سخنگوی ریاستجمهوری روسیه اعلام کرد هیئت آمریکایی که در روزهای اخیر به مسکو سفر کرده بود، حامل هیچ پیامی از سوی کییف نبوده است. این توضیح در حالی مطرح میشود که تحرکات دیپلماتیک میان مسکو، واشنگتن و کییف در هفته جاری افزایش یافته و گمانهزنیها درباره انتقال پیامهای غیرمستقیم میان طرفین بالا گرفته بود.
روایت کرملین از دیدار سهساعته در مسکو
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان کاخ سفید، در سفر اخیر خود به مسکو هیچ پیامی از جانب اوکراین به همراه نداشتند. به گفته او، این دو مقام آمریکایی در کرملین با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، دیداری حدوداً سهساعته داشتند که یکی از محورهای اصلی آن جنگ اوکراین بود.
پسکوف تأکید کرد که پوتین در این گفتوگو بار دیگر موضع ثابت مسکو را تکرار کرده و گفته است برای پایان پایدار درگیریها باید به «ریشههای اصلی» بحران رسیدگی شود. کرملین طی ماههای گذشته نیز همواره همین عبارت را به کار برده و منظرو آن را مجموعهای از مسائل سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیک میداند که به باور مسکو زمینهساز آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۲ شده است.
سخنگوی کرملین جزئیات بیشتری از محتوای مذاکرات منتشر نکرد، اما فضای گفتوگوها را در چارچوب تماسهای جاری میان روسیه و ایالات متحده توصیف کرد.
از مسکو تا کییف؛ رایزنیهای فشرده فرستادگان کاخ سفید
بر اساس گزارشها، ویتکاف و کوشنر در ابتدای هفته جاری ابتدا وارد مسکو شدند و پس از دیدار طولانی با پوتین، راهی کییف شدند تا با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، دیدار کنند. این سفر دو مرحلهای بخشی از تلاشهای واشنگتن برای سنجش مواضع طرفین و بررسی امکان از سرگیری روندهای دیپلماتیک ارزیابی میشود.
هر دو طرف این دیدارها را مثبت و سازنده توصیف کردهاند. زلنسکی پس از ملاقات با نمایندگان آمریکا گفت آنها «ایدههای مناسبی» برای پیشبرد مذاکرات ارائه کردهاند. هرچند محتوای دقیق این ایدهها اعلام نشده، اما منابع اوکراینی و آمریکایی از بررسی چند محور عملی خبر دادهاند.
از جمله موضوعات مطرحشده در این رایزنیها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تداوم و گسترش تبادل اسرای جنگی میان روسیه و اوکراین
- تأمین امنیت انرژی و تضمین ثبات شبکه برق و تأسیسات حیاتی در فصل سرما
- تسهیل صادرات غلات از طریق دریای سیاه و مسیرهای جایگزین
- امکان برگزاری دور جدید مذاکرات سهجانبه با مشارکت روسیه، اوکراین و ایالات متحده
به گفته منابع دیپلماتیک، واشنگتن تلاش میکند با ایجاد اعتمادسازی در حوزههای انسانی و اقتصادی، زمینه را برای گفتوگو درباره مسائل سختتر سیاسی و امنیتی فراهم کند.
اختلاف اصلی همچنان پابرجاست
با وجود لحن مثبت طرفین پس از دیدارهای اخیر، به نظر میرسد شکاف اصلی میان مسکو و کییف همچنان بدون تغییر باقی مانده است. مهمترین نقاط اختلاف، مسئله واگذاری اراضی و بحث تضمینهای امنیتی برای اوکراین عنوان میشود.
اوکراین تأکید دارد هرگونه توافق صلح باید تمامیت ارضی این کشور را حفظ کند و تضمینهای امنیتی معتبر و الزامآور از سوی متحدان غربی به همراه داشته باشد. در مقابل، روسیه ضمن تأکید بر واقعیات میدانی، میگوید حل بحران بدون توجه به ریشههای اصلی آن ــ از جمله نگرانیهای امنیتی مسکو، وضعیت مناطق مورد مناقشه و جایگاه اوکراین در معماری امنیتی اروپا ــ ممکن نخواهد بود.
همین اختلاف باعث شده است که حتی در صورت برگزاری دور جدید گفتوگوهای سهجانبه، چشمانداز دستیابی به توافق جامع همچنان مبهم باقی بماند.
پیام کرملین چیست؟
تأکید پسکوف بر اینکه هیئت آمریکایی حامل پیامی از کییف نبوده، از نگاه ناظران دو پیام دارد؛ نخست اینکه کرملین میخواهد نشان دهد کانال ارتباطی مستقیم واشنگتن-مسکو مستقل از کییف عمل میکند و دوم اینکه مسکو نمیخواهد این تصور ایجاد شود که مذاکره از طریق واسطهها و بدون طرح مستقیم مواضع طرف اوکراینی پیش میرود.
در عین حال، تکرار عبارت «ریشههای اصلی درگیری» از سوی پوتین نشان میدهد که مسکو همچنان راهحل را نه در آتشبس موقت، بلکه در توافقی میبیند که به ادعای آن، علل ساختاری بحران را برطرف کند. این موضعی است که با خواست کییف و بخشی از پایتختهای اروپایی برای آتشبس فوری و بدون پیششرط فاصله دارد.
با پایان سفر منطقهای ویتکاف و کوشنر، اکنون توجه ناظران به واکنش بعدی واشنگتن و احتمال تعیین زمان و مکان دور بعدی تماسهای سهجانبه معطوف شده است؛ تماسی که در صورت برگزاری، میتواند آزمون مهمی برای سنجش میزان انعطاف طرفین پس از ماهها بنبست دیپلماتیک باشد.
نظرات (0)