رئیس سازمان غذا و دارو در همایش روز ملی داروسازی، تصویری واقع‌بینانه از وضعیت زنجیره تأمین دارو در شرایط تحریم ارائه کرد و گفت: برخلاف تصور عمومی که دارو و تجهیزات پزشکی را مشمول تحریم نمی‌داند، امروز برخی از سخت‌ترین و پرهزینه‌ترین آثار تحریم دقیقاً در همین حوزه تجربه می‌شود.

به گزارش خبرنگار مهر، چهل و هشتمین همایش روز ملی داروسازی ایران روز پنج‌شنبه پنجم شهریور ۱۴۰۴ همزمان با روز داروساز در مرکز همایش‌های رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار شد. در این مراسم که با مشارکت سه تشکل تخصصی شامل انجمن داروسازان ایران، انجمن علمی داروسازان ایران و انجمن متخصصین داروسازی بالینی برگزار شد، جمعی از مدیران دولتی، مسئولان نظام سلامت و فعالان زنجیره تأمین دارو حضور داشتند.

تحریم دارو؛ از تصور تا واقعیت

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو در سخنانی به تشریح چالش‌های تأمین دارو پرداخت و اظهار داشت: برخی گمان می‌کنند چون دارو و تجهیزات پزشکی به‌صورت رسمی در فهرست تحریم‌ها قرار ندارند، تأمین آنها نیز بدون مانع انجام می‌شود، در حالی که در عمل، پیچیده‌ترین و شدیدترین محدودیت‌ها در همین بخش اعمال می‌شود.

به گفته او، دو گلوگاه اصلی شامل انتقال پول و حمل‌ونقل بیشترین فشار را بر زنجیره تأمین وارد کرده است. pirصالحی توضیح داد که سهم قابل توجهی از داروهای برند و تجهیزات خاص، الزاماً باید از شرکت یا کشور مشخصی خریداری شود و این خرید نیازمند مسیر بانکی رسمی و شفاف است، اما مسیر بانکی اروپا که نقش کلیدی در تبادلات دارویی داشت، بیش از شش ماه است که با محدودیت جدی روبه‌رو شده و در عمل امکان انتقال پول از این کانال وجود ندارد.

او افزود: بسیاری از شرکت‌های بزرگ بین‌المللی حاضر به پذیرش روش‌های غیررسمی یا مسیرهای جایگزین برای دور زدن تحریم‌ها نیستند و تنها از طریق کانال‌های بانکی رسمی همکاری می‌کنند. همین موضوع، خرید برخی اقلام حیاتی را با دشواری مضاعف مواجه کرده است.

مسیرهای طولانی و پرهزینه حمل دارو

رئیس سازمان غذا و دارو دومین چالش بزرگ را حوزه لجستیک و حمل‌ونقل دانست و گفت: مسیرهای مستقیم حمل کالا از بسیاری از کشورهای مبدأ با محدودیت مواجه شده و ناچار هستیم محموله‌ها را از مسیرهای طولانی‌تر و با عبور از چند کشور جابه‌جا کنیم که به‌طور طبیعی زمان و هزینه تأمین را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.

پیرصالحی با اشاره به تغییر الگوی واردات مواد اولیه یادآور شد: در گذشته بخش عمده مواد اولیه دارویی از طریق حمل‌ونقل دریایی و با هزینه کمتر وارد کشور می‌شد، اما محدودیت‌های ایجادشده در برخی مسیرها و بنادر جنوبی، ما را در مواردی به استفاده از حمل هوایی وادار کرده است؛ آن هم از مسیرهای غیرمستقیم و پرهزینه که مستقیماً بر قیمت تمام‌شده دارو اثر می‌گذارد.

ارز دارو و مدیریت قیمت‌ها

وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تأمین ارز اشاره کرد و گفت: در شرایط کنونی، به‌جز داروهای پیوند، داروهای ناباروری و برخی داروهای بیماران خاص، بخش قابل توجهی از داروهای تولید داخل و وارداتی با ارز بازار تجاری تأمین می‌شود و این تغییر ناگزیر بر قیمت دارو تأثیر گذاشته است.

به گفته پیرصالحی، سیاست سازمان غذا و دارو در این شرایط، اصلاح تدریجی و مدیریت‌شده قیمت‌ها بوده است؛ به‌گونه‌ای که کمترین فشار به بیماران وارد شود و همزمان توان ادامه فعالیت برای صنعت داروسازی و داروخانه‌ها حفظ شود. او تأکید کرد: وقتی نرخ ارز جهش قابل توجهی را تجربه می‌کند، انتظار طبیعی افزایش چند برابری قیمت‌ها وجود دارد، اما تلاش شده میانگین رشد قیمت دارو تا حد امکان کنترل شود.

تأکید بر مصرف منطقی و جلوگیری از کمبود

رئیس سازمان غذا و دارو با تأکید بر ضرورت تبدیل تهدید تحریم به فرصت اصلاح الگوی مصرف، گفت: موضوعی که سال‌ها درباره آن صحبت کرده‌ایم، یعنی تجویز و مصرف منطقی دارو، باید امروز با جدیت بیشتری دنبال شود. مصرف بی‌رویه برخی اقلام از جمله سرم‌های تزریقی که گاهی بدون نیاز واقعی تجویز و مصرف می‌شود، هزینه سنگینی بر نظام سلامت تحمیل می‌کند.

