اتحادیه اروپا در اقدامی حمایتی از اوکراین، با اعطای معافیت ویژه برای خرید تجهیزات کلیدی سامانه پدافند هوایی پاتریوت موافقت کرده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این معافیت به کی‌یف اجازه می‌دهد در شرایط جنگ ادامه‌دار با روسیه، به قطعات و تجهیزات ضروری برای نگهداری و عملیاتی نگه‌داشتن سامانه‌های پاتریوت دسترسی آسان‌تری داشته باشد.

این تصمیم در حالی اتخاذ شده که اوکراین در ماه‌های اخیر به شدت برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی روسیه به سامانه‌های پدافند هوایی غربی، به ویژه سامانه آمریکایی پاتریوت، متکی بوده است.

جزئیات تصمیم بروکسل برای تسهیل دسترسی اوکراین به پاتریوت

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از منابع خبری، اتحادیه اروپا با رفع برخی محدودیت‌های موجود، مسیر تأمین تجهیزات حساس و قطعات یدکی سامانه پاتریوت برای اوکراین را هموار کرده است. این معافیت به معنای تسهیل فرآیندهای صادرات، مجوزدهی و انتقال فناوری‌های مرتبط با این سامانه دفاعی است.

هرچند جزئیات فنی دقیق از فهرست تجهیزات مشمول این معافیت منتشر نشده، اما تأکید شده که اقلام مورد نظر «کلیدی و حیاتی» برای حفظ کارایی عملیاتی پاتریوت‌ها هستند؛ تجهیزاتی که بدون آن‌ها توان رهگیری و انهدام اهداف هوایی متخاصم به شدت کاهش می‌یابد.

مقام‌های اروپایی این اقدام را در چارچوب تعهدات بلندمدت اتحادیه برای حمایت از امنیت و حاکمیت اوکراین ارزیابی کرده‌اند و آن را بخشی از بسته کمک‌های دفاعی گسترده‌تر به کی‌یف می‌دانند.

چرا سامانه پاتریوت برای اوکراین حیاتی است؟

سامانه پاتریوت (Patriot) که مخفف عبارت Phased Array Tracking Radar for Intercept on Target است، یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافند هوایی جهان به شمار می‌رود و ساخت شرکت آمریکایی ریتون محسوب می‌شود. این سامانه قادر است انواع تهدیدات هوایی از جمله موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد، موشک‌های کروز، پهپادها و جنگنده‌ها را در ارتفاع و برد متوسط تا بلند رهگیری و منهدم کند.

اوکراین از ابتدای تشدید جنگ با روسیه، همواره با کمبود پوشش پدافندی در برابر حملات گسترده موشکی و پهپادی مواجه بوده است. سامانه‌های باقی‌مانده از دوران شوروی پاسخگوی تهدیدات جدید نبوده‌اند و به همین دلیل کی‌یف بارها از متحدان غربی خود درخواست سامانه‌های مدرن کرده بود. در دو سال گذشته، آمریکا، آلمان و هلند چند آتشبار پاتریوت را در اختیار اوکراین قرار دادند که نقش تعیین‌کننده‌ای در دفاع از شهرهای بزرگ به ویژه کی‌یف ایفا کرده‌اند.

با این حال، نگهداری این سامانه‌ها نیازمند تأمین مستمر موشک‌های رهگیر، رادارها، قطعات الکترونیکی و سامانه‌های فرماندهی و کنترل است؛ اقلامی که اغلب مشمول مقررات سخت‌گیرانه صادرات تسلیحات در اتحادیه اروپا می‌شوند. معافیت جدید، این گلوگاه بوروکراتیک را برای اوکراین برطرف می‌کند.

تقویت سپر هوایی در میانه تشدید حملات روسیه

تصمیم اتحادیه اروپا در مقطعی اعلام شده که حملات هوایی روسیه به زیرساخت‌های انرژی، نظامی و شهری اوکراین همچنان ادامه دارد. در ماه‌های اخیر، مسکو با استفاده ترکیبی از پهپادهای انتحاری و موشک‌های کروز و بالستیک، فشار قابل توجهی بر شبکه پدافند هوایی اوکراین وارد کرده است.

مقام‌های اوکراینی بارها هشدار داده‌اند که بدون تقویت پدافند هوایی، تلفات غیرنظامی و خسارات به زیرساخت‌های حیاتی افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر، متحدان غربی نیز بر این باورند که توانایی اوکراین در دفاع از حریم هوایی خود، عامل کلیدی در حفظ پایداری جبهه‌ها و جلوگیری از پیشروی‌های بیشتر روسیه است.

در همین راستا، ناظران معتقدند معافیت جدید اتحادیه اروپا نه تنها جنبه فنی و لجستیکی دارد، بلکه پیام سیاسی روشنی نیز به مسکو مخابره می‌کند؛ مبنی بر اینکه حمایت اروپا از اوکراین مقطعی نبوده و بروکسل مصمم به تقویت بنیه دفاعی کی‌یف در بلندمدت است.

انتظار می‌رود با اجرایی شدن این معافیت، روند تحویل تجهیزات و قطعات یدکی پاتریوت به اوکراین سرعت گیرد و آمادگی عملیاتی آتشبارهای مستقر در این کشور افزایش یابد. این موضوع می‌تواند به طور مستقیم بر کاهش اثرگذاری حملات هوایی روسیه و افزایش امنیت شهرهای اوکراین تأثیرگذار باشد.