سازمان منطقه آزاد کیش در اطلاعیه‌ای رسمی از آغاز اجرای طرح تبدیل پلاک خودروهای این منطقه به پلاک ملی خبر داد. این تصمیم در چارچوب مصوبات هیئت دولت درباره تعیین تکلیف خودروهای مناطق آزاد و تسهیل واردات خودروهای کارکرده به سرزمین اصلی اتخاذ شده و پس از ماه‌ها گمانه‌زنی وارد مرحله عملیاتی شده است.

بر اساس این فراخوان، مالکانی که خودروی آن‌ها دارای پلاک کیش است و تمایل دارند خودروی خود را با پلاک ملی در سراسر کشور تردد دهند، می‌توانند از مسیر قانونی جدید و با بهره‌مندی از تخفیف گمرکی پیش‌بینی‌شده اقدام کنند. هدف اصلی این طرح، هم تنظیم بازار خودروی سرزمین اصلی از طریق افزایش عرضه خودروهای باکیفیت موجود در مناطق آزاد و هم ایجاد ظرفیت برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل در جزیره کیش عنوان شده است.

جزئیات فراخوان و نهادهای دخیل

سازمان منطقه آزاد کیش از تمامی مالکان واجد شرایط خواسته است هرچه سریع‌تر فرآیند ثبت سفارش و تکمیل مدارک را آغاز کنند. اجرای این طرح نیازمند هماهنگی میان چند دستگاه اجرایی از جمله گمرک جمهوری اسلامی ایران، وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان ملی استاندارد ایران و پلیس راهور فراجا است.

به گفته مسئولان، تبدیل پلاک یک فرآیند اداری چندمرحله‌ای است که دقت در ارائه اسناد هویتی، مالکیتی و مشخصات فنی خودرو در آن نقش تعیین‌کننده دارد. هرگونه نقص یا مغایرت در مدارک می‌تواند روند ترخیص و شماره‌گذاری ملی را متوقف کند.

ثبت سفارش کاملا الکترونیکی؛ بدون نیاز به مراجعه حضوری

نکته مهم در دستورالعمل ابلاغی این است که در گام نخست هیچ نیازی به مراجعه حضوری مالکان نیست و تمام مراحل اولیه به صورت الکترونیکی انجام می‌شود. مالکان باید از طریق سامانه جامع تجارت ایران اقدام کنند؛ سامانه‌ای که پیش از این بیشتر برای شرکت‌های واردکننده مجاز کاربرد داشت و اکنون رویه ویژه‌ای برای خودروهای پلاک مناطق آزاد در آن تعریف شده است.

  • ایجاد حساب کاربری و احراز هویت در سامانه جامع تجارت
  • ثبت دقیق اطلاعات خودرو شامل شماره شاسی (VIN)، مدل، سال ساخت و مشخصات موتور
  • انتظار برای تایید ثبت سفارش توسط نهادهای ذی‌ربط
  • ارجاع خودکار پرونده به سامانه جامع امور گمرکی (EPL) برای محاسبه عوارض

تاکید شده است که دقت در ورود اطلاعات در این مرحله حیاتی است. در صورت وجود هرگونه مغایرت میان اطلاعات سامانه و اسناد فیزیکی خودرو، پرونده در مرحله ارزیابی گمرکی متوقف خواهد شد و فرآیند ملی‌سازی به تعویق می‌افتد.

تخفیف ۲۰ درصدی سود بازرگانی چگونه اعمال می‌شود؟

جذاب‌ترین بخش این فراخوان، مشوق مالی در نظر گرفته شده برای ترغیب مالکان به خروج خودرو از جزیره است. دولت برای کاهش بار مالی، تخفیف ۲۰ درصدی در پرداخت سود بازرگانی را لحاظ کرده است.

بر اساس مقررات گمرکی، حقوق ورودی خودرو از دو جزء اصلی تشکیل می‌شود: حقوق گمرکی ثابت حدود ۴ درصد و سود بازرگانی که بسته به حجم موتور، نوع سوخت، ارزش و سال ساخت خودرو متغیر است و توسط هیئت وزیران تعیین می‌شود. در این طرح، تخفیف ۲۰ درصدی تنها بر بخش سود بازرگانی اعمال می‌شود و شامل سایر عوارض مانند مالیات بر ارزش افزوده، عوارض هلال احمر، مالیات علی‌الحساب و عوارض شهرداری نخواهد بود.

