رئیس دانشگاه علوم پزشکی استان البرز با اعلام آمار نگران‌کننده حیوان‌گزیدگی در این استان، نسبت به افزایش خطر ابتلا به بیماری هاری هشدار داد و بر لزوم مراجعه فوری آسیب‌دیدگان به مراکز درمانی تأکید کرد.

شهرام صیادی با اشاره به اینکه هاری یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است، گفت: این بیماری پس از ظهور علائم بالینی تقریباً صد درصد کشنده است و هیچ درمان موثری برای آن وجود ندارد، اما خوشبختانه با اقدام به‌موقع، شست‌وشوی صحیح زخم و دریافت واکسن و سرم ضدهاری می‌توان به طور کامل از مرگ جلوگیری کرد.

آمار صعودی حیوان‌گزیدگی در البرز

صیادی با ارائه آمار مراجعان به واحدهای مراقبت و پیشگیری از هاری در استان البرز گفت: در سال ۱۴۰۲ تعداد ۸ هزار و ۶۲۸ مورد حیوان‌گزیدگی در استان ثبت شده بود، اما این آمار در سال ۱۴۰۳ با جهشی چشمگیر به ۲۱ هزار و ۱۲ مورد رسید.

به گفته وی، در سال ۱۴۰۴ نیز ۱۸ هزار و ۸۹۰ مورد مراجعه به دلیل حیوان‌گزیدگی در مراکز تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی البرز به ثبت رسیده است. با این حال، نکته نگران‌کننده مربوط به سال جاری است؛ به طوری که تنها در چهار ماهه نخست سال ۱۴۰۵، تعداد ۱۵ هزار و ۴۲۶ مورد حیوان‌گزیدگی گزارش شده است؛ رقمی که نشان می‌دهد در صورت تداوم این روند، آمار سال جاری به مراتب از سال‌های گذشته فراتر خواهد رفت.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز این افزایش را زنگ خطری جدی برای سلامت عمومی استان دانست و افزود: تراکم موارد گزش، ضرورت آموزش همگانی، کنترل جمعیت حیوانات ولگرد و دسترسی سریع مردم به خدمات پیشگیری از هاری را دوچندان کرده است.

هاری؛ بیماری مرگبار اما به طور کامل قابل پیشگیری

صیادی با بیان اینکه در سال‌های اخیر مواردی از فوت هموطنان بر اثر شدت جراحات ناشی از حیوان‌گزیدگی یا ابتلا به هاری گزارش شده است، اظهار کرد: بررسی این موارد نشان می‌دهد عامل اصلی مرگ، سهل‌انگاری و تأخیر در مراجعه به مراکز درمانی بوده است.

وی توضیح داد: ویروس هاری از طریق بزاق حیوان آلوده و معمولاً از راه گازگرفتگی، پنجه‌کشیدن یا حتی لیسیدن زخم باز وارد بدن می‌شود و به تدریج سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند. دوره کمون بیماری ممکن است از چند روز تا چند ماه طول بکشد، اما به محض بروز علائمی مانند تب، اضطراب، بی‌قراری، ترس از آب و هوا، فلج و اغما، مرگ بیمار حتمی خواهد بود.

به همین دلیل، زمان طلایی پیشگیری، ساعات و روزهای نخست پس از تماس با حیوان مشکوک است و هرگونه تعلل می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.

حتی خراش سطحی را جدی بگیرید

یکی از نکات مهمی که رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز بر آن تأکید کرد، جدی گرفتن خراش‌ها و زخم‌های به ظاهر سطحی است. به گفته وی، بسیاری از افراد تصور می‌کنند تنها گازگرفتگی‌های عمیق خطرناک هستند، در حالی که حتی یک خراش کوچک ناشی از دندان یا پنجه سگ، گربه و سایر حیوانات اهلی و وحشی نیز می‌تواند راه ورود ویروس هاری باشد.

صیادی گفت: نباید هیچ‌گونه تماس مشکوک با حیوان را کوچک شمرد. حتی اگر حیوان خانگی و واکسینه شده باشد، باز هم پس از هرگونه گزش یا خراش باید به مراکز پیشگیری از هاری مراجعه و طبق نظر پزشک و کارشناسان، اقدامات پیشگیرانه انجام شود.

اقدامات فوری پس از حیوان‌گزیدگی

این مقام مسئول حوزه سلامت، مراجعه سریع و بدون اتلاف وقت به نزدیک‌ترین مرکز مراقبت و پیشگیری از هاری را مهم‌ترین اقدام پس از حیوان‌گزیدگی عنوان کرد و توصیه‌های زیر را ارائه داد:

  • بلافاصله محل زخم را به مدت حداقل ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با آب فراوان و صابون به طور کامل شست‌وشو دهید.
  • از بخیه زدن خودسرانه، استفاده از مواد سنتی مانند فلفل، نمک، گیاهان دارویی یا سوزاندن محل زخم به شدت پرهیز کنید.
  • در کوتاه‌ترین زمان ممکن، حتی در ساعات اولیه، به مراکز پیشگیری از هاری یا خانه‌های بهداشت و بیمارستان‌های معین مراجعه کنید.
  • نوع حیوان، زمان و نحوه گزش و وضعیت واکسیناسیون حیوان را به طور دقیق به پزشک اطلاع دهید.
  • دوره واکسیناسیون ضدهاری را کامل کنید و از قطع خودسرانه آن خودداری نمایید.
  • مراجعه را به هفته‌ها یا ماه‌های بعد موکول نکنید؛ موارد فوتی سال‌های اخیر اغلب به دلیل همین تأخیر رخ داده است.

صیادی تأکید کرد: مراکز پیشگیری و مراقبت از هاری در سراسر استان البرز به صورت شبانه‌روزی فعال هستند و خدمات واکسیناسیون، تزریق سرم ضدهاری و مشاوره به صورت رایگان یا با حداقل هزینه ارائه می‌شود.

ضرورت افزایش آگاهی عمومی

رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز در پایان خاطرنشان کرد: مقابله با هاری تنها بر عهده نظام سلامت نیست و نیازمند مشارکت همه دستگاه‌ها و آگاهی شهروندان است. آموزش کودکان برای عدم نزدیک شدن به حیوانات ولگرد، نگهداری اصولی از حیوانات خانگی همراه با واکسیناسیون منظم، خودداری از غذا دادن به سگ‌های بلاصاحب در معابر عمومی و اطلاع‌رسانی گسترده درباره خطرات هاری، از جمله اقداماتی است که می‌تواند آمار نگران‌کننده فعلی را مهار کند.

وی افزود: افزایش آگاهی عمومی، جدی گرفتن هرگونه حیوان‌گزیدگی و مراجعه فوری به مراکز درمانی، سه اصل کلیدی برای پیشگیری از مرگ‌های تلخ ناشی از هاری است و انتظار می‌رود شهروندان البرزی این هشدار را جدی بگیرند.