با سرد شدن هوا و شیوع بیماریهای تنفسی، پرسشهای زیادی درباره تفاوت آنفلوآنزا و سرماخوردگی، نحوه درمان و زمان مناسب تزریق واکسن مطرح میشود. اورنگ ایلامی، فوقتخصص بیماریهای عفونی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در گفتوگویی به نکات کلیدی در تشخیص، درمان و پیشگیری از این بیماریها اشاره کرده است.
تفاوت آنفلوآنزا و سرماخوردگی در چیست؟
به گفته این متخصص، هر دو بیماری دستگاه تنفسی را درگیر میکنند و به دلیل همپوشانی برخی نشانهها، افتراق آنها بدون توجه به جزئیات دشوار است. با این حال، نحوه شروع و شدت علائم میتواند راهنمای مهمی باشد.
آنفلوآنزا معمولاً ناگهانی و با شدت زیاد آغاز میشود، در حالی که سرماخوردگی بهتدریج و با علائم خفیفتر بروز میکند. این تفاوت در شروع بیماری، یکی از اولین سرنخها برای تشخیص است.
مقایسه علائم اصلی
ایلامی با مقایسه علائم شایع توضیح میدهد:
- تب: در آنفلوآنزا تب بالا و شایع است و اغلب از ۳۸ درجه فراتر میرود، اما در سرماخوردگی بزرگسالان، تب یا دیده نمیشود یا بسیار خفیف است.
- درد عضلانی: دردهای عضلانی در آنفلوآنزا شدید، منتشر و آزاردهنده هستند، در حالی که در سرماخوردگی خفیف بوده یا حتی وجود ندارد.
- خستگی و ضعف: احساس خستگی مفرط در آنفلوآنزا میتواند بسیار شدید باشد و حتی تا بیش از دو هفته ادامه یابد، اما در سرماخوردگی معمولاً متوسط و کوتاهمدت است.
- علائم بینی: آبریزش بینی، گرفتگی بینی و عطسه از نشانههای شایع سرماخوردگی هستند و در آنفلوآنزا کمتر دیده میشوند.
- سرفه: سرفه در آنفلوآنزا اغلب خشک، شدید و مداوم است، در حالی که در سرماخوردگی معمولاً متوسط و مقطعی است.
درمان اصلی؛ استراحت و مراقبت حمایتی
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز تأکید میکند که درمان اصلی هر دو بیماری، حمایتی است. استراحت کافی، نوشیدن مایعات فراوان و استفاده از داروهای کاهنده تب و درد مانند استامینوفن میتواند به کنترل علائم کمک کند و روند بهبودی را تسهیل کند.
در مورد داروهای ضدویروس اختصاصی آنفلوآنزا مانند اوسلتامیویر، زمان مصرف اهمیت زیادی دارد. بیشترین اثربخشی این داروها زمانی است که حداکثر تا ۴۸ ساعت پس از شروع علائم آغاز شود و معمولاً برای افراد پرخطر یا موارد شدید بیماری تجویز میشود.
البته در بیمارانی که به دلیل آنفلوآنزا بستری شدهاند یا در گروههای پرخطر قرار دارند، پزشک ممکن است حتی پس از گذشت این بازه ۴۸ ساعته نیز درمان ضدویروسی را آغاز کند.
آنتیبیوتیک برای آنفلوآنزا و سرماخوردگی بیاثر است
یکی از هشدارهای مهم این فوقتخصص، پرهیز از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک است. به گفته او، آنتیبیوتیکها هیچ تأثیری بر ویروسهای عامل سرماخوردگی و آنفلوآنزا ندارند. مصرف بیمورد آنها نه تنها کمکی به بهبود نمیکند، بلکه میتواند عوارض گوارشی، واکنشهای حساسیتی و مهمتر از همه، افزایش مقاومت میکروبی را به دنبال داشته باشد.
مقاومت میکروبی بهعنوان یکی از تهدیدهای جدی سلامت جامعه، نتیجه مصرف نادرست و بیرویه آنتیبیوتیکهاست و میتواند درمان عفونتهای باکتریایی واقعی را در آینده با مشکل مواجه کند.
احتیاط در مصرف داروهای گیاهی
ایلامی درباره گرایش به داروهای گیاهی و فرآوردههای طب سنتی نیز هشدار میدهد و میگوید نباید تصور کرد هر گیاه دارویی برای همه علائم سرماخوردگی مفید است. برای نمونه، مصرف خودسرانه آویشن بدون توجه به شرایط بیمار، لزوماً به بهبود کمک نمیکند و در برخی موارد حتی ممکن است علائم را تشدید کند. بنابراین مصرف این فرآوردهها نیز باید با آگاهی و ترجیحاً با مشورت پزشک انجام شود.
کدام افراد بیشتر در معرض عوارض شدید هستند؟
برخی گروهها بیش از دیگران در معرض خطر عوارض شدید آنفلوآنزا قرار دارند. این گروهها عبارتاند از:
- سالمندان ۶۵ سال و بالاتر
- کودکان زیر پنج سال، بهویژه زیر دو سال
- زنان باردار
- افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای قلبی و ریوی، آسم، دیابت، بیماریهای کلیوی، کبدی و خونی
- افراد دارای نقص سیستم ایمنی و افراد مبتلا به چاقی مفرط
این افراد باید نسبت به علائم حساستر باشند و در صورت بروز نشانههای شدید، سریعتر به پزشک مراجعه کنند.
علائم هشدار را جدی بگیرید
به گفته این متخصص، بروز برخی نشانهها زنگ خطر محسوب میشود و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد:
- تنگی نفس یا دشواری در تنفس
- درد یا فشار مداوم در قفسه سینه
- گیجی ناگهانی یا کاهش سطح هوشیاری
- تب شدید که بیش از سه روز ادامه یابد
- بهبود نیافتن بیماری یا بازگشت علائم با شدت بیشتر پس از بهبود نسبی
پیشگیری مؤثر؛ واکسن و رعایت بهداشت
تزریق سالانه واکسن آنفلوآنزا یکی از مهمترین اقدامات پیشگیرانه عنوان شده است. این واکسن برای افراد ۶ ماه به بالا قابل استفاده است و بهویژه برای گروههای پرخطر اهمیت دوچندان دارد. بهترین زمان تزریق، پیش از شروع فصل شیوع گسترده ویروس است تا بدن فرصت کافی برای ساخت ایمنی پیدا کند.
در کنار واکسیناسیون، رعایت نکات بهداشتی نقش مهمی در کاهش انتقال دارد:
- شستوشوی مکرر دستها با آب و صابون
- ماندن در خانه هنگام بیماری برای جلوگیری از انتقال به دیگران
- استفاده از ماسک در مکانهای شلوغ و پرتجمع، بهویژه برای افراد پرخطر
- تغذیه مناسب و تقویت سیستم ایمنی
آیا میتوان از روی علائم، کرونا را هم تشخیص داد؟
ایلامی تأکید میکند که تشخیص قطعی سرماخوردگی، آنفلوآنزا و کووید-۱۹ تنها بر اساس علائم بالینی ممکن نیست، زیرا این بیماریها همپوشانی زیادی دارند. به عنوان مثال، تنگی نفس در سرماخوردگی و آنفلوآنزا کمتر شایع است اما در کووید-۱۹ بیشتر دیده میشود، با این حال نمیتوان تنها با تکیه بر یک علامت، تشخیص قطعی داد.
به همین دلیل، انجام تستهای تشخیصی مانند PCR در مواردی که نتیجه آزمایش بر روند درمان تأثیر میگذارد، بهویژه برای افراد پرخطر که ممکن است به داروهای ضدویروس نیاز داشته باشند، اهمیت دارد. در نهایت، توجه به علائم، پرهیز از خوددرمانی، رعایت اصول پیشگیری و مراجعه بهموقع به پزشک در موارد شدید، بهترین راهکار برای مدیریت بیماریهای تنفسی در فصل سرما است.
نظرات (0)