دفتر استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور ایالات متحده در امور مأموریتهای صلح، روز دوشنبه اعلام کرد که مذاکرات اخیر میان روسیه و اوکراین با میانجیگری واشنگتن با «پیشرفت قابل توجهی» همراه بوده است. این پیشرفت در جریان سفر آخر هفته ویتکاف و جرد کوشنر به مسکو و کییف حاصل شده و به گفته دفتر ویتکاف، گامی مهم در مسیر تلاشهای جاری برای پایان دادن به جنگی است که بیش از سه سال ادامه دارد.
سفر همزمان به مسکو و کییف و نتایج آن
بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی دفتر ویتکاف، دو فرستاده آمریکایی در سفر فشرده خود به پایتختهای روسیه و اوکراین، دیدارها و رایزنیهای جداگانهای با مقامات دو کشور انجام دادهاند. هدف اصلی این سفر، بررسی مواضع طرفین، کاهش اختلافات و ایجاد زمینه برای ازسرگیری گفتوگوهای مستقیم و سهجانبه عنوان شده است.
در این بیانیه آمده است که ویتکاف و کوشنر در جریان این مذاکرات «به پیشرفت در زمانبندی برگزاری نشستهای سهجانبه اضافی دست یافتهاند». اگرچه جزئیات دقیق درباره تاریخ، مکان یا سطح این نشستها منتشر نشده، اما لحن بیانیه نشان میدهد که طرفین به یک چارچوب اولیه برای ادامه گفتوگوها نزدیک شدهاند. دفتر ویتکاف تأکید کرده که این پیشرفت، نتیجه تماسهای فشرده و دیپلماسی مستقیم در هر دو پایتخت بوده است.
نقش ویتکاف و کوشنر در ماههای اخیر در سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ پررنگتر شده است. ویتکاف به عنوان فرستاده ویژه در امور صلح، مأموریت دارد پروندههای پیچیده بینالمللی از جمله جنگ اوکراین را پیگیری کند و کوشنر نیز که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ از چهرههای کلیدی کاخ سفید بود، بار دیگر به عنوان فرستاده و مشاور ارشد در تلاشهای دیپلماتیک مشارکت دارد.
حضور مشاوران امنیت ملی اروپا در اوکراین
یکی از نکات مهم بیانیه دفتر ویتکاف، اشاره به مشارکت مستقیم متحدان اروپایی در این روند است. بر اساس اعلام این دفتر، مشاوران امنیت ملی بریتانیا، آلمان و فرانسه نیز در اوکراین به هیأت آمریکایی پیوستهاند تا به پیشبرد تلاشهای دیپلماتیک کمک کنند.
حضور همزمان نمایندگان سه قدرت اصلی اروپایی در کییف، نشاندهنده هماهنگی میان واشنگتن و پایتختهای اروپایی در موضوع اوکراین است؛ موضوعی که در ماههای گذشته با گمانهزنیهایی درباره اختلاف نظر آمریکا و اروپا بر سر نحوه پایان جنگ همراه بوده است. به نظر میرسد دولت ترامپ تلاش دارد با جلب مشارکت لندن، برلین و پاریس، از یک سو مشروعیت بینالمللی بیشتری به ابتکار صلح خود ببخشد و از سوی دیگر نگرانیهای امنیتی اروپا را در هر گونه توافق احتمالی لحاظ کند.
اروپا از ابتدای جنگ در فوریه ۲۰۲۲، از حامیان اصلی اوکراین در حوزههای نظامی، مالی و سیاسی بوده و هر گونه توافق صلح بدون در نظر گرفتن ملاحظات امنیتی این قاره، با تردید جدی مواجه خواهد شد. از این رو، دخیل کردن مشاوران امنیت ملی این سه کشور در مذاکرات، میتواند به عنوان تلاشی برای ایجاد اجماع فراآتلانتیکی در مسیر صلح تفسیر شود.
تأکید کاخ سفید بر توقف کشتار و صلح پایدار
دفتر ویتکاف در بخش دیگری از بیانیه خود، بر عزم شخصی دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ تأکید کرده است. در این بیانیه آمده است: «رئیسجمهور ترامپ به سختی در تلاش است تا کشتار را متوقف کرده و به سوی صلحی پایدار و ماندگار حرکت کند.»
ترامپ از زمان آغاز کارزار انتخاباتی و پس از بازگشت به کاخ سفید، بارها اعلام کرده است که پایان سریع جنگ اوکراین یکی از اولویتهای اصلی سیاست خارجی اوست. او معتقد است ادامه جنگ نه تنها به کشته و زخمی شدن هزاران نفر منجر شده، بلکه ثبات اروپا و امنیت جهانی را نیز تهدید میکند و هزینههای سنگینی بر اقتصاد آمریکا و متحدانش تحمیل کرده است.
با این حال، مسیر دستیابی به صلح همچنان با موانع جدی روبهروست. اختلاف بر سر مسائل سرزمینی، آینده عضویت اوکراین در ناتو، تضمینهای امنیتی برای کییف و لغو تحریمهای روسیه از جمله محورهای دشوار مذاکرات به شمار میرود. تاکنون چندین دور مذاکره با میانجیگری طرفهای مختلف از جمله ترکیه و سازمان ملل برگزار شده، اما هیچیک به توافقی جامع منجر نشده است.
اعلام پیشرفت قابل توجه از سوی فرستادگان آمریکایی اگرچه نشانهای مثبت تلقی میشود، اما به دلیل فقدان جزئیات، هنوز نمیتوان میزان واقعی این پیشرفت را ارزیابی کرد. ناظران معتقدند تا زمانی که جزئیات طرح صلح پیشنهادی، نقشه راه اجرایی و تضمینهای عملی برای اجرای آن مشخص نشود، خوشبینی زودهنگام دشوار است.
با این وجود، از سرگیری رفتوآمدهای دیپلماتیک در سطح فرستادگان ویژه و پیوستن مشاوران امنیت ملی سه کشور اروپایی به این روند، خود نشانهای از تحرک دوباره دیپلماسی پس از ماهها بنبست نسبی است. در صورت برگزاری نشست سهجانبه در هفتههای آینده، میتوان انتظار داشت که تصویر روشنتری از چشمانداز صلح میان مسکو و کییف به دست آید.
نظرات (0)