اورژانس، خط مقدم نجات جان انسان‌ها در لحظات بحرانی است؛ جایی که هر ثانیه تأخیر می‌تواند به قیمت از دست رفتن یک زندگی تمام شود. در آستانه ۲۶ شهریور، روز ملی اورژانس، وضعیت ناوگان امدادی استان قم تصویری نگران‌کننده از فرسودگی و کمبود امکانات را نشان می‌دهد؛ وضعیتی که به گفته مسئولان، مستقیماً کیفیت خدمات‌رسانی و حتی جان بیماران را تحت تأثیر قرار داده است.

ناوگان فرسوده؛ تهدیدی جدی برای مأموریت‌های حیاتی

مهدی فراهانی، معاون مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی استان قم، در گفت‌وگو با خبرنگاران با اشاره به وضعیت ناوگان اورژانس استان گفت: از مجموع ۷۵ دستگاه آمبولانس فعال در قم، حدود ۴۲ تا ۴۳ دستگاه فرسوده و مستهلک محسوب می‌شود؛ یعنی بیش از نیمی از ناوگان.

به گفته وی، نوسازی ناوگان یکی از ضروری‌ترین و فوری‌ترین نیازهای اورژانس قم است و فرسودگی خودروها دیگر یک هشدار ساده نیست، بلکه به مشکلی عملیاتی تبدیل شده است. فراهانی تأکید کرد: «مواردی داشته‌ایم که آمبولانس در حال انتقال بیمار بدحال، در میانه مسیر دچار نقص فنی و متوقف شده است.»

این مقام مسئول هشدار داد که تداوم این شرایط می‌تواند جان بیماران بدحال، مصدومان تصادفی و مادران باردار را به‌طور جدی به خطر بیندازد و جایگزینی ناوگان فرسوده نباید بیش از این به تعویق بیفتد. به گفته او، با توجه به حجم بالای مأموریت‌ها به‌ویژه در ایام مناسبتی و حضور گسترده زائران در قم، فشار بر آمبولانس‌های فرسوده دوچندان شده است.

۲۰ آمبولانس نو در انتظار ترخیص از گمرک سلفچگان

در حالی که ناوگان فعلی پاسخگوی نیازهای امدادی استان نیست، ۲۰ دستگاه آمبولانس جدید که با مشارکت خیرین و در قالب تفاهم‌نامه سه‌جانبه میان دانشگاه علوم پزشکی قم، سازمان اورژانس کشور و وزارت بهداشت خریداری شده، ماه‌هاست در گمرک منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان متوقف مانده است.

معاون اورژانس قم در این باره توضیح داد: این آمبولانس‌ها با نرخ ارز حدود ۱۸۳ هزار تومان خریداری شده‌اند، اما برای ترخیص، تغییر کاربری و تجهیز کامل آن‌ها به حدود ۲۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. اعتباری که تاکنون تأمین نشده و همین موضوع، ورود این خودروهای حیاتی به چرخه خدمت را به تأخیر انداخته است.

فراهانی با بیان اینکه ورود این ۲۰ دستگاه می‌تواند بخش قابل توجهی از مشکلات ناشی از فرسودگی را برطرف کند، افزود: «با تأمین اعتبار و ترخیص این آمبولانس‌ها، شاهد تحول چشمگیری در کیفیت خدمات اورژانس استان خواهیم بود و بخش عمده‌ای از دغدغه‌های موجود در حوزه امدادرسانی برطرف می‌شود.»

اورژانس موتوری و بالگرد تخصصی؛ راهکاری برای عبور از ترافیک قم

قم به دلیل جایگاه مذهبی و میزبانی از میلیون‌ها زائر در طول سال، به‌ویژه در مناسبت‌های خاص، همواره با ترافیک سنگین در هسته مرکزی شهر و اطراف حرم مطهر مواجه است؛ ترافیکی که رسیدن به‌موقع آمبولانس بر بالین بیمار را دشوار می‌کند.

معاون مرکز اورژانس قم گفت: برای کاهش این چالش، راه‌اندازی اورژانس موتوری در دستور کار قرار گرفته و تاکنون بخشی از مشکلات ناشی از ترافیک را کاهش داده است. موتورلانس‌ها با قدرت مانور بالا می‌توانند در معابر پرتردد و کوچه‌های باریک، بسیار سریع‌تر از آمبولانس به صحنه حادثه برسند و اقدامات اولیه را آغاز کنند.

وی همچنین از استقرار بالگرد تخصصی «مدکوپتر» در قم طی حدود یک ماه اخیر خبر داد و گفت: قم از جمله معدود استان‌های کشور است که از بالگرد تخصصی اورژانس بهره می‌برد. به گفته فراهانی، این بالگرد برخلاف بالگردهای فراجا که پیش‌تر برای انتