لیتوانی روز یکشنبه فرودگاه بین‌المللی ویلنیوس، اصلی‌ترین فرودگاه این کشور را پس از دریافت گزارشی درباره مشاهده احتمالی یک پهپاد در آسمان پایتخت، به طور موقت تعطیل کرد. این تصمیم احتیاطی در حالی اتخاذ شد که تنش‌ها در جناح شرقی ناتو به دلیل تکرار حوادث مشابه در ماه‌های اخیر افزایش یافته است.

به گزارش مرکز مدیریت بحران ملی لیتوانی، پس از اعلام هشدار از سوی نهادهای مسئول، تمامی پروازهای ورودی و خروجی فرودگاه ویلنیوس برای ساعات کوتاهی متوقف شد تا بررسی‌های امنیتی و شناسایی دقیق شیء پرنده مشکوک انجام شود. مقام‌های این مرکز تأکید کردند که تعطیلی فرودگاه یک اقدام پیشگیرانه برای حفظ ایمنی مسافران و جلوگیری از هرگونه خطر احتمالی بوده است.

اعزام فوری جنگنده‌های ناتو از پایگاه شائولیای

همزمان با بسته شدن حریم هوایی اطراف ویلنیوس، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) واکنش سریعی نشان داد. بر اساس اطلاعات منتشر شده، دست‌کم یک فروند جنگنده از پایگاه هوایی شائولیای در شمال لیتوانی به پرواز درآمد تا منطقه را رصد و ماهیت شیء مشاهده‌شده را ارزیابی کند.

پایگاه شائولیای یکی از دو پایگاه اصلی مأموریت «پلیس هوایی بالتیک» ناتو به شمار می‌رود؛ مأموریتی که از زمان پیوستن سه کشور لیتوانی، لتونی و استونی به ناتو، مسئولیت حراست از آسمان این کشورها را بر عهده دارد، چرا که این جمهوری‌های کوچک حوزه بالتیک فاقد ناوگان جنگنده مستقل برای دفاع هوایی دائمی هستند. در حال حاضر نیروی هوایی ایتالیا بخشی از این مأموریت چرخشی را بر عهده دارد و جنگنده‌های این کشور در شائولیای مستقر هستند.

منابع رسمی اعلام نکرده‌اند که جنگنده اعزامی موفق به رهگیری یا شناسایی قطعی پهپاد شده است یا خیر، اما تأکید شده که وضعیت به طور کامل تحت کنترل و نظارت راداری قرار دارد و پس از اطمینان از رفع خطر، فعالیت فرودگاه به حالت عادی بازگشته است.

ماراتن ویلنیوس بدون وقفه ادامه یافت

نکته قابل توجه این بود که همزمان با هشدار هوایی و تعطیلی فرودگاه، ماراتن بین‌المللی ویلنیوس که با حضور گسترده دوندگان داخلی و خارجی در خیابان‌های پایتخت در حال برگزاری بود، متوقف نشد. برگزارکنندگان این رویداد ورزشی در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز اعلام کردند که بر اساس ارزیابی نهادهای امنیتی، هیچ تهدید مستقیمی متوجه شرکت‌کنندگان نبوده و به همین دلیل تصمیمی برای لغو یا تعلیق مسابقه اتخاذ نشده است.

این رویکرد نشان می‌دهد که مقام‌های لیتوانیایی تلاش کرده‌اند ضمن رعایت کامل پروتکل‌های ایمنی هوانوردی، از ایجاد نگرانی عمومی غیرضروری جلوگیری کنند و زندگی روزمره در پایتخت بدون اختلال جدی ادامه یابد.

تکرار حوادث پهپادی در مرز شرقی ناتو

حادثه روز یکشنبه در ویلنیوس، تازه‌ترین مورد از سلسله گزارش‌هایی است که کشورهای عضو ناتو در جناح شرقی اروپا طی دو سال اخیر منتشر کرده‌اند. این کشورها بارها از ورود پهپادهای ناشناس به حریم هوایی خود خبر داده‌اند و مدعی هستند که این تحرکات با جنگ جاری میان روسیه و اوکراین مرتبط است.

پیش از این نیز لهستان، رومانی و لتونی موارد مشابهی از نقض حریم هوایی توسط پهپادها یا بقایای آن‌ها را گزارش کرده بودند. به ادعای این کشورها، برخی از این پهپادها از نوع انتحاری یا شناسایی بوده‌اند که در جریان حملات متقابل روسیه و اوکراین از مسیر خود منحرف شده یا به صورت عمدی وارد حریم ناتو شده‌اند. مسکو تاکنون این اتهام‌ها را رد کرده و آن را بخشی از جنگ روانی توصیف کرده است.

کارشناسان امنیتی معتقدند افزایش این حوادث، حساسیت ناتو نسبت به امنیت آسمان کشورهای بالتیک را دوچندان کرده است. اعضای شرقی این ائتلاف خواستار تقویت سامانه‌های پدافند هوایی، رادارهای هشدار زودهنگام و حضور دائمی جنگنده‌های بیشتر در منطقه هستند. مأموریت پلیس هوایی بالتیک نیز در همین راستا طی ماه‌های گذشته تقویت شده و کشورهای عضو به صورت نوبتی جنگنده‌ها و سامانه‌های نظارتی خود را به منطقه اعزام می‌کنند.

اهمیت راهبردی لیتوانی در معماری امنیتی اروپا

لیتوانی به عنوان یکی از اعضای خط مقدم ناتو، هم‌مرز با بلاروس و منطقه کالینینگراد روسیه است و از این نظر موقعیت جغرافیایی بسیار حساسی دارد. ویلنیوس بارها هشدار داده که هرگونه تحرک پهپادی یا هوایی مشکوک را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و امنیت جمعی ناتو تلقی می‌کند.

تعطیلی فرودگاه بین‌المللی ویلنیوس، هرچند کوتاه و احتیاطی بود، اما بار دیگر نشان داد که چگونه یک هشدار پهپادی می‌تواند فعالیت‌های غیرنظامی از جمله هوانوردی غیرنظامی را به سرعت تحت تأثیر قرار دهد و ضرورت هماهنگی نزدیک میان نهادهای غیرنظامی، مدیریت بحران و فرماندهی نظامی ناتو را برجسته می‌کند.

انتظار می‌رود جزئیات بیشتری درباره ماهیت شیء پرنده مشاهده‌شده، مسیر پروازی و منشأ احتمالی آن پس از تکمیل تحقیقات فنی از سوی وزارت دفاع لیتوانی و فرماندهی ناتو منتشر شود. تا این لحظه هیچ گزارشی از خسارت، تلفات یا تهدید امنیتی پایدار اعلام نشده است.