مرسدس‌بنز در حرکتی غافلگیرکننده، حق اختراعی را به ثبت رسانده که مرز بین خودرو و قایق را از بین می‌برد. بر اساس اسناد تازه منتشرشده، مهندسان اشتوتگارت سامانه‌ای طراحی کرده‌اند که به شاسی‌بلندهای این شرکت اجازه می‌دهد به معنای واقعی کلمه روی آب شناور بمانند و حتی در مسیر مشخصی حرکت کنند؛ ایده‌ای که به نظر می‌رسد پاسخی مستقیم به شناور ماندن خودروهای برقی چینی روی آب و ادعاهای جنجالی ایلان ماسک درباره قابلیت قایق شدن سایبرتراک باشد.

این پتنت که در ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ رسانه‌ای شده، فقط یک ایده نمایشگاهی نیست؛ مرسدس جزئیات فنی دقیقی از نحوه شناور ماندن، هدایت و بازگشت ایمن خودرو به خشکی را تشریح کرده است.

چگونه یک شاسی‌بلند چند تُنی غرق نمی‌شود؟

برخلاف تصور اولیه که خودرو به‌سادگی به داخل آب رانده شود، مرسدس رویکردی مهندسی و چندلایه در پیش گرفته است. هسته اصلی اختراع، استفاده از ماژول‌های شناوری شامل فوم‌های ویژه یا کیسه‌های بادی قابل باد شدن است که داخل طاق چرخ‌ها و محفظه گلگیرها نصب می‌شوند.

این کیسه‌ها زمانی که خودرو وارد آب می‌شود، باد شده و حجم کافی برای ایجاد نیروی شناوری را فراهم می‌کنند. نکته هوشمندانه اینجاست که واحد کنترل الکترونیکی خودرو می‌تواند فشار باد هر کیسه را به صورت مجزا تنظیم کند. به بیان دیگر، شناوری در هر یک از چهار گوشه خودرو به طور مستقل قابل کنترل است.

  • تعادل پویا: اگر بار داخل کابین به صورت نامتوازن توزیع شده باشد یا جریان آب از یک سمت فشار بیاورد، سیستم با افزایش یا کاهش باد در همان گوشه، تعادل خودرو را حفظ می‌کند.
  • جمع‌شوندگی سریع: پس از خروج از آب، کیسه‌ها به صورت خودکار تخلیه و جمع می‌شوند تا هیچ تاثیری بر آیرودینامیک و ظاهر خودرو در حالت جاده نداشته باشند.
  • پایداری در موج: کنترل مستقل چهار نقطه، از کج شدن و واژگونی خودرو در آب‌های ناآرام جلوگیری می‌کند.
تصویر پتنت شاسی‌بلند دوزیست مرسدس بنز با کیسه‌های شناوری در گلگیرها

حرکت روی آب بدون پروانه و سکان

بزرگ‌ترین چالش خودروهای دوزیست، نداشتن پروانه یا سکان دریایی است. مرسدس برای حل این مسئله دو راهکار مکمل را در پتنت خود گنجانده که هر دو بر استفاده از داشته‌های خود خودرو تکیه دارند: چرخ‌ها و سیستم تعلیق.

راهکار اول؛ تعلیق تطبیقی به‌عنوان سکان: در این حالت، سیستم تعلیق تطبیقی ارتفاع چرخ‌های فرمان‌پذیر را به صورت هوشمند تنظیم می‌کند. با پایین‌تر آوردن چرخ‌های جلو در داخل آب، لاستیک‌ها نقش سکان را ایفا می‌کنند. یافتن ارتفاع بهینه باعث می‌شود هم اصطکاک کافی برای تغییر جهت ایجاد شود و هم نیروی مقاوم آب به حداقل برسد.

راهکار دوم؛ کنترل گشتاور هوشمند در مدل‌های برقی: در شاسی‌بلندهای الکتریکی که هر چرخ می‌تواند موتور مجزا داشته باشد، سامانه می‌تواند گشتاور را با دقت میلی‌متری بین چهار چرخ تقسیم کند. حتی امکان چرخش معکوس یک یا دو چرخ برای چرخش درجا یا حفظ مسیر مستقیم در جریان آب وجود دارد. به این ترتیب، خودرو بدون نیاز به هیچ قطعه دریایی اضافی، با همان لاستیک‌ها به پیش می‌رود و فرمان می‌دهد.

