آژانس بینالمللی انرژی اتمی نسبت به وضعیت ناپایدار تأمین برق نیروگاه هستهای زاپوریژیا در اوکراین هشدار داد و اعلام کرد با وجود برقراری مجدد اتصال به شبکه برق خارجی، خطر خاموشی کامل این تأسیسات بهطور کامل برطرف نشده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در بیانیهای تازه تأکید کرده است که برای تثبیت پایدار جریان برق و جبران ذخایر سوخت دیزل که بهشدت کاهش یافته، اقدامات تکمیلی و فوری ضروری است. به گفته او، هرگونه اختلال دوباره میتواند ایمنی بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا را با چالش جدی مواجه کند.
بازگشت برق پس از سه هفته اتکا به ژنراتورهای اضطراری
بر اساس گزارش آژانس، نیروگاه زاپوریژیا پس از چند حمله نظامی، تنها خط انتقال برق خارجی خود را از دست داده بود و برای نزدیک به سه هفته بهطور کامل به ژنراتورهای اضطراری دیزلی متکی شد. در این مدت، تمامی عملکردهای ضروری ایمنی از جمله خنکسازی شش رآکتور و سامانههای پشتیبان، تنها با اتکا به سوخت دیزل ادامه یافت.
این خط انتقال سرانجام در روز ۷ سپتامبر (۱۶ شهریور) و پس از برقراری یک آتشبس محلی با میانجیگری مستقیم آژانس بینالمللی انرژی اتمی دوباره وارد مدار شد. این اتصال مجدد، خطر فوری خاموشی کامل و از دست رفتن کنترل سامانههای خنککننده را بهطور موقت کاهش داده است، اما به معنای بازگشت به شرایط عادی نیست.
کارشناسان آژانس میگویند اتکای طولانیمدت به ژنراتورهای دیزلی، فشار زیادی بر تجهیزات و ذخایر سوخت وارد کرده و فرسودگی سامانههای اضطراری را افزایش داده است. در چنین شرایطی، هر تأخیر در تأمین پایدار برق میتواند پیامدهای ایمنی گستردهای داشته باشد.
ذخایر دیزل رو به پایان؛ ۱۰ قطعی برق از ماه ژوئن
گروسی با ابراز نگرانی از وضعیت ذخایر سوخت نیروگاه هشدار داد که حتی پس از وصل مجدد برق، نیاز به ذخایر دیزل همچنان حیاتی است. دلیل این نگرانی، سابقه تکرار قطعی برق خارجی در ماههای اخیر است؛ بهگونهای که از ماه ژوئن تاکنون، نیروگاه ۱۰ بار با قطع کامل برق خارجی مواجه شده است.
به گفته مدیرکل آژانس، این تکرار قطعیها نشان میدهد که اتصال فعلی نیز شکننده است و هر لحظه ممکن است در اثر درگیریهای نظامی یا آسیب به زیرساختهای انتقال، دوباره قطع شود. از این رو، بازسازی و تقویت ذخایر سوخت دیزل به عنوان پشتیبان اضطراری، اولویتی غیرقابل چشمپوشی است.
آژانس تأکید کرده است که بدون سوخت کافی برای ژنراتورها، در صورت قطع دوباره برق، امکان حفظ سرمایش رآکتورها و جلوگیری از افزایش دما و فشار در قلب رآکتورها وجود نخواهد داشت.
تأکید گروسی بر ضرورت برق پایدار برای ایمنی هستهای
رافائل گروسی در بیانیه خود تصریح کرد: «تأمین قابل اعتماد برق برای سامانههای ایمنی و امنیتی نیروگاه هستهای زاپوریژیا ضروری است؛ بهویژه پمپهایی که هر شش رآکتور و استخرهای سوخت مصرفشده آنها را خنک میکنند.»
این پمپها قلب تپنده ایمنی نیروگاه به شمار میروند. حتی در شرایطی که رآکتورها در حالت خاموش قرار دارند، سوخت هستهای موجود در قلب رآکتور و استخرهای نگهداری سوخت مصرفشده بهطور مداوم گرما تولید میکند و نیاز به خنکسازی بیوقفه دارد. قطع برق حتی برای چند ساعت میتواند این فرآیند را مختل کرده و خطر ذوب سوخت یا نشت مواد پرتوزا را افزایش دهد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها اعلام کرده است که اصل نخست ایمنی هستهای، تضمین تغذیه بدون وقفه برق برای سامانههای حیاتی است و زاپوریژیا در ماههای گذشته بارها این اصل را نقض کرده است.
ادامه فعالیتهای نظامی در اطراف نیروگاه
در بخش دیگری از گزارش، آژانس از ادامه فعالیتهای نظامی نگرانکننده در اطراف نیروگاه خبر داده است. به گفته بازرسان مستقر آژانس، طی روزهای اخیر مواردی از جمله انفجار، پرواز پهپادها و تیراندازی در نزدیکی محوطه نیروگاه ثبت شده است.
این تحرکات نظامی نهتنها امنیت فیزیکی کارکنان و تجهیزات را تهدید میکند، بلکه خطر آسیب به خطوط انتقال برق و تأسیسات جانبی را نیز افزایش میدهد. آژانس بارها از دو طرف درگیر خواسته است تا از هرگونه اقدام نظامی که ایمنی هستهای را به خطر میاندازد، خودداری کرده و منطقه پیرامونی نیروگاه را به عنوان منطقه عاری از درگیری نظامی به رسمیت بشناسند.
زاپوریژیا؛ بزرگترین نیروگاه اروپا در کانون بحران
نیروگاه هستهای زاپوریژیا در جنوب شرقی اوکراین واقع شده و با داشتن شش رآکتور، عنوان بزرگترین نیروگاه هستهای اروپا را در اختیار دارد. این مجموعه از سال ۲۰۲۲ و پس از آغاز جنگ اوکراین، تحت کنترل نیروهای روسیه قرار گرفته است.
از آن زمان تاکنون، این نیروگاه بارها در مرکز تبادل اتهامها قرار گرفته است. مسکو میگوید این تأسیسات بارها هدف حملات پهپادی اوکراین قرار گرفته و کییف نیز روسیه را به استفاده نظامی از محوطه نیروگاه متهم میکند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی که تیمی از ناظران خود را بهصورت دائمی در این نیروگاه مستقر کرده، بارها نسبت به خطر بروز حادثهای با پیامدهای فرامرزی هشدار داده است.
کارشناسان میگویند تکرار قطعی برق، کاهش ذخایر دیزل و ادامه درگیریها در اطراف زاپوریژیا، ترکیبی خطرناک ایجاد کرده که میتواند در صورت عدم مدیریت فوری، به یک بحران هستهای منجر شود. آژانس از جامعه جهانی خواسته است برای تضمین ایمنی این نیروگاه و جلوگیری از فاجعه، فشار دیپلماتیک برای توقف درگیریها در اطراف آن را افزایش دهد.
نظرات (0)