دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین اظهارات خود هرگونه احتمال حمله روسیه به خاک کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) را رد کرد و کوشید به گمانهزنیهای رسانهای اخیر درباره هشدار محرمانه واشنگتن به مسکو پایان دهد.
ترامپ که در دفتر بیضی کاخ سفید در جمع خبرنگاران سخن میگفت، در پاسخ به پرسشی درباره تحرکات احتمالی روسیه علیه ناتو به صراحت گفت: «او به خاک کشورهای عضو ناتو حمله نخواهد کرد.» اشاره او به ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه بود؛ جملهای کوتاه که به سرعت در صدر اخبار بینالمللی قرار گرفت.
تأکید دوباره ترامپ در گفتوگو با آکسیوس
رئیسجمهور آمریکا پیش از این اظهارات نیز در گفتوگویی تلفنی با وبگاه خبری آکسیوس همین موضع را تکرار کرده بود. به گفته ترامپ، نه تنها چنین حملهای در چشمانداز نیست، بلکه سفر اخیر رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) به مسکو نیز حامل پیام هشدارآمیز خاصی درباره ناتو نبوده است.
ترامپ در این گفتوگو تصریح کرد: «رتکلیف هر شش ماه یکبار یا سالی یکبار با همتای روس خود دیدار میکند. آنها رابطه بسیار خوبی دارند. هیچ پیامی در کار نبوده و اتفاق غیرعادیای هم رخ نداده است.» این توضیح تلاشی آشکار برای عادی جلوه دادن دیداری بود که به دلیل زمانبندی و محرمانه بودنش، توجه بسیاری از رسانهها را جلب کرده بود.
سفر اعلامنشده رئیس سیا به مسکو
جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، روز ۲۵ اوت (سوم شهریور) در سفری از پیش اعلامنشده وارد مسکو شد و با مقامهای اطلاعاتی روسیه دیدار و گفتوگو کرد. کرملین نیز پس از انتشار خبر این سفر، اصل انجام آن را تأیید کرد، اما جزئیاتی درباره محورهای گفتوگو منتشر نکرد.
همین سکوت و اعلامنشده بودن سفر باعث شد تا برخی رسانههای آمریکایی گمانهزنی کنند که واشنگتن پیام مهمی را از طریق عالیترین مقام اطلاعاتی خود به مسکو منتقل کرده است. با این حال، ترامپ و نزدیکانش این برداشت را رد کرده و آن را بخشی از روال معمول تعاملات اطلاعاتی دو کشور توصیف میکنند.
روایت والاستریت ژورنال از نگرانی واشنگتن
در میانه این تکذیبها، روزنامه والاستریت ژورنال گزارشی منتشر کرد که ابعاد دیگری به ماجرا بخشید. بر اساس این گزارش، نهادهای اطلاعاتی آمریکا به تازگی به ارزیابیهایی دست یافتهاند که نشان میدهد روسیه ممکن است در سالهای آینده با انجام یک حمله محدود به یکی از اعضای ناتو، بهویژه در حوزه بالتیک، میزان پایبندی و انسجام این ائتلاف را محک بزند.
این گزارش مدعی است که سناریوی مورد بررسی، حملهای حسابشده و محدود است که هدف آن نه اشغال گسترده، بلکه سنجش واکنش سیاسی و نظامی ناتو و آزمایش اصل دفاع جمعی مندرج در ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی است. کشورهای بالتیک شامل استونی، لتونی و لیتوانی به دلیل هممرزی با روسیه و موقعیت ژئوپلیتیک حساس خود، همواره در کانون چنین تحلیلهایی قرار داشتهاند.
خط قرمز ناتو و پیام ادعایی آمریکا
به نوشته رسانههای آمریکایی، یکی از اهداف سفر رتکلیف به مسکو این بوده که به صراحت به طرف روسی اعلام کند هرگونه تعرض به یک کشور عضو ناتو، خط قرمز ایالات متحده و متحدانش محسوب میشود و با واکنش قاطع روبهرو خواهد شد. این پیام در حالی مطرح میشود که ائتلاف ناتو طی دو سال گذشته حضور نظامی خود را در جناح شرقی تقویت کرده و رزمایشهای متعددی را در لهستان و کشورهای بالتیک برگزار کرده است.
با این حال، ترامپ با رد این روایت تلاش کرد از دامن زدن به فضای تنشآلود جلوگیری کند. او با اطمینان از عدم وقوع حمله، عملاً ارزیابیهای هشدارآمیز منتشرشده را کماهمیت جلوه داد و بر وجود کانال ارتباطی پایدار میان رؤسای اطلاعاتی دو کشور تأکید کرد.
زمینه تنشها و اهمیت اظهارات ترامپ
اظهارات اخیر ترامپ در شرایطی مطرح میشود که روابط روسیه و ناتو در پایینترین سطح خود طی دهههای اخیر قرار دارد. جنگ اوکراین، گسترش ناتو به سمت شرق و افزایش بودجههای نظامی اعضا، بیاعتمادی متقابل را تشدید کرده است. در همین فضا، هر سیگنالی از سوی واشنگتن یا مسکو با حساسیت ویژهای تفسیر میشود.
ناظران معتقدند تأکید ترامپ بر اینکه «پوتین به ناتو حمله نخواهد کرد» دو هدف را دنبال میکند؛ نخست آرام کردن متحدان اروپایی که نگران سرایت تنشها به خاک خود هستند، و دوم جلوگیری از برداشتهای اغراقآمیز درباره ماهیت تماسهای اطلاعاتی میان دو قدرت هستهای. با این وجود، گزارش والاستریت ژورنال نشان میدهد که در سطح کارشناسی، نگرانی درباره سناریوهای آزمون ناتو همچنان به قوت خود باقی است.
در نهایت، آنچه مسلم است کانال ارتباطی میان سازمان سیا و سرویسهای اطلاعاتی روسیه همچنان فعال است و به گفته ترامپ، این ارتباط مبتنی بر دیدارهای دورهای و روابط شخصی میان رؤسای دو نهاد اداره میشود؛ ارتباطی که به باور کاخ سفید میتواند از سوءتفاهمهای خطرناک در دوران پرتنش کنونی جلوگیری کند.
نظرات (0)