روابط پرتنش روسیه و آلمان وارد مرحله تازهای از تقابل دیپلماتیک شد. وزارت امور خارجه روسیه روز دوشنبه اعلام کرد به کنسولگری عمومی آلمان در سنپترزبورگ دستور داده است تا ۱۸ سپتامبر به فعالیت خود پایان دهد و تمامی کارکنان و اعضای وابسته به آن تا این تاریخ خاک روسیه را ترک کنند.
مهلت ۱۰ روزه مسکو به دیپلماتهای آلمانی
بر اساس بیانیه وزارت خارجه روسیه، یادداشت رسمی در این خصوص به طرف آلمانی ابلاغ شده و مسکو تأکید کرده است که ادامه فعالیت کنسولگری آلمان در سنپترزبورگ پس از تاریخ تعیینشده فاقد وجاهت قانونی خواهد بود. دومین شهر بزرگ روسیه و مهمترین مرکز فرهنگی و اقتصادی شمال غرب این کشور، میزبان یکی از قدیمیترین نمایندگیهای دیپلماتیک آلمان بود که طی دهههای گذشته نقش مهمی در تسهیل روابط تجاری، فرهنگی و کنسولی میان دو کشور ایفا میکرد.
مقامهای روس اعلام کردهاند که این تصمیم قطعی است و تمدید نخواهد شد. کارکنان کنسولگری موظف شدهاند امور کنسولی جاری، از جمله پروندههای شهروندان آلمانی مقیم منطقه شمال غرب روسیه را تا پیش از موعد مقرر تعیین تکلیف کرده و ساختمان کنسولگری را تحویل دهند.
اقدام متقابل در برابر تصمیم برلین
مسکو تأکید کرده که تعطیلی کنسولگری آلمان در سنپترزبورگ، پاسخی مستقیم و متقابل به اقدام دولت آلمان در اوایل ماه جاری میلادی است. برلین در آن مقطع اعلام کرده بود کنسولگری عمومی روسیه در شهر بن و همچنین مرکز فرهنگی روسیه در همین شهر باید تعطیل شوند.
دولت آلمان این تصمیم را در چارچوب بازنگری در حضور دیپلماتیک و فرهنگی روسیه در خاک خود اتخاذ کرده بود. مرکز فرهنگی روسیه در بن طی سالهای گذشته به عنوان یکی از کانونهای اصلی دیپلماسی عمومی مسکو در آلمان فعالیت میکرد و تعطیلی آن از سوی برلین به عنوان پیامی سیاسی تلقی شد. اکنون مسکو با اقدام مشابه، اصل عمل متقابل در روابط دیپلماتیک را به اجرا گذاشته است؛ اصلی که در حقوق بینالملل معمولاً مبنای واکنش کشورها به محدودسازی نمایندگیهایشان محسوب میشود.
ریشه تنش؛ از اتهام حمله پهپادی تا بحران اعتماد
زمینه اصلی تشدید تنش میان دو کشور به اتهام مطرحشده از سوی برلین علیه مسکو بازمیگردد. دولت آلمان اخیراً روسیه را متهم کرده است که در یک حمله پهپادی علیه فرودگاه لایپزیگ/هاله دست داشته است؛ فرودگاهی که یکی از قطبهای مهم بار هوایی و لجستیک در شرق آلمان به شمار میرود.
مقامهای آلمانی مدعی شدهاند که این حمله پهپادی امنیت هوانوردی و زیرساختهای حیاتی این کشور را هدف قرار داده و آن را بخشی از اقدامات بیثباتکننده نسبت دادهشده به روسیه در اروپا دانستهاند. مسکو به شدت این اتهام را رد کرده و آن را بیاساس، سیاسی و با هدف تخریب روابط دوجانبه خوانده است.
کارشناسان روابط بینالملل معتقدند اتهام پهپادی آخرین حلقه از زنجیرهای از اختلافات عمیق میان مسکو و برلین پس از آغاز جنگ اوکراین است. از زمان تشدید تحریمهای اتحادیه اروپا علیه روسیه، کاهش شدید واردات انرژی از مسکو، اخراج متقابل دیپلماتها و تعلیق گسترده پروژههای مشترک اقتصادی، روابط دو کشور که زمانی یکی از ستونهای تعامل اروپا و روسیه محسوب میشد، به پایینترین سطح در دهههای اخیر سقوط کرده است.
واکنش تند لاوروف؛ اتهام برلین «آغاز جنگ واقعی» است
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در واکنش به اتهامات اخیر برلین لحنی کمسابقه و تند اتخاذ کرد. او با رد قاطع ادعای دست داشتن روسیه در حمله پهپادی به فرودگاه لایپزیگ، گفت که این گونه اتهامزنیهای اثباتنشده از سوی آلمان نشاندهنده «آغاز یک جنگ واقعی» علیه مسکو است.
لاوروف تأکید کرد که برلین با طرح اتهامات امنیتی بدون ارائه اسناد معتبر، به دنبال توجیه اقدامات محدودکننده علیه نمایندگیهای روسیه و همراهی کامل با سیاستهای تقابلی غرب است. به گفته او، مسکو چنین رویکردی را خصمانه ارزیابی میکند و حق خود میداند که متناسب با آن واکنش نشان دهد.
وزارت خارجه روسیه نیز در بیانیه جداگانهای هشدار داده است که ادامه رویکرد تقابلی آلمان میتواند به اقدامات متقابل بیشتر منجر شود و مسئولیت پیامدهای آن بر عهده برلین خواهد بود.
پیام تعطیلی کنسولگریها برای شهروندان و آینده روابط
تعطیلی متقابل کنسولگریها به طور مستقیم بر خدمات کنسولی شهروندان دو کشور تأثیر میگذارد. با بسته شدن کنسولگری آلمان در سنپترزبورگ، شهروندان آلمانی مقیم شمال غرب روسیه برای دریافت خدمات کنسولی ناچار به مراجعه به سفارت آلمان در مسکو یا سایر نمایندگیهای باقیمانده خواهند بود؛ موضوعی که میتواند روند امور اداری، صدور روادید و پشتیبانی کنسولی را پیچیدهتر و زمانبر کند. همین وضعیت برای شهروندان روس در آلمان پس از تعطیلی کنسولگری این کشور در بن نیز صادق است.
ناظران سیاسی میگویند تبادل تعطیلی کنسولگریها نشانهای از ورود روابط مسکو و برلین به مرحلهای از سردی ساختاری است. در حالی که آلمان به عنوان بزرگترین اقتصاد اروپا نقش محوری در سیاست تحریمها علیه روسیه دارد و مسکو نیز آلمان را در زمره کشورهای «غیردوست» طبقهبندی کرده، چشمانداز کوتاهمدت برای بهبود روابط بسیار ضعیف ارزیابی میشود.
برخی تحلیلگران اروپایی هشدار میدهند که تداوم چرخه اقدامات تلافیجویانه دیپلماتیک، علاوه بر کاهش کانالهای گفتوگو، میتواند همکاریهای باقیمانده در حوزههای فرهنگی، علمی و اقتصادی را نیز به طور کامل متوقف کند و دو کشور را برای مدت طولانی از مسیر عادیسازی دور نگه دارد.
نظرات (0)