عصب دهلیزی که معمولاً پس از عفونتهای ویروسی ایجاد میشود و سرگیجه شدیدی را به همراه دارد.
- میگرن دهلیزی: نوعی سردرد میگرنی که با اختلالات تعادلی همراه است.
عوامل خطر کمتر شناختهشده
علاوه بر مشکلات گوش داخلی، کمخونی فقر آهن و افت فشار خون وضعیتی نیز میتوانند باعث سرگیجه هنگام ایستادن شوند. در این شرایط، با تغییر ناگهانی وضعیت بدن، خون کافی به مغز نمیرسد و فرد علائمی مانند تاری دید، سبکی سر و احساس نزدیکی به غش را تجربه میکند.
همچنین اضطراب و افسردگی میتوانند نقش مهمی در ایجاد یا تشدید سرگیجه ایفا کنند. برخی مطالعات نشان دادهاند که اختلالات خلقی میتوانند پردازش اطلاعات حسی مغز را مختل کرده و به احساس سرگیجه مداوم منجر شوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سرگیجه شما مکرر است، با استفراغ شدید همراه است، یا علائمی مانند تب، سردرد شدید، مشکل در صحبت کردن یا ضعف ناگهانی اندامها دارید، حتماً باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. فیلونسکایا تأکید میکند که سرگیجه یک تشخیص ساده نیست و دلایل آن میتواند بسیار متنوع باشد؛ از مشکلات سادهای مانند کمآبی بدن گرفته تا بیماریهای جدیتری مانند نوروم آکوستیک، سکته مغزی یا مالتیپل اسکلروزیس.
بنابراین اگر سرگیجه تکرار شد یا شدید بود، بهتر است با یک متخصص مغز و اعصاب مشورت کنید تا علت دقیق آن مشخص و درمان مناسب آغاز شود.
نظرات (0)