این روزها وقتی سری به داروخانهها بزنید، قفسههای خالی بخشی از داروها به چشم میخورد. مسئلهای که نه فقط نگرانی بیماران، بلکه نگرانی روانپزشکان و داروسازان را نیز برانگیخته است. انجمن روانپزشکی ایران اخیراً در نامهای فهرستی از داروهای کمیاب را منتشر کرده که شامل «کلوزاپین»، «لاموتریژن»، «دونپزیل»، «کلونیدین» و «کلونازپام» میشود.
کمبودی که عمیقتر شده
وحید شریعت، رئیس انجمن روانپزشکی ایران، درباره وضعیت فعلی بازار دارویی توضیح میدهد: «بازار دارویی کشور در سالهای اخیر ثبات کافی نداشته و کمبود برخی داروها بهصورت مقطعی مشاهده میشد. اما آنچه در ماههای اخیر رخ داده، تشدید این وضعیت است. تعداد اقلام دارویی که با کمبود مواجه شدهاند نسبت به گذشته افزایش قابل توجهی داشته.»
برای مثال، داروی «ونلافاکسین» که یکی از داروهای ضدافسردگی پرکاربرد است، این روزها بهسختی در داروخانهها یافت میشود. داروهای تزریقی طولانیاثر مانند ریسپریدون، فلوپنتیکسول، تریفلوپرازین و حتی قطره هالوپریدول نیز همزمان با کمبود مواجه شدهاند و شرایط را به وضعیتی کمسابقه رساندهاند.
تأثیر بر زندگی بیماران
رئیس انجمن روانپزشکی تأکید میکند: «مسئله فقط به خودکشی محدود نمیشود؛ موضوع اصلی کیفیت زندگی بیماران و توانایی آنها برای ادامه زندگی عادی، حضور در خانواده و حفظ شغل و روابط اجتماعی است. وقتی بیماری سالها با یک داروی مشخص کنترل شده و بدن او به داروی جایگزین پاسخ مناسبی نمیدهد، قطع دسترسی به آن دارو میتواند تبعات بسیار سنگینی داشته باشد.»
پرفنازین نمونهای دیگر از این داروهاست که در ماههای اخیر تقریباً در بازار پیدا نمیشود. بیمارانی که سالها با این دارو به ثبات رسیدهاند، حالا با احتمال عود بیماری مواجهاند. بسیاری از این افراد نانآور خانواده هستند و با بازگشت علائم، نهتنها شغلشان را از دست میدهند بلکه دوباره نیازمند بستری شدن میشوند.
وابستگی به واردات
بخش قابل توجهی از داروهای مورد استفاده بیماران روانپزشکی بهصورت مستقیم از خارج کشور وارد میشوند یا مواد اولیه آنها از خارج تأمین شده و سپس در داخل کشور فرمولاسیون و تولید میشوند. صنعت داروسازی کشور همچنان وابستگی بالایی به واردات مواد اولیه دارد و به همین دلیل هرگونه اختلال در حوزه ارز، واردات یا نقلوانتقال مالی، بهطور مستقیم بر تولید، دسترسی و حتی قیمت داروها اثر میگذارد.
از سوی دیگر، ممکن است افزایش قیمت ارز و هزینههای تولید سبب شده باشد تولید برخی اقلام برای شرکتها صرفه اقتصادی نداشته باشد. حتی برخی شرکتها بهدلیل ابهام در قیمتگذاری یا انتظار برای تغییر قیمتها، توزیع دارو را محدود کرده باشند.
پیشنهاد برای مدیریت بهتر
وحید شریعت معتقد است سازمان غذا و دارو باید نقش جدیتری در مدیریت این وضعیت ایفا کند و دولت نیز در تخصیص ارز، داروهای روانپزشکی را در اولویت قرار دهد. لازم است کل چرخه تولید و توزیع دارو با دقت بیشتری رصد شود تا هم ورود مواد اولیه، هم فرایند تولید و هم توزیع بدون اختلال انجام شود.
هادی احمدی، مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان ایران نیز با تأیید وجود کمبودها گفت: «ما همیشه در حوزه دارو با کمبودهای مقطعی مواجه بودهایم. در ایران به دلیل تحریمها، مشکلات اقتصادی و شرایط خاص، این کمبودها نمود بیشتری پیدا میکند. البته شرایط به حد بحران نرسیده اما وجود کمبودها واقعیتی است که باید برای آن چارهاندیشی شود.»
تجربه جنگ اخیر نشان داده که باید در شیوه تصمیمگیریها و مدیریت حوزه دارو بازنگری جدی انجام شود. اگرچه ذخایر استراتژیک دارویی کشور در این مدت نسبتاً خوب مدیریت شد، اما انتظار برای بهبود شرایط پایدار وجود دارد.
نظرات (0)