مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد که تلاش‌های دیپلماتیک برای تضمین امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد، اما تاکنون به نتیجه ملموسی منجر نشده است. کایا کالاس این اظهارات را پیش از آغاز نشست غیررسمی وزرای دفاع اتحادیه اروپا در شهر ویکلو ایرلند مطرح کرد.

به گفته کالاس، حفظ اصل آزادی ناوبری در آبراه‌های بین‌المللی برای اتحادیه اروپا اهمیت راهبردی دارد و هرگونه تحمیل عوارض یا هزینه اضافی بر مسیرهایی که پیش‌تر آزاد بوده‌اند، غیرقابل قبول است. او تأکید کرد که بروکسل همچنان به مسیر دیپلماسی پایبند است، هرچند فضای جاری اجازه دستیابی به توافق عملیاتی را نداده است.

تأکید بر آزادی ناوبری در تنگه هرمز

کالاس در جمع خبرنگاران در ویکلو گفت: «آزادی ناوبری باید مورد احترام قرار گیرد. تلاش‌های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد، اما در حال حاضر هیچ نتیجه‌ای حاصل نشده است.» وی افزود: «برای ما مهم است که برای این مسیرهایی که قبلاً باز بوده‌اند، هیچ عوارض یا هزینه‌ای وجود نداشته باشد.»

تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، همواره در کانون رایزنی‌های امنیتی و اقتصادی قرار داشته است. اتحادیه اروپا در ماه‌های اخیر تلاش کرده است با هماهنگی میان اعضا و از طریق کانال‌های دیپلماتیک، از هرگونه اختلال در عبور و مرور کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها جلوگیری کند. اظهارات کالاس نشان می‌دهد که با وجود تداوم تماس‌ها، هنوز سازوکار مشخصی برای تثبیت امنیت این آبراه به دست نیامده است.

قرار است وزرای دفاع اتحادیه اروپا در نشست ویکلو علاوه بر موضوع هرمز، مجموعه‌ای از پرونده‌های امنیتی دیگر را نیز بررسی کنند. این نشست به صورت غیررسمی برگزار می‌شود و فرصتی برای هماهنگی مواضع دفاعی اعضا پیش از تصمیم‌گیری‌های رسمی در بروکسل است.

درخواست برای اختصاص رهگیرهای پدافندی به اوکراین

بخش دیگری از سخنان کالاس به وضعیت پدافند هوایی اوکراین اختصاص داشت. او از کشورهایی که سامانه‌های رهگیر پدافند هوایی آن‌ها در آستانه انقضاست، خواست این تجهیزات را به کی‌یف واگذار کنند تا برای حفاظت از غیرنظامیان به کار گرفته شود.

کالاس تصریح کرد: «مسئله اصلی، پدافند هوایی است. آن‌ها با کمبود رهگیر مواجه هستند. ما می‌دانیم که برخی از کشورها رهگیرهایی دارند که به زودی منقضی می‌شوند. بنابراین بسیار خوب خواهد بود اگر آن‌ها به اوکراین داده شوند تا بتوانند از آن‌ها برای محافظت از مردم خود استفاده کنند.»

به گفته مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این اتحادیه علاوه بر بسیج منابع داخلی، با کشورهای خارج از بلوک نیز برای تأمین رهگیرهای مورد نیاز اوکراین در تماس است. همزمان، همکاری برای توسعه و تولید رهگیرهای اروپایی با مشارکت اوکراین نیز در دستور کار قرار دارد.

مرگبارترین ماه‌ها برای غیرنظامیان اوکراینی

کالاس اعلام کرد که وزرای دفاع در ابتدای نشست خود به طور ویژه به تحولات اوکراین خواهند پرداخت. او با اشاره به گزارش‌ها درباره افزایش تلفات غیرنظامی گفت ماه‌های ژوئیه و اوت مرگبارترین ماه‌ها برای غیرنظامیان در این کشور بوده است.

وی افزود: «روسیه واقعاً در حال تشدید حملات برای آسیب رساندن هرچه بیشتر به مردم اوکراین و شکستن آن‌هاست»، اما تأکید کرد که مردم اوکراین «استوار ایستاده‌اند» و به حمایت مستمر نیاز دارند. به گفته کالاس، کمبود سامانه‌ها و مهمات پدافندی، توان اوکراین برای مقابله با حملات هوایی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و مناطق مسکونی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

درخواست برای انتقال رهگیرهای نزدیک به انقضا از این منظر مطرح می‌شود که این تجهیزات در غیر این صورت باید معدوم یا جایگزین شوند، در حالی که می‌توانند به صورت فوری خلأ پدافندی اوکراین را پر کنند. اتحادیه اروپا می‌کوشد با ایجاد سازوکار هماهنگ، از پراکندگی کمک‌ها جلوگیری کرده و توزیع تجهیزات را بر اساس نیازهای فوری میدانی تنظیم کند.

بررسی مأموریت حمایتی برای لبنان و اهمیت حوزه فضا

کالاس همچنین اعلام کرد که وزرا درباره احتمال اجرای یک مأموریت اروپایی برای حمایت از نیروهای مسلح لبنان گفت‌وگو خواهند کرد. این موضوع در چارچوب تلاش‌های اتحادیه اروپا برای کمک به ثبات منطقه و تقویت نهادهای دولتی لبنان مطرح شده است، هرچند جزئیات مأموریت احتمالی هنوز نهایی نشده است.

موضوع دیگر در دستور کار نشست ویکلو، حوزه فضا بود که کالاس آن را عاملی کلیدی در دفاع مدرن توصیف کرد. او با اشاره به کاربردهای دوگانه فضا در عرصه غیرنظامی و نظامی گفت: «ما واقعاً نیاز به افزایش تلاش‌ها داریم تا همچنان یک قدرت فضایی باقی بمانیم.»

به گفته وی، فناوری‌های فضایی از جمله ماهواره‌های ارتباطی، نظارتی و ناوبری نقش فزاینده‌ای در عملیات دفاعی، مدیریت بحران و حتی حفاظت از زیرساخت‌های غیرنظامی ایفا می‌کنند و اتحادیه اروپا نمی‌تواند از رقابت در این عرصه عقب بماند.

نشست ویکلو در شرایطی برگزار می‌شود که اتحادیه اروپا با پرونده‌های همزمان و به‌هم‌پیوسته‌ای از امنیت دریانوردی در خاورمیانه تا جنگ در اوکراین و تحولات فضایی روبه‌روست و بروکسل تلاش می‌کند با هماهنگی بیشتر میان اعضا، پاسخ‌های منسجم‌تری به این چالش‌ها ارائه دهد.