۲۶ شهریور در تقویم رسمی کشور به عنوان روز ملی اورژانس و سالگرد تأسیس اورژانس پیشبیمارستانی نامگذاری شده است؛ روزی برای قدردانی از تلاش بیوقفه کارشناسان عملیات، نیروهای ارتباطات، پرستاران، پزشکان و مدیرانی که در سختترین لحظات، امید و حیات را به مردم بازمیگردانند. امسال این مناسبت فرصتی شد تا کارنامه نیم قرن فعالیت اورژانس پیشبیمارستانی ایران مرور شود؛ کارنامهای که از یک حادثه تلخ آغاز شد و امروز به شبکهای گسترده در سراسر کشور رسیده است.
آغاز اورژانس پیشبیمارستانی از یک فاجعه در مهرآباد
سابقه شکلگیری خدمات اورژانس در ایران به ۱۴ آذر سال ۱۳۵۲ بازمیگردد. در آن روز ساعت ۲ و ۵۰ دقیقه ظهر، ارتعاشات ناشی از موتور هواپیمایی غولپیکر باعث فروریختن سقف سالن انتظار فرودگاه مهرآباد تهران شد. در این حادثه هولناک ۱۶ نفر جان باختند و ۱۱ نفر به شدت مصدوم شدند، در حالی که کشور هیچ سامانه از پیش طراحیشدهای برای امداد و انتقال سریع مصدومان در اختیار نداشت.
همین خلأ بزرگ، جرقه تأسیس نظام اورژانس پیشبیمارستانی را زد؛ نظامی که ایران را به چهارمین کشور دارنده خدمات اورژانس پیشبیمارستانی در جهان تبدیل کرد. مرکز اطلاعات اورژانس تهران فعالیت رسمی خود را در ۲۶ شهریور ۱۳۵۴ با تنها ۳۰ تکنسین فوریتهای پزشکی و ۲۰ دستگاه آمبولانس ماژولار آغاز کرد. پس از آن با برگزاری دورههای آموزشی ششماهه برای نیروهای بومی شهرهای مختلف، این خدمات به تدریج در سراسر کشور گسترش یافت. در ابتدا شماره سه رقمی ۱۲۳ برای تماس با اورژانس اختصاص داشت که بعدها به شماره آشنای ۱۱۵ تغییر یافت.
با پیروزی انقلاب اسلامی و در دوران دفاع مقدس نیز اورژانس نقش بیبدیلی در انتقال و درمان مجروحان ایفا کرد. نخستین ستاد تخلیه مجروحان در فرودگاههای کشور در همان سالها راهاندازی شد و بسیاری از کارکنان اورژانس همپای دیگر اقشار مردم به شهادت رسیدند یا جانباز شدند و بخشی از ناوگان و تجهیزات خود را از دست دادند.
توسعه ناوگان با وجود تحریمها و هزینههای سنگین
رئیس سازمان اورژانس کشور، جعفر میعادفر، با اشاره به محدودیتهای ناشی از تحریمهای ناعادلانه میگوید تأمین آمبولانس در شرایط کنونی به یکی از دشوارترین مأموریتهای این سازمان تبدیل شده است. با این وجود، اقدامات قابل توجهی برای نوسازی و تقویت ناوگان انجام شده است.
به گفته میعادفر، تاکنون ۴۵۰ دستگاه آمبولانس جدید تأمین و وارد چرخه عملیاتی شده که قیمت هر دستگاه حدود ۲۵ میلیارد تومان برآورد میشود. همچنین ۱۰۰ دستگاه آمبولانس به طور ویژه در مناطق کمتر برخوردار توزیع شده است. در کنار آن، ۳۲ خودروی عملیاتی و سه آشیانه بالگرد برای خدمترسانی به مناطق محروم خریداری و در اختیار دانشگاههای علوم پزشکی قرار گرفته و بیش از ۱۶۰ دستگاه موتورلانس نیز برای حضور سریعتر در مأموریتهای شهری تأمین شده است.
از نکات جدید در ناوگان تازهنفس اورژانس، نصب دوربین در آمبولانسهای جدید است تا ضمن پایش عملکرد، تخلفات احتمالی در مسیر مأموریتها ثبت و به مراجع ذیربط ارجاع شود.
شبکهای گسترده؛ از پایگاه جادهای تا اورژانس هوایی
بر اساس اعلام معاون آموزشی سازمان اورژانس، حسن نوری، در حال حاضر حدود ۳۵۰۰ پایگاه اورژانس در سراسر کشور فعال هستند که از این میان بیش از ۲۰۰۰ پایگاه جادهای به صورت تخصصی مأموریتهای برونشهری را پوشش میدهند. همچنین ۵۲ پایگاه اورژانس هوایی در نقاط مختلف ایران راهاندازی شده تا انتقال مصدومان بدحال و بیماران نیازمند مراقبت ویژه در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود.
این شبکه گسترده به اورژانس اجازه میدهد حتی در مناطق صعبالعبور و کمبرخوردار نیز حضور بهموقع داشته باشد؛ موضوعی که به گفته میعادفر با خرید آشیانههای بالگرد و خودروهای عملیاتی ویژه مناطق محروم تقویت شده است.
ارتقای آموزش و جذب نیرو؛ تمرکز بر مناطق کمبرخوردار
یکی از محورهای اصلی تحول در سالهای اخیر، ارتقای سطح علمی کارکنان بوده است. رئیس سازمان اورژانس تأکید کرد که سطح تحصیلی فوریتهای پزشکی از دیپلم به کاردانی و کارشناسی ارتقا یافته و مسیر رشد علمی برای تکنسینها هموارتر شده است.
در حوزه نیروی انسانی نیز آمارها قابل توجه است:
- ۳ هزار و ۷۴۱ نفر به تازگی جذب اورژانس شدهاند
- تا پایان سال جاری ۵۰۰ نفر دیگر جذب خواهند شد
- مجوز جذب ۵ هزار نفر جدید نیز در دست پیگیری است
میعادفر از برگزاری کنکور محلی در مناطق محروم به عنوان راهکاری برای جذب و تربیت نیروی بومی خبر داد؛ طرحی که ضمن ایجاد فرصت تحصیل برای جوانان این مناطق، ماندگاری نیرو در پایگاههای کمبرخوردار را نیز افزایش میدهد.
کمیته ۷۲۴؛ ابتکاری برای نجات بیماران سکته مغزی
معاون آموزشی سازمان اورژانس از طراحی و اجرای کمیته ۷۲۴ برای رسیدگی سریع به بیماران دچار سکته مغزی خبر داد. در این طرح، فرآیند تشخیص و انتقال بیمار به گونهای زمانبندی شده که حداکثر سرعت در رساندن بیمار به مراکز درمانی تخصصی فراهم شود؛ چرا که ثانیهها در درمان سکته مغزی تعیینکننده است. این اقدام در کنار توسعه پایگاههای هوایی و زمینی، نشان میدهد اورژانس ایران تلاش میکند با استفاده از دانش روز، نرخ نجات بیماران را افزایش دهد.
با وجود تحریمها، محدودیت منابع مالی و دشواری تأمین تجهیزات پیشرفته، اورژانس پیشبیمارستانی ایران توانسته است در پنج دهه گذشته از یک مرکز کوچک در تهران به شبکهای ملی با هزاران نیروی متخصص، هزاران پایگاه و ناوگان هوایی و زمینی تبدیل شود؛ شبکهای که همچنان در خط مقدم خدمترسانی به مردم، به ویژه در حوادث جادهای، بلایای طبیعی و مأموریتهای اورژانسی روزمره ایستاده است.
نظرات (0)