پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا روز دوشنبه در اظهاراتی کم‌سابقه، رژیم اسرائیل را به دست داشتن مستقیم در بحران اخیر مهاجرت غیرقانونی از خاک مراکش به اسپانیا متهم کرد و گفت حملات سیاسی احزاب راست‌گرای اروپا علیه دولت مادرید نیز ریشه در موضع‌گیری این کشور در محکومیت نسل‌کشی در نوار غزه دارد.

سانچز در یک بیانیه مطبوعاتی تأکید کرد که موج هجومی مهاجران از مرز مراکش، اتفاقی و خودجوش نبوده بلکه نتیجه یک کارزار هدفمند در فضای مجازی بوده است. به گفته او، داده‌های منتشرشده از سوی نهادهای اروپایی نیز این نقش‌آفرینی را تأیید می‌کند.

روایت سانچز از کارزار اسرائیلی در شبکه‌های اجتماعی

نخست‌وزیر اسپانیا با اشاره صریح به منشأ بحران گفت: «بحران مهاجران از مراکش با کمپینی در رسانه‌های اجتماعی که توسط صفحات اسرائیلی راه‌اندازی شده بود، آغاز شد.»

او در ادامه با استناد به گزارش‌های کمیسیون اروپا افزود: «اطلاعات منتشرشده توسط کمیسیون اروپا نشان می‌دهد که طرف‌های اسرائیلی در بحران مهاجران دست دارند. آیا اسرائیل واقعا تا این حد به موضوع مهاجران به اسپانیا علاقه‌مند است یا اینکه به موضع اسپانیا در برابر نسل‌کشی در غزه حمله می‌کند؟»

این پرسش کنایه‌آمیز سانچز، هسته اصلی استدلال دولت اسپانیا را تشکیل می‌دهد؛ اینکه تل‌آویو از اهرم مهاجرت برای فشار سیاسی بر کشورهایی استفاده می‌کند که جنایات جنگ در غزه را محکوم کرده‌اند. مادرید در ماه‌های اخیر یکی از صریح‌ترین پایتخت‌های اروپایی در انتقاد از عملکرد اسرائیل در غزه بوده و همین موضع، واکنش‌های تندی از سوی جریان‌های حامی تل‌آویو در اروپا به دنبال داشته است.

عبور بی‌سابقه ۷۲ هزار نفر به سئوتا

بر اساس اعلام دولت اسپانیا، بحران اخیر در مرز جنوبی اتحادیه اروپا ابعادی کم‌سابقه داشته است. برآوردهای اولیه حاکی از ورود حدود ۶۰ هزار مهاجر در یک روز در ماه ژوئیه گذشته از مراکش به شهر خودمختار سئوتا بود؛ رقمی که بعداً از سوی دولت مادرید به حدود ۷۲ هزار نفر اصلاح شد.

سئوتا، به همراه ملیلیه، دو شهر برون‌بوم اسپانیا در سواحل شمال آفریقا هستند که تنها مرزهای زمینی اتحادیه اروپا با قاره آفریقا محسوب می‌شوند و همواره کانون فشارهای مهاجرتی بوده‌اند. با این حال، مقامات اسپانیایی تأکید کرده‌اند که موج اخیر یکی از بزرگ‌ترین عبورهای دسته‌جمعی ثبت‌شده در مرزهای جنوبی اتحادیه اروپا به شمار می‌رود.

دولت اسپانیا اعلام کرده است که اکثر مهاجران ورودی را بازگردانده، اما حجم ناگهانی ورود و فشار بر زیرساخت‌های مرزی و انسانی سئوتا، این شهر را برای چند روز در وضعیت فوق‌العاده قرار داده بود.

کشیده شدن بحران به سطح اتحادیه اروپا

ابعاد بحران به سرعت از سطح دوجانبه اسپانیا و مراکش فراتر رفت و به تنشی درون‌اتحادیه‌ای تبدیل شد. در پی این رویداد، ایتالیا محدودیت‌هایی برای ورود مسافران از مبدأ اسپانیا اعمال کرد؛ اقدامی که از سوی رم با توجیه نگرانی‌های ناشی از تحرکات مهاجرتی توجیه شد.

در مقابل، مادرید نیز این اقدام را نقض روح همکاری اروپایی دانست و اعلام کرد به صورت متقابل، کنترل‌هایی را بر پروازها و کشتی‌های ورودی از ایتالیا اعمال خواهد کرد. دولت اسپانیا این تصمیم را پاسخی به تعلیق یک‌جانبه توافقنامه شنگن از سوی ایتالیا میان دو کشور عنوان کرده است.

این تبادل اقدامات محدودکننده، بار دیگر شکنندگی نظام تردد آزاد شنگن را در برابر بحران‌های مهاجرتی و اختلافات سیاسی میان اعضا آشکار کرد؛ بحرانی که به گفته ناظران، در صورت تداوم می‌تواند به اختلافات گسترده‌تری در سیاست مهاجرتی مشترک اتحادیه اروپا دامن بزند.

مهاجرت، غزه و شکاف سیاسی در اروپا

اتهام‌زنی سانچز به اسرائیل، در شرایطی مطرح می‌شود که دولت چپ‌گرای اسپانیا تحت فشار فزاینده احزاب راست و راست افراطی در داخل و در سطح پارلمان اروپا قرار دارد. نخست‌وزیر اسپانیا معتقد است حملات این جریان‌ها به مادرید، نه به دلیل ناکارآمدی در مدیریت مرزها، بلکه به دلیل موضع اخلاقی و حقوقی اسپانیا در دفاع از مردم غزه صورت می‌گیرد.

اسپانیا طی یک سال گذشته از جمله کشورهایی بوده که خواستار آتش‌بس فوری، ارسال کمک‌های انسانی و به رسمیت شناختن حقوق فلسطینیان شده و بارها اقدامات اسرائیل در غزه را در زمره جنایات جنگی توصیف کرده است. همین رویکرد، مادرید را در نقطه مقابل دولت‌های همسو با تل‌آویو قرار داده است.

افشاگری اخیر سانچز می‌تواند فصل جدیدی در مناقشه لفظی میان اسپانیا و اسرائیل و همچنین در بحث سیاست خارجی اتحادیه اروپا در قبال جنگ غزه بگشاید؛ مناقشه‌ای که به نظر می‌رسد بحران مهاجرت نیز به ابزاری در آن تبدیل شده است.