رئیس حزب راست‌افراطی آلترناتیو برای آلمان (AfD) بار دیگر با اظهاراتی جنجالی درباره مهاجران، فضای سیاسی این کشور را ملتهب کرد. آلیس وایدل در گفت‌وگویی با یک شبکه تلویزیونی اتریشی خواستار بازگشت پناهجویان اوکراینی ساکن آلمان به کشورشان شد و از هزینه‌های سنگین رفاهی که دولت برلین برای این جمعیت متحمل می‌شود، به‌شدت انتقاد کرد.

به گفته وایدل، ادامه پرداخت مزایای اجتماعی گسترده به پناهجویان اوکراینی دیگر قابل توجیه نیست و این روند باید متوقف شود. او تأکید کرد که آلمان نمی‌تواند به‌صورت نامحدود بار مالی ناشی از میزبانی بیش از یک میلیون اوکراینی را بر دوش بگیرد.

انتقاد از هزینه‌های رفاهی و تمرکز بر مردان جوان

وایدل در این مصاحبه با اشاره به آمار پناهجویان اوکراینی در آلمان گفت: «بیش از یک میلیون اوکراینی در آلمان از مزایای رفاهی استفاده می‌کنند. این واقعاً باورنکردنی است و دیگر هیچ‌کدام از این هزینه‌ها نمی‌تواند ادامه پیدا کند.»

وی در ادامه به‌طور مشخص مردان جوان اوکراینی را مخاطب قرار داد و اظهار داشت: «اوکراینی‌ها باید برگردند. به‌ویژه مردان جوانی که در سن خدمت نظامی هستند. ما درباره جمعیتی چندصد هزار نفری صحبت می‌کنیم. این جوانان باید به کشورشان بازگردند.»

این موضع‌گیری در حالی مطرح می‌شود که آلمان از زمان آغاز جنگ در اوکراین در سال ۲۰۲۲، به یکی از اصلی‌ترین مقاصد پناهجویان اوکراینی در اروپا تبدیل شده است. بر اساس آمارهای رسمی، آلمان میزبان بزرگ‌ترین جامعه اوکراینی‌های آواره در اتحادیه اروپاست و بخش قابل توجهی از این افراد تحت پوشش نظام کمک‌های اجتماعی و اسکان دولتی قرار دارند.

درخواست برای بازگشت سوری‌ها؛ پناهندگی حق دائمی نیست

رهبر آلترناتیو برای آلمان دامنه اظهارات خود را به پناهجویان سوری نیز گسترش داد. وایدل تأکید کرد که شهروندان سوری ساکن آلمان نیز باید به محض از بین رفتن دلایل اصلی آوارگی، به کشور خود بازگردند.

او با بیان اینکه «در مورد شهروندان سوری که به کشور ما آمده‌اند، به محض اینکه دلیل آوارگی آن‌ها دیگر وجود نداشته باشد، این افراد باید بازگردند»، استدلال کرد که پناهندگی یک حق موقت و مشروط است، نه مجوزی برای اقامت دائمی و دریافت تابعیت آلمان.

وایدل افزود: در صورتی که حزب متبوعش بتواند در آینده دولت را در اختیار بگیرد، از پناهجویان سوری انتظار خواهد رفت که به سوریه بازگردند و به‌طور دائم در آلمان نمانند. او تصریح کرد که اعطای تابعیت به افرادی که با عنوان پناهنده وارد کشور شده‌اند، زمانی که شرایط کشور مبدأ تغییر کرده، منطقی نیست.

موفقیت انتخاباتی بی‌سابقه برای آلترناتیو برای آلمان

اظهارات جدید رئیس آلترناتیو برای آلمان در شرایطی بیان می‌شود که این حزب راست‌گرا در ماه‌های اخیر رشد چشمگیری را در عرصه انتخابات تجربه کرده است.

این حزب در انتخابات سراسری آلمان در سال ۲۰۲۵ با کسب ۲۰.۸ درصد آرا توانست در جایگاه دوم قرار گیرد؛ نتیجه‌ای که بهترین عملکرد تاریخ این حزب در انتخابات فدرال محسوب می‌شود و آن را به یکی از نیروهای اصلی سپهر سیاسی آلمان تبدیل کرد.

موفقیت بزرگ‌تر اما هفته گذشته در انتخابات ایالتی زاکسن-آنهالت رقم خورد؛ جایی که آلترناتیو برای آلمان با کسب ۴۳.۸ درصد آرا، پیروزی قاطعی به دست آورد و آرای خود را نسبت به انتخابات پنج سال پیش بیش از دو برابر کرد. بر این اساس، این حزب موفق شد ۳۹ کرسی از مجموع ۸۳ کرسی پارلمان ایالتی را از آن خود کند.

با این حال، این حزب برای دستیابی به اکثریت مطلق که نیازمند ۴۲ کرسی است، همچنان سه کرسی کم دارد. بنابراین برای تشکیل دولت ایالتی ناگزیر به ائتلاف یا جلب حمایت یکی دیگر از احزاب است؛ سناریویی که با توجه به رویکرد احزاب جریان اصلی آلمان مبنی بر خودداری از هرگونه همکاری ائتلافی با آلترناتیو برای آلمان، در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. تمامی احزاب بزرگ از جمله دموکرات‌مسیحی‌ها، سوسیال‌دموکرات‌ها و سبزها تاکنون تشکیل ائتلاف با این حزب را خط قرمز خود اعلام کرده‌اند.

سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی در صدر برنامه‌ها

آلترناتیو برای آلمان که در سال ۲۰۱۳ تأسیس شد، در سال‌های اخیر به‌ویژه بر دو محور «محدودسازی شدید مهاجرت و پناهندگی» و «مخالفت با سیاست‌های حمایتی از اوکراین» تمرکز کرده است. این حزب خواستار افزایش چشمگیر اخراج مهاجران غیرقانونی، تشدید کنترل مرزها، کاهش شدید حمایت‌های مالی و نظامی از کی‌یف و بازگرداندن بخش بزرگی از اختیارات واگذارشده به اتحادیه اروپا به دولت‌های ملی است.

کارشناسان معتقدند رشد اقبال عمومی به این حزب، بازتابی از نارضایتی بخشی از جامعه آلمان از فشارهای اقتصادی، بحران مسکن، افزایش هزینه‌های انرژی و نگرانی‌ها نسبت به پیامدهای بلندمدت مهاجرت گسترده است. در مقابل، منتقدان هشدار می‌دهند که سیاست‌های پیشنهادی این حزب می‌تواند به افزایش شکاف اجتماعی، تضعیف همبستگی اروپایی و انزوای بین‌المللی آلمان منجر شود.

درخواست اخیر وایدل برای بازگرداندن اجباری صدها هزار اوکراینی و سوری، بار دیگر نشان می‌دهد که مسئله مهاجرت همچنان به مهم‌ترین محور مناقشه سیاسی در آلمان تبدیل شده و می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در آرایش قدرت در انتخابات آینده این کشور ایفا کند.