افزایش آمار واردات خودرو در هفتههای اخیر نگرانیهایی را درباره فشار بر منابع ارزی کشور ایجاد کرده بود؛ نگرانیهایی که اکنون وزارت امور اقتصادی و دارایی به آن پاسخ داده است. معاون راهبری و سیاستگذاری اقتصادی این وزارتخانه تأکید میکند آنچه در آمار گمرک دیده میشود، لزوماً به معنای جهش واردات و تقاضای جدید ارزی نیست.
ماجرای آمار واردات و نگرانیهای ارزی
مرتضی زمانیان، معاون راهبری و سیاستگذاری اقتصادی وزیر امور اقتصادی و دارایی، در واکنش به تحلیلهایی که از رشد آمار واردات خودرو نگران شده بودند، گفت مسئولیت اصلی ثبت سفارش، برنامهریزی واردات و تأمین ارز خودرو اصولاً بر عهده دستگاههای دیگری است، اما چون آمارهای گمرک ایران مبنای بسیاری از تحلیلهای اقتصادی و رسانهای قرار میگیرد، نحوه ثبت و تفسیر این آمار اهمیت ویژهای دارد.
به گفته او، برخی تحلیلها بدون توجه به سازوکار ثبت آمار گمرکی، هر افزایشی در عدد واردات عبور کرده از گمرک را معادل افزایش واردات جدید و در نتیجه افزایش تقاضا برای ارز تلقی میکنند، در حالی که این برداشت در مقطع فعلی دقیق نیست و نیاز به تفکیک دارد.
دستور تخلیه اضطراری گمرکات در ماههای ابتدایی جنگ
زمانیان با اشاره به شرایط خاص ماههای ابتدایی جنگ توضیح داد: به دلیل نگرانی از احتمال آسیب دیدن کالاهای دپو شده در انبارهای گمرکی، بهویژه در گمرکات جنوبی کشور، وزیر امور اقتصادی و دارایی با استفاده از اختیارات قانونی خود دستور داد روند تخلیه گمرکات با سرعت بیشتری انجام شود.
وی افزود حجم قابل توجهی از کالاها بهطور معمول در انبارهای بخش خصوصی مستقر در محوطههای گمرکی نگهداری میشود و صاحبان کالا بنا بر ملاحظات اقتصادی و اداری، ترجیح میدهند تا زمان تکمیل مراحل قانونی، کالا را در این انبارها نگه دارند. در شرایط عادی، این فرآیند ممکن است هفتهها یا حتی ماهها به طول بینجامد.
اما با اجرای برنامه تخلیه سریع، به گفته معاون وزیر اقتصاد، بهیکباره حجم عظیمی از کالاهای رسوبکرده در گمرکات، بهخصوص در بنادر و گمرکات جنوب، ترخیص و از گمرک عبور داده شد؛ کالاهایی که در شرایط عادی بهصورت تدریجی و در بازه زمانی طولانیتری ترخیص میشدند.
چرا آمار واردات بهصورت مقطعی جهش کرد؟
نکته کلیدی که زمانیان بر آن تأکید کرد، مبنای ثبت آمار واردات است. در نظام آماری کشور، ملاک ثبت واردات، لحظه عبور کالا از گمرک و ثبت ترخیص است، نه زمان ثبت سفارش یا زمان تأمین ارز.
بنابراین وقتی در یک بازه کوتاه، حجم زیادی از کالاهای انبار شده بهصورت فشرده ترخیص میشود، آمار واردات همان دوره به شکل مقطعی و جهشی افزایش مییابد و در برخی گروههای کالایی از جمله خودرو، رشد قابل توجهی را نشان میدهد، حتی اگر هیچ سفارش جدیدی ثبت نشده باشد.
به عبارت دیگر، آنچه در آمار اخیر دیده میشود، در واقع تخلیه انباشت کالاهای گذشته است، نه موج جدیدی از واردات.
تفکیک ترخیص کالای قدیمی از سفارش جدید
معاون راهبری و سیاستگذاری اقتصادی وزارت اقتصاد تصریح کرد بخش مهمی از افزایش مشاهدهشده در آمار ترخیص، مربوط به کالاهایی است که ثبت سفارش آنها در سالهای گذشته انجام شده و تأمین ارز آنها نیز پیشتر صورت گرفته است.
از این رو، به گفته وی، نمیتوان افزایش آمار ترخیص در این مقطع را بهطور کامل معادل افزایش تقاضای جدید برای ارز دانست. برای تحلیل دقیق روند واردات و ارزیابی آثار ارزی آن، باید میان دو موضوع تمایز قائل شد:
- ترخیص کالاهای موجود و رسوبکرده در گمرکات که ارز آن قبلاً تأمین شده است
- ثبت سفارش و تأمین ارز برای واردات جدید که نشاندهنده تقاضای تازه در بازار ارز است
زمانیان خاطرنشان کرد بدون این تفکیک، هرگونه نتیجهگیری درباره فشار واردات خودرو بر منابع ارزی یا کسری تأمین ارز سایر بخشهای اقتصاد، تصویری ناقص و گمراهکننده ارائه خواهد داد.
پیام برای بازار خودرو و سیاست ارزی
توضیحات وزارت اقتصاد در شرایطی مطرح میشود که بازار خودرو به شدت به اخبار واردات و تخصیص ارز حساس است و هر آماری از رشد واردات میتواند انتظارات قیمتی و ارزی را تحت تأثیر قرار دهد.
تأکید مقام مسئول وزارت اقتصاد بر این نکته است که رشد مقطعی آمار گمرک نباید به عنوان سیگنال افزایش بیرویه واردات خودرو یا انحراف ارز از سایر بخشهای ضروری اقتصاد تفسیر شود. به گفته او، سیاستگذار ارزی و تجاری باید روند واقعی ثبت سفارشهای جدید را مبنا قرار دهد، نه صرفاً آمار ترخیص مقطعی پس از دستور تخلیه اضطراری.
این توضیح همچنین نشان میدهد که در دورههای خاص و اضطراری، شاخصهای آماری ممکن است به دلیل تصمیمات مدیریتی و ملاحظات امنیتی و لجستیکی دچار نوسان شوند و تحلیل دقیق، مستلزم در نظر گرفتن زمینه و علت این نوسانات است.
نظرات (0)