مرگ دو کارمند فرودگاه فرانکفورت بر اثر ابتلا به مالاریا و بستری شدن چهار کارمند دیگر، موجی از نگرانی را در آلمان به دنبال داشته است. به گزارش مقامات بهداشتی این کشور، شش کارمند بزرگ‌ترین فرودگاه آلمان به نوع خطرناک مالاریا مبتلا شده‌اند و تحقیقات برای یافتن منشأ دقیق آلودگی همچنان ادامه دارد.

فرودگاه فرانکفورت به عنوان پرترددترین فرودگاه آلمان و یکی از مهم‌ترین قطب‌های هوایی اروپا، روزانه میزبان صدها پرواز بین‌المللی از جمله پروازهای مستقیم از قاره آفریقا است؛ موضوعی که اکنون در کانون توجه کارشناسان بهداشت قرار گرفته است.

ابتلا به خطرناک‌ترین گونه مالاریا

بر اساس اعلام اداره بهداشت فرانکفورت، افراد مبتلا به گونه «پلاسمودیوم فالسیپاروم» یا همان مالاریای فالسیپاروم دچار شده‌اند که کشنده‌ترین و مهاجم‌ترین نوع انگل مالاریا به شمار می‌رود. این گونه در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند در عرض چند روز به نارسایی اعضای حیاتی، کما و مرگ منجر شود.

مقامات آلمانی تأکید کرده‌اند که هیچ‌یک از مبتلایان اخیراً به مناطق مالاریاخیز سفر نکرده بودند و به همین دلیل فرضیه انتقال محلی از طریق پشه آلوده‌ای که از طریق هواپیما وارد کشور شده، قوت گرفته است. هر شش کارمند در بخش‌های مرتبط با هواپیماها و محوطه فرودگاه فعالیت می‌کردند.

تأیید پدیده «مالاریای فرودگاهی»

اداره بهداشت فرانکفورت در بیانیه‌ای رسمی که در وب‌سایت خود منتشر کرده، وجود پدیده‌ای به نام «مالاریای فرودگاهی» (Airport Malaria) را تأیید کرده است. در این پدیده، پشه‌های آنوفل آلوده به انگل مالاریا که بومی مناطق گرمسیری هستند، از طریق کابین مسافران یا محفظه بار هواپیما به کشورهای غیربومی منتقل می‌شوند و می‌توانند در اطراف فرودگاه مقصد، افراد را نیش زده و آلوده کنند.

اگرچه این پدیده نادر تلقی می‌شود، اما در اروپا پیش‌تر نیز موارد پراکنده‌ای از آن گزارش شده است. کارشناسان می‌گویند با گرم‌تر شدن هوا و افزایش پروازهای بین‌قاره‌ای، احتمال بقای پشه‌های وارداتی در تابستان‌های اروپایی بیشتر شده است.

اقدامات فوری در فرودگاه فرانکفورت

در پی تأیید موارد ابتلا، اقدامات پیشگیرانه گسترده‌ای در فرودگاه فرانکفورت آغاز شده است:

  • نصب تله‌های ویژه برای به دام انداختن و شناسایی گونه‌های پشه در محوطه فرودگاه و آشیانه‌ها
  • آغاز برنامه پایش و مراقبت حشره‌شناسی (Entomological Surveillance) به صورت شبانه‌روزی
  • سم‌پاشی و ضدعفونی بخش‌های بار و کابین هواپیماهای ورودی از مناطق پرخطر
  • ارسال هشدار رسمی به بیمارستان‌ها و پزشکان عمومی مبنی بر در نظر گرفتن مالاریا در تشخیص افتراقی بیمارانی که تب بدون علت مشخص دارند و در فرودگاه یا نواحی اطراف آن کار یا تردد می‌کنند

مقامات بهداشتی همچنین از کارکنان فرودگاه خواسته‌اند در صورت بروز علائمی مانند تب ناگهانی، لرز، سردرد شدید، درد عضلانی و تعریق، فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنند و سابقه کاری خود را اطلاع دهند.

ارتباط با پروازهای آفریقا

بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد حدود ۹۰ درصد از موارد مالاریا در جهان در منطقه جنوب صحرای بزرگ آفریقا رخ می‌دهد. از میان کشورهایی که پرواز مستقیم به فرانکفورت دارند، اتیوپی، کنیا، نیجریه و تانزانیا در زمره کشورهای با شیوع بالای مالاریا قرار دارند.

در مقابل، کشورهایی مانند نامیبیا و آفریقای جنوبی نیز اگرچه پرواز مستقیم به فرانکفورت دارند، اما از نظر سازمان جهانی بهداشت در گروه کشورهایی با خطر متوسط تا پایین مالاریا دسته‌بندی می‌شوند. با این حال، هر پرواز ورودی از مناطق گرمسیری می‌تواند به طور بالقوه ناقل پشه آلوده باشد.

مالاریا چیست و چرا فالسیپاروم خطرناک است؟

مالاریا یک بیماری انگلی است که از طریق نیش پشه ماده آنوفل آلوده منتقل می‌شود. پس از ورود انگل به جریان خون، کبد و سپس گلبول‌های قرمز هدف قرار می‌گیرند. گونه فالسیپاروم به دلیل تکثیر سریع، ایجاد انسداد در مویرگ‌های مغز و کلیه و مقاومت نسبی به برخی داروها، بیشترین میزان مرگ‌ومیر را در میان انواع مالاریا دارد.

سازمان جهانی بهداشت تخمین می‌زند سالانه بیش از ۲۴۰ میلیون مورد ابتلا و بیش از ۶۰۰ هزار مورد مرگ ناشی از مالاریا در جهان رخ می‌دهد که سهم آفریقا از این آمار بسیار بالاست. در کشورهای اروپایی که مالاریا بومی نیست، موارد وارداتی یا فرودگاهی به ندرت دیده می‌شود، اما دقیقاً به همین دلیل تشخیص آن اغلب با تأخیر صورت می‌گیرد؛ تأخیری که می‌تواند کشنده باشد.

هشدار به نظام سلامت آلمان

متخصصان بیماری‌های عفونی در آلمان هشدار داده‌اند که پزشکان در مناطق غیرآندمیک معمولاً مالاریا را در اولویت تشخیص قرار نمی‌دهند. به همین دلیل، اطلاع‌رسانی به کادر درمان برای توجه به سابقه شغلی و محل کار بیماران تب‌دار، حیاتی است. تشخیص مالاریا با آزمایش خون ساده و مشاهده انگل زیر میکروسکوپ یا تست‌های سریع تشخیصی امکان‌پذیر است و درمان زودهنگام با داروهای ضدمالاریا می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

اداره بهداشت فرانکفورت اعلام کرده نتایج بررسی‌های حشره‌شناسی و ردیابی اپیدمیولوژیک به محض مشخص شدن، به اطلاع عموم خواهد رسید و در صورت نیاز، اقدامات قرنطینه‌ای یا محدودیت‌های جدید در پروتکل‌های بهداشتی فرودگاه اعمال خواهد شد.