نحوه محاسبه نیز بر مبنای ارزش CIF خودرو (قیمت پایه به علاوه بیمه و کرایه حمل تا گمرک) است؛ هرچند برای خودروهای موجود در کیش، ارزش‌گذاری با احتساب استهلاک ناشی از سال‌های کارکرد و بر اساس بخشنامه‌های دفتر بررسی و تعیین ارزش گمرک انجام می‌شود. سپس سود بازرگانی طبق جداول کتاب مقررات صادرات و واردات تعیین و یک‌پنجم آن کسر می‌گردد. با توجه به ارقام بالای سود بازرگانی برای خودروهای وارداتی، به‌ویژه مدل‌های لوکس و نیمه‌لوکس، این تخفیف رقم قابل توجهی از هزینه نهایی را کاهش می‌دهد و توجیه اقتصادی تبدیل پلاک را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد.

پیامدهای ورود خودروهای کیش به بازار سرزمین اصلی

جزیره کیش به دلیل ماهیت منطقه آزاد، همواره محل تردد برندهای معتبر ژاپنی، کره‌ای، اروپایی و آمریکایی بوده است. خودروهای پلاک کیش عموما از نظر سطح آپشن، کیفیت ساخت و استانداردهای ایمنی در جایگاه بالاتری نسبت به میانگین بازار داخلی قرار دارند.

ورود تدریجی این ناوگان به بازار سرزمین اصلی می‌تواند به تنوع‌بخشی در بخش خودروهای کارکرده وارداتی کمک کند. در شرایطی که بازار پس از چند سال محدودیت واردات با کمبود خودروهای باکیفیت غیرچینی مواجه است، این خودروها می‌توانند بخشی از تقاضای انباشته را پاسخ دهند. همچنین به دلیل مسافت‌های کوتاه و زیرساخت مناسب جاده‌ای در کیش، بسیاری از این خودروها استهلاک فنی کمتری دارند، هرچند کارشناسی دقیق بدنه به دلیل رطوبت و شرایط شرجی جزیره ضروری است.

از منظر قیمتی، کارشناسان معتقدند تزریق این خودروها می‌تواند حباب قیمتی خودروهای وارداتی مدل ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ را تعدیل کند. البته نباید انتظار ریزش ناگهانی قیمت‌ها را داشت؛ چرا که مالکان پس از پرداخت حقوق ورودی، مالیات‌ها و سایر عوارض، قیمت نهایی را با احتساب هزینه‌های انجام‌شده تعیین خواهند کرد. با این حال، افزایش عرضه در سگمنت خودروهای پریمیوم کارکرده، به ایجاد تعادل در منحنی عرضه و تقاضا و مهار شیب تند گرانی کمک خواهد کرد.

نوسازی ناوگان کیش؛ فرصتی برای واردات خودروهای جدید

یکی از اهداف مهم اما کمتر گفته‌شده این طرح، آزادسازی ظرفیت پلاک و فراهم کردن زمینه برای نوسازی ناوگان جزیره کیش است. در سال‌های اخیر به دلیل ممنوعیت واردات، ناوگان تاکسی‌ها، خودروهای اجاره‌ای و خودروهای شخصی در کیش دچار فرسودگی شده بود.

با خروج بخشی از خودروهای فعلی به سرزمین اصلی، نقدینگی مناسبی در اختیار مالکان کیش قرار می‌گیرد و ظرفیت شماره‌گذاری جدید در منطقه آزاد ایجاد می‌شود. این امر بستر را برای واردات خودروهای صفر کیلومتر با فناوری روز، به‌ویژه خودروهای هیبریدی و برقی، هموار می‌کند؛ موضوعی که مستقیما بر ارتقای کیفیت خدمات گردشگری و بازگشت کیش به جایگاه خود به عنوان نماد حمل‌ونقل مدرن اثرگذار خواهد بود.

الزامات استاندارد، محیط زیست و ترخیص نهایی

فرآیند ملی‌سازی تنها به پرداخت عوارض ختم نمی‌شود. خودروهای متقاضی باید از فیلترهای استاندارد و زیست‌محیطی عبور کنند. دریافت تاییدیه از سازمان ملی استاندارد و سازمان حفاظت محیط زیست، اخذ معاینه فنی معتبر از مراکز مجاز سرزمین اصلی و طی مراحل شماره‌گذاری در پلیس راهور فراجا از جمله الزامات نهایی است.

خودروها از نظر سلامت شاسی، سیستم ترمز، آلایندگی موتور، وضعیت چراغ‌ها و سایر موارد ایمنی به دقت بررسی می‌شوند. تنها پس از احراز این شرایط، پلاک ملی صادر و امکان تردد سراسری فراهم خواهد شد. سازمان منطقه آزاد کیش از مالکان خواسته است پیش از هرگونه اقدام شتاب‌زده، از صحت مدارک و انطباق کامل مشخصات فنی خودرو با اطلاعات سامانه اطمینان حاصل کنند.