او تصریح کرد: مصرف منطقی به معنای محدود کردن درمان نیست، بلکه به معنای استفاده درست، علمی و به‌موقع از دارو و تجهیزات پزشکی است تا منابع محدود به بهترین شکل در خدمت بیماران قرار گیرد.

پیرصالحی در ادامه از همکاری نزدیک دولت، بانک مرکزی، وزارت راه و سایر دستگاه‌های مسئول برای تأمین ارز مورد نیاز تولیدکنندگان و واردکنندگان و همچنین شناسایی مسیرهای جدید حمل‌ونقل خبر داد و تأکید کرد: تأمین داروی کشور متوقف نخواهد شد؛ هرچند با سختی بیشتر، هزینه بالاتر و از مسیرهای پیچیده‌تر، اما زنجیره تأمین به کار خود ادامه می‌دهد و صنعت داروی ایران اجازه شکل‌گیری کمبود گسترده را نخواهد داد.

به گفته او، کمبودهای مقطعی که اکنون در برخی اقلام مشاهده می‌شود، تحت برنامه‌ریزی قرار دارد و با ورود محموله‌های جدید مواد اولیه به خطوط تولید، به‌تدریج برطرف خواهد شد. محموله‌های متعددی در حال انتقال است و تلاش‌ها برای تسریع ترخیص و انتقال مواد اولیه ادامه دارد.

گلایه داروسازان از دخالت نهادهای غیرمرتبط و بدعهدی بیمه‌ها

در ادامه این همایش، شهرام کلانتری خاندانی رئیس انجمن داروسازان ایران با اشاره به توانمندی صنعت داروسازی کشور گفت: صنعت داروسازی ایران عمدتاً خودکفا است و با وجود همه تحریم‌ها و موانع، نه‌تنها عقب‌نشینی نکرده بلکه در برخی حوزه‌های تولید داروهای پیشرفته (های‌تک) در جمع ۱۰ کشور برتر جهان قرار دارد.

او با اشاره به تجربه دو جنگ اخیر تأکید کرد: برخورداری از دانش بومی و خوداتکایی در حوزه دارو، نقش تعیین‌کننده‌ای در امنیت روانی مردم و بیماران دارد.

کلانتری در عین حال از دخالت نهادهای غیرمرتبط در حوزه سلامت انتقاد کرد و گفت: انتظار ما اجرای حاکمیت قانون است. سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها و کمیسیون‌هایی که مأموریتی در حوزه سلامت و دارو ندارند، در این عرصه دخالت می‌کنند و جایگاه تولیت وزارت بهداشت تضعیف شده است.

به گفته وی، رئیس‌جمهور دو بار دستور داده است که وزارت ارتباطات در موضوع توزیع اینترنتی دارو، نظرات وزارت بهداشت را ملاک قرار دهد و همچنین پرداخت مطالبات داروخانه‌ها از سوی سازمان‌های بیمه‌گر به‌صورت منظم انجام شود، اما به این دستورات توجهی نشده است.

رئیس انجمن داروسازان ایران افزود: نگاهی بازارمحور از سوی شورای عالی فضای مجازی، وزارت اقتصاد و هیات مقررات‌زدایی به حوزه دارو حاکم است، در حالی که در تعارض میان اقتصاد و سلامت، باید سلامت در اولویت قرار گیرد.

او درباره مطالبات معوق داروخانه‌ها هشدار داد: ماهانه حدود ۱۲ هزار میلیارد تومان به بدهی سازمان‌های بیمه‌گر افزوده می‌شود و اکنون حدود ۷۷ هزار میلیارد تومان از سرمایه داروسازان نزد بیمه‌ها محبوس مانده است. به گفته کلانتری، سازمان تأمین اجتماعی بودجه مربوط به پرداخت مطالبات دارو را صرف پرداخت حقوق بازنشستگان می‌کند و مطالبات داروسازان را به گروگان گرفته است. او خواستار اعمال جریمه و دیرکرد برای تأخیر در پرداخت مطالبات شد و یادآور شد: شورای عالی بیمه اخیراً مصوب کرده که بیمه‌ها قراردادهای خود با داروخانه‌ها را اصلاح کنند اما تاکنون اقدام عملی صورت نگرفته است.

دعوت دولت از فعالان سلامت برای اصلاح احکام برنامه هفتم

در بخش دیگری از این همایش، حجت‌الاسلام مجید انصاری معاون حقوقی رئیس‌جمهور با تجلیل از دستاوردهای جامعه داروسازی پس از انقلاب اسلامی گفت: افتخارات داروسازان ادامه خواهد یافت و دولت مصمم است لایحه اصلاح برخی احکام برنامه هفتم پیشرفت را به مجلس تقدیم کند.

او از فعالان حوزه سلامت خواست پیشنهادهای خود را برای اصلاح احکام مرتبط با این برنامه ارائه کنند تا در تدوین لایحه مورد توجه قرار گیرد.

معاون حقوقی رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به فشار اقتصادی بر اقشار ضعیف و تورم موجود، تأکید کرد که ملت ایران در برابر جنگ تحمیلی که با هدف ایجاد قحطی، تجزیه و تضعیف کشور طراحی شده بود، ایستادگی کرده و اجازه تحقق اهداف دشمن از جمله جشن پیروزی مد نظر رژیم صهیونیستی را نداده است.

چهل و هشتمین همایش روز ملی داروسازی با تقدیر از روسای سه انجمن برگزارکننده و با تأکید حاضران بر ضرورت حمایت از تولید داخل، تقویت تولیت وزارت بهداشت و صیانت از دسترسی عادلانه مردم به دارو به کار خود پایان داد.