رئیس‌جمهور روسیه در گفت‌وگوی تلفنی با رئیس‌جمهور آمریکا تأکید کرد که مسکو هیچ‌گونه برنامه تهاجمی علیه کشورهای اروپایی ندارد و روایت‌های منتشرشده درباره تهدید روسیه را بی‌اساس خواند. این تماس که به گفته کرملین حدود یک ساعت به طول انجامید، بر تحولات اوکراین و چشم‌انداز روابط دوجانبه متمرکز بود.

گفت‌وگوی یک‌ساعته و صریح پوتین و ترامپ

یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی رئیس‌جمهور روسیه، روز سه‌شنبه اعلام کرد که ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ در یک تماس تلفنی طولانی درباره وضعیت جنگ اوکراین و برخی موضوعات مورد علاقه دو طرف رایزنی کردند. به گفته او، این گفت‌وگو سازنده و بسیار صریح بوده و دو رهبر به‌طور مفصل مواضع خود را تشریح کرده‌اند.

اوشاکوف افزود که در این تماس، دو طرف درباره سفر اخیر استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ به مسکو نیز تبادل نظر کردند. این نخستین تماس مستقیم پوتین و ترامپ پس از سفر این دو فرستاده به پایتخت روسیه محسوب می‌شود و از ابتدای سال جاری میلادی، پنجمین گفت‌وگوی تلفنی میان رؤسای جمهور دو کشور به شمار می‌رود.

به گفته دستیار کرملین، ترامپ در این تماس بر ضرورت پایان سریع جنگ اوکراین تأکید کرده و گفته است که توقف درگیری می‌تواند مسیر را برای احیای کامل روابط میان واشنگتن و مسکو هموار کند. در مقابل، پوتین دیدگاه روسیه درباره تحولات میدانی، روند نبرد و راه‌های دستیابی به اهداف اعلام‌شده مسکو در اوکراین را برای طرف آمریکایی تشریح کرده است.

پیام مسکو به اروپا: تهدید روسیه افسانه است

بخش مهمی از این گفت‌وگو به نگرانی‌های مطرح‌شده در اروپا اختصاص داشت. اوشاکوف در جمع خبرنگاران گفت که پوتین به‌صراحت به ترامپ اعلام کرده است: روسیه هیچ قصد تهاجمی علیه اروپا ندارد.

به گفته او، رئیس‌جمهور روسیه معتقد است «افسانه‌هایی که درباره تهدید روسیه منتشر می‌شود، صرفاً پوششی برای افزایش حمایت اروپایی‌ها از اوکراین و توجیه افزایش هزینه‌های نظامی خودشان است». این موضع‌گیری در شرایطی مطرح می‌شود که برخی پایتخت‌های اروپایی در ماه‌های اخیر بر لزوم تقویت توان بازدارندگی در برابر آنچه «تهدید روسیه» می‌خوانند، تأکید کرده‌اند.

کرملین پیش‌تر نیز بارها اعلام کرده بود که گسترش حضور نظامی و افزایش بودجه‌های دفاعی در اروپا با استناد به تهدید ادعایی مسکو، نه‌تنها به کاهش تنش کمکی نمی‌کند، بلکه به تشدید فضای بی‌اعتمادی در قاره اروپا منجر می‌شود. تأکید دوباره پوتین در تماس با ترامپ را می‌توان تلاشی برای ارسال پیام مستقیم به واشنگتن و از طریق آن به متحدان اروپایی آمریکا دانست.

توافق برای حفظ ارتباط مستقیم

اوشاکوف تأکید کرد که دو رئیس‌جمهور توافق کرده‌اند در صورت نیاز، به‌سرعت و به‌صورت مستقیم با یکدیگر تماس بگیرند و کانال ارتباطی فعلی را فعال نگه دارند. به گفته او، تداوم این ارتباط می‌تواند به مدیریت بهتر بحران اوکراین و جلوگیری از سوءتفاهم‌های احتمالی کمک کند.

این توافق در حالی صورت می‌گیرد که تلاش‌های دیپلماتیک برای ازسرگیری مذاکرات و یافتن راه‌حلی برای پایان دادن به جنگ طولانی‌مدت اوکراین همچنان ادامه دارد. سفر اخیر فرستادگان ترامپ به مسکو و تماس تلفنی اخیر، نشانه‌ای از تحرک دوباره در سطح عالی میان دو قدرت بزرگ تلقی می‌شود.

زمینه دیپلماتیک و چشم‌انداز مذاکرات اوکراین

جنگ اوکراین که وارد مرحله‌ای فرسایشی شده، همچنان مهم‌ترین محور اختلاف میان روسیه و غرب محسوب می‌شود. واشنگتن از یک سو به حمایت از کی‌یف ادامه می‌دهد و از سوی دیگر، ترامپ بارها اعلام کرده که خواهان پایان سریع این درگیری از طریق دیپلماسی است. مسکو نیز تأکید دارد که هرگونه راه‌حل باید «واقعیت‌های میدانی» و نگرانی‌های امنیتی روسیه را در نظر بگیرد.

ناظران معتقدند تماس‌های مستقیم در این سطح، حتی اگر به توافق فوری منجر نشود، می‌تواند به کاهش تنش و ایجاد فضایی برای مذاکرات غیرمستقیم کمک کند. به‌ویژه آنکه پوتین و ترامپ در این گفت‌وگو برخلاف برخی دوره‌های گذشته، لحنی صریح اما سازنده داشته‌اند و هر دو طرف از ضرورت ادامه رایزنی سخن گفته‌اند.

در نهایت، پیام اصلی کرملین از این تماس روشن بود: روسیه خود را تهدیدی برای اروپا نمی‌داند و روایت تهدید نظامی مسکو را ابزاری سیاسی برای توجیه افزایش کمک‌ها به اوکراین و رشد بودجه‌های نظامی اروپا توصیف می‌کند. باید دید این پیام تا چه اندازه بر مواضع واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی تأثیر خواهد گذاشت و آیا تماس‌های آتی می‌تواند به گشایشی ملموس در پرونده اوکراین بینجامد.