بازار خودروهای وارداتی در ماه‌های اخیر با موجی از گمانه‌زنی‌ها درباره وضعیت ترخیص خودروهای برقی و احتمال تغییر در تعرفه‌های وارداتی روبه‌رو شده است. انتشار اخبار غیررسمی در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها مبنی بر توقف فرآیند ترخیص در گمرکات، نگرانی‌هایی را میان خریداران و متقاضیان این خودروها ایجاد کرده بود. اکنون شرکت پرشیا خودرو به عنوان یکی از واردکنندگان فعال در حوزه خودروهای پاک، با انتشار بیانیه‌ای رسمی به این ابهامات پاسخ داده است.

اطلاعیه رسمی پرشیا خودرو؛ ترخیص بدون وقفه طبق ضوابط مصوب

روابط عمومی پرشیا خودرو در اطلاعیه خود با اشاره به برخی گزارش‌های غیررسمی درباره توقف ترخیص و احتمال تغییر در میزان حقوق ورودی، تأکید کرده است که فرآیند تشریفات گمرکی و ترخیص محموله‌های خودروهای برقی ثبت‌سفارش‌شده که در چارچوب تعهدات این شرکت قرار دارند، بر اساس قوانین و مقررات جاری و طبق جدول زمان‌بندی مصوب، بدون هیچ‌گونه وقفه‌ای در گمرکات اجرایی مربوطه در حال پیگیری است.

در این اطلاعیه آمده است که پرشیا خودرو با هدف ایفای به‌موقع تعهدات، توسعه عرضه خودروهای برقی در بازار داخلی و ارتقای استانداردهای خدمت‌رسانی، تعامل مستمر و نزدیک با مراجع نظارتی و گمرکی دارد و تمامی مراحل اداری و قانونی ترخیص این خودروها بر مبنای ضوابط رسمی مصوب تاکنون استمرار داشته است. بر این اساس، گمانه‌زنی‌های مربوط به تغییرات تعرفه‌ای تا این لحظه هیچ تأثیری بر روند پیشبرد تعهدات جاری و محموله‌های در حال ترخیص نداشته است.

این شرکت همچنین اولویت اصلی خود را پایبندی به تعهدات، تضمین پایداری زنجیره تأمین و ارائه خدمات پس از فروش استاندارد عنوان کرده و اعلام کرده است که اطلاعات مربوط به ورود محموله‌های جدید، فرآیند شماره‌گذاری، زمان‌بندی تحویل و سایر جزئیات مرتبط، صرفاً از طریق مجاری رسمی این شرکت به اطلاع مشتریان خواهد رسید.

ریشه شایعات؛ از تأخیر سامانه‌ای تا نگرانی از عطف به ماسبق شدن تعرفه

سیاست‌گذاری در حوزه واردات خودروهای برقی در سال‌های اخیر با رویکرد حمایتی دنبال شده است. دولت با هدف تشویق مصرف‌کنندگان و واردکنندگان به استفاده از خودروهای پاک و کاهش ناترازی مصرف بنزین، تعرفه واردات خودروهای تمام برقی را در پایین‌ترین سطح ممکن، بین صفر تا ۵ درصد تعیین کرده بود. همین سیاست حمایتی موجب شد شرکت‌های متعددی از جمله پرشیا خودرو سبد واردات خود را به سمت خودروهای الکتریکی گسترش دهند.

با این حال در هفته‌های گذشته زمزمه‌هایی درباره بازنگری در جداول تعرفه‌ای و احتمال افزایش حقوق ورودی برای خودروهای برقی مطرح شد. این گمانه‌زنی‌ها به طور طبیعی نگرانی‌هایی را ایجاد کرد؛ از جمله اینکه آیا خودروهایی که اکنون در گمرکات حضور دارند مشمول پرداخت مابه‌التفاوت تعرفه خواهند شد یا خیر. چنین سناریویی می‌توانست قیمت تمام‌شده را برای مصرف‌کننده نهایی افزایش دهد و فرآیند ترخیص را تا تعیین تکلیف مالی متوقف کند.

به گفته کارشناسان، بخشی از این شایعات ریشه در تأخیرهای مقطعی در سامانه‌های یکپارچه گمرکی و فرآیند تخصیص ارز داشته است. تأخیر در ترخیص لزوماً به معنای تغییر قطعی قوانین نیست و اطلاعیه پرشیا خودرو نیز دقیقاً بر همین نکته تأکید دارد؛ محموله‌های ثبت‌سفارش‌شده پیشین که اکنون در مراحل اجرایی گمرک قرار دارند، مشمول هیچ‌گونه توقف یا اعمال قوانین جدید سخت‌گیرانه نشده‌اند. این موضوع برای خریدارانی که وجه خودرو را تکمیل کرده‌اند، به معنای ثبات در قیمت‌گذاری اولیه و مصونیت از شوک‌های تعرفه‌ای ناگهانی است.

چرخه پیچیده واردات تا ترخیص؛ از ارزیابی گمرکی تا تأیید استاندارد

واردات و تحویل خودرو به مشتری در ایران فرآیندی چندلایه و زمان‌بر است که با ورود محموله به بندر به پایان نمی‌رسد. پس از ورود خودروها به گمرکات اجرایی، تشریفات گمرکی شامل ارزیابی کالا، تطبیق اسناد با ثبت سفارش، اخذ تأییدیه‌های ارزی از بانک مرکزی و پرداخت حقوق و عوارض گمرکی آغاز می‌شود.

در مورد خودروهای برقی، حساسیت نهادهای نظارتی به مراتب بیشتر است. سازمان ملی استاندارد بررسی‌های فنی دقیقی درباره ایمنی سیستم‌های ولتاژ بالا، استاندارد باتری‌ها، مدیریت حرارتی و تطابق با شرایط اقلیمی کشور انجام می‌دهد. پرشیا خودرو اعلام کرده است که با ایجاد تعامل نظام‌مند با مراجع ذی‌ربط، توانسته این مسیر اداری پیچیده را طبق زمان‌بندی مصوب پیش ببرد. استمرار ترخیص در شرایط پرالتهاب خبری، نشان‌دهنده تسلط تیم حقوقی و ترخیص این شرکت بر قوانین جاری است.

ثبات در قوانین واردات نه تنها به نفع مصرف‌کننده است، بلکه به واردکنندگان اجازه می‌دهد برای تأمین قطعات یدکی، آموزش تکنسین‌ها و توسعه خدمات پس از فروش برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند. هرگونه بی‌ثباتی یا تغییر ناگهانی در تعرفه‌ها می‌تواند کل زنجیره تأمین را با اختلال مواجه کند.

گام بعدی؛ شماره‌گذاری و تحویل به مشتریان

صدور پروانه الکترونیکی گمرک و خروج خودرو از محوطه بندری تنها نیمی از مسیر است. پس از انتقال محموله‌ها به انبارهای مرکزی شرکت، فرآیند اخذ تأییدیه‌های محیط زیستی و انتظامی آغاز می‌شود. برای خودروهای برقی که فاقد آلایندگی هستند، تأییدیه سازمان حفاظت محیط زیست معمولاً با سرعت بیشتری صادر می‌شود، اما تخصیص پلاک ملی همچنان مستلزم احراز هویت خریداران، پرداخت عوارض شماره‌گذاری و ثبت اطلاعات شاسی و موتور در سامانه پلیس راهور فراجا است.

پرشیا خودرو تأکید کرده است که زمان‌بندی دقیق تحویل و جزئیات شماره‌گذاری تنها از کانال‌های رسمی این شرکت اطلاع‌رسانی خواهد شد. این رویه حرفه‌ای از سردرگمی مشتریان در میان اخبار ضد و نقیض جلوگیری کرده و مانع سوءاستفاده واسطه‌ها از خلأ اطلاعاتی می‌شود. اطلاع‌رسانی شفاف در بازار پرنوسان خودرو، از شکل‌گیری حباب‌های قیمتی کاذب و التهاب تقاضا نیز جلوگیری می‌کند.

چالش‌های پیش روی مالکان خودروهای برقی در ایران

ورود خودروهای الکتریکی به بازار ایران در کنار مزایایی همچون کاهش چشمگیر هزینه‌های نگهداری دوره‌ای، حذف نیاز به تعویض روغن موتور، فیلترها و تسمه‌ها، و تجربه رانندگی بی‌صدا و بدون آلایندگی، با چالش‌های زیرساختی نیز همراه است.

مهم‌ترین چالش، توسعه نامتوازن زیرساخت‌های شارژ است. در حال حاضر تراکم ایستگاه‌های شارژ سریع (DC) در جاده‌های بین‌شهری متناسب با رشد واردات خودروهای برقی افزایش نیافته است و استفاده از این خودروها در مقطع کنونی بیشتر به ترددهای شهری و روزمره محدود می‌شود. مالکان به شارژرهای خانگی (AC) وابسته هستند که شارژ کامل باتری در آنها بین ۸ تا ۱۲ ساعت زمان می‌برد.

با این حال واردکنندگان معتبر با ارائه مشاوره فنی و تأمین تجهیزات شارژ خانگی استاندارد تلاش می‌کنند این محدودیت‌ها را کاهش دهند. نکته حیاتی دیگر، زنجیره تأمین قطعات و خدمات پس از فروش تخصصی است. قطعات الکترونیکی حساس، سیستم‌های مدیریت باتری و موتورهای الکتریکی نیازمند تکنسین‌های آموزش‌دیده و تجهیزات عیب‌یابی پیشرفته هستند. فقدان این خدمات می‌تواند یک خودروی برقی را به سرمایه‌ای راکد تبدیل کند. تأکید پرشیا خودرو بر تضمین زنجیره تأمین و خدمات پس از فروش استاندارد، نشان می‌دهد این شرکت الزامات ورود به عصر حمل‌ونقل برقی را به درستی درک کرده است.

در مجموع، تداوم روند قانونی ترخیص خودروهای برقی پرشیا خودرو و رد شایعات تعرفه‌ای، پیام اطمینان‌بخشی برای بازار و خریداران است؛ پیامی که ثبات قیمتی محموله‌های فعلی و پایبندی واردکننده به تعهدات را تضمین می‌کند و در عین حال ضرورت شفاف‌سازی مستمر و توسعه هم‌زمان زیرساخت‌ها را یادآور می‌شود.