وزیر امور خارجه پیشین آلمان در اظهاراتی درباره تحولات خلیج فارس و امنیت انرژی جهان، نسبت به هرگونه تلاش برای بستن یا ایجاد اختلال در تردد دریایی تنگه هرمز هشدار داد و تاکید کرد که بازگشایی نظامی این آبراه در صورت بسته شدن، عملا ناممکن است.
به گزارش فارس، این دیپلمات ارشد سابق آلمان در گفتوگویی با اشاره به جایگاه بیبدیل تنگه هرمز در تجارت جهانی انرژی تصریح کرده است: «هیچ قدرتی نمیتواند تنگه هرمز را با ابزار نظامی باز کند.» اظهاراتی که بازتاب گستردهای در محافل سیاسی و رسانهای اروپا داشته است.
اهمیت راهبردی تنگه هرمز برای اقتصاد جهان
تنگه هرمز که خلیج فارس را به دریای عمان و اقیانوس هند متصل میکند، باریکترین و در عین حال مهمترین گلوگاه دریایی انتقال انرژی در جهان به شمار میرود. بر اساس برآوردهای بینالمللی، روزانه حدود یکپنجم نفت خام و بخش قابل توجهی از گاز مایع (الانجی) جهان از این مسیر عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند بهای جهانی انرژی، نرخ بیمه کشتیها و زنجیره تامین کالا را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.
وزیر خارجه پیشین آلمان با اشاره به همین واقعیت گفته است که وابستگی اروپا و اقتصاد جهانی به ثبات این آبراه به حدی است که حتی تصور انسداد آن نیز بازارها را ملتهب میکند. به گفته او، تنگه هرمز تنها یک مسیر کشتیرانی نیست، بلکه شریان حیاتی امنیت انرژی و ثبات اقتصادی جهانی است.
چرا گزینه نظامی کارساز نیست؟
این مقام سابق دستگاه دیپلماسی آلمان در تشریح دلایل ناکارآمدی راهحل نظامی، به ویژگیهای جغرافیایی و امنیتی تنگه هرمز اشاره کرده است. عرض کم آبراه در باریکترین نقطه، عمق محدود، نزدیکی به سواحل، امکان مینگذاری دریایی و استقرار سامانههای موشکی ساحلی از جمله عواملی است که به گفته کارشناسان، هرگونه عملیات نظامی برای «باز کردن» تنگه را به ماموریتی پرخطر، پرهزینه و با نتیجهای نامطمئن تبدیل میکند.
او تاکید کرده است که حتی بزرگترین ناوگانهای دریایی جهان نیز نمیتوانند امنیت کامل و پایدار کشتیرانی را در شرایط درگیری در این منطقه تضمین کنند. تجربه تنشهای دهههای گذشته در خلیج فارس نشان داده است که تشدید حضور نظامی نه تنها به کاهش ریسک منجر نشده، بلکه در مواردی به افزایش سوءمحاسبه و خطر درگیری ناخواسته انجامیده است.
- آسیبپذیری نفتکشها و کشتیهای تجاری در برابر حملات نامتقارن
- افزایش سرسامآور هزینههای بیمه و حملونقل دریایی در زمان بحران
- پیامدهای زیستمحیطی فاجعهبار در صورت آسیب به نفتکشها در آبراهی کمعرض
- وابستگی متقابل بازارهای اروپا و آسیا به جریان بدون وقفه انرژی از خلیج فارس
پیام به اروپا و آمریکا؛ دیپلماسی تنها مسیر
وزیر خارجه پیشین آلمان با انتقاد تلویحی از رویکردهای مبتنی بر فشار حداکثری و تهدید به اقدام نظامی، خاطرنشان کرده است که اروپا باید نقش فعالتری در کاهش تنشها در غرب آسیا ایفا کند. به باور او، امنیت تنگه هرمز نه با اعزام ناوگروههای بیشتر، بلکه با احیای کانالهای دیپلماتیک، پایبندی به حقوق بینالملل دریاها و توجه به دغدغههای امنیتی همه طرفهای ساحلی تامین میشود.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که در ماههای اخیر گمانهزنیها درباره آینده توافقهای هستهای، تحریمهای انرژی و رقابتهای ژئوپلیتیک در خلیج فارس بار دیگر توجه برلین و دیگر پایتختهای اروپایی را به مسئله امنیت تنگه هرمز جلب کرده است. آلمان به عنوان بزرگترین اقتصاد اروپا، از جمله کشورهایی است که هرگونه جهش قیمت نفت و گاز را به طور مستقیم در صنایع و معیشت شهروندان خود احساس میکند.
نگاه ایران و جایگاه حقوق بینالملل
جمهوری اسلامی ایران همواره تاکید کرده است که امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز باید توسط کشورهای ساحلی و بدون مداخله نیروهای فرامنطقهای تامین شود و تهران هیچگاه به دنبال بستن این آبراه نبوده مگر آنکه امنیت و منافع حیاتیاش به طور جدی تهدید شود. کارشناسان حقوق بینالملل نیز یادآور میشوند که بر اساس کنوانسیون حقوق دریاها، تنگه هرمز مصداق تنگه بینالمللی است و عبور ترانزیت در آن باید آزاد بماند، اما این آزادی با مسئولیت دولتهای ساحلی در حفظ امنیت و محیط زیست دریایی پیوند خورده است.
سخنان وزیر خارجه اسبق آلمان از این منظر واجد اهمیت است که نشان میدهد حتی در میان نخبگان سیاسی غرب نیز این برداشت تقویت شده که تکیه صرف بر قدرت نظامی برای تضمین آزادی کشتیرانی در هرمز، توهمی بیش نیست و تنها همکاری منطقهای میتواند ثبات پایدار ایجاد کند.
بازتاب اظهارات در رسانههای آلمانی
رسانههای آلمانی با بازنشر این موضع، آن را هشداری صریح به دولتهای غربی توصیف کردهاند که از هرگونه ماجراجویی نظامی در خلیج فارس پرهیز کنند. برخی تحلیلگران در برلین معتقدند این پیام به طور خاص متوجه واشنگتن است که در سالهای گذشته بارها از گزینه نظامی برای مقابله با آنچه «تهدید بستن تنگه هرمز» خوانده، سخن گفته است.
در نهایت، جمعبندی وزیر خارجه پیشین آلمان این است که تنگه هرمز آزمون بزرگی برای عقلانیت سیاسی در جهان امروز است؛ آزمونی که در آن انتخاب میان دیپلماسی و زور، میتواند سرنوشت امنیت انرژی، ثبات خاورمیانه و حتی روند گذار جهانی به سوی انرژیهای نو را برای سالها تعیین کند.
نظرات (0)