نگهداری و نصب؛ از محفظه زاپاس تا کمپرسور پنچرگیری

یکی از بخش‌های جذاب پتنت مرسدس، توجه به کاربری روزمره است. مهندسان آلمانی نمی‌خواهند مالک برای شناور کردن خودرو به تجهیزات کارگاهی نیاز داشته باشد.

بر اساس اسناد ثبت‌شده، تمام تجهیزات شناوری به صورت جمع‌شده در محفظه لاستیک زاپاس نگهداری می‌شوند. برای باد کردن کیسه‌ها نیز از همان کمپرسور برقی کوچکی استفاده می‌شود که امروز در کیت‌های پنچرگیری مرسدس وجود دارد. اتصال کیسه‌ها به بدنه از طریق آهنرباهای قوی، گیره‌های مخصوص و قفل‌های ایمن انجام می‌شود تا در حین حرکت در آب جدا نشوند.

جی کلاس مرسدس بنز به عنوان گزینه اصلی برای سامانه دوزیست

این طراحی به معنای آن است که سامانه بدون اشغال فضای بار و بدون نیاز به تغییرات اساسی در شاسی، قابل حمل و نصب سریع است؛ ویژگی‌ای که برای استفاده اضطراری در سیلاب یا عبور از رودخانه‌های کم‌عمق اهمیت زیادی دارد.

ورود و خروج ایمن؛ هوشمندترین بخش اختراع

شاید خطرناک‌ترین لحظه برای هر خودروی دوزیست، همان لحظه ورود به آب یا خروج از آن باشد؛ جایی که گل‌ولای ساحل، لغزش چرخ‌ها و جریان آب می‌تواند خودرو را گرفتار کند. مرسدس این بخش را به صورت ویژه مهندسی کرده است.

سیستم هوشمند کنترل کشش، به محض تماس اولین چرخ با سطح خشک، گشتاور هر چرخ را به صورت لحظه‌ای بازتنظیم می‌کند. این کار از هرزگردی، فرو رفتن در گل و از دست رفتن کشش جلوگیری می‌کند. به عبارت دیگر، خودرو با محاسبه دقیق اصطکاک هر تایر، خود را به آرامی از آب بیرون می‌کشد، حتی اگر ساحل شیب‌دار یا لغزنده باشد. همین منطق برای ورود کنترل‌شده به آب‌های جاری نیز به کار می‌رود تا جریان آب خودرو را منحرف نکند.

پاسخ اشتوتگارت به پکن و تگزاس

این پتنت را باید در فضای رقابتی امروز صنعت خودرو تحلیل کرد. در ماه‌های اخیر، برخی خودروسازان چینی از جمله BYD با نمایش شناور ماندن شاسی‌بلند برقی یانگ‌وانگ U8 روی آب خبرساز شده‌اند و ایلان ماسک نیز بارها از قابلیت «تبدیل شدن سایبرتراک به قایق» سخن گفته، بدون آنکه جزئیات فنی قابل اتکایی ارائه کند.

مرسدس‌بنز حالا با یک سند رسمی و قابل استناد، نشان می‌دهد که به جای نمایش تبلیغاتی، به دنبال راهکاری عملی، قابل تولید و ایمن است. هرچند ثبت پتنت به معنای تولید انبوه قطعی نیست و بسیاری از پتنت‌ها هرگز به خط تولید نمی‌رسند، اما انتخاب پلتفرم شاسی‌بلند و به‌ویژه اشاره ضمنی اسناد به خانواده جی‌کلاس، نشان می‌دهد که مرسدس بازار خودروهای ماجراجوی لوکس و کاربردهای امدادی و نظامی را هدف گرفته است.

اگر این فناوری به مرحله تولید برسد، می‌تواند فصل جدیدی برای شاسی‌بلندهای لوکس باز کند؛ خودروهایی که نه‌تنها در آفرود بیابان و برف، بلکه در سیلاب‌های شهری، رودخانه‌ها و مسیرهای آبی نیز قابل اعتماد خواهند بود. تا آن زمان، این پتنت یک پیام روشن دارد: مرسدس‌بنز قصد ندارد رقابت شناوری را به رقبای چینی و آمریکایی واگذار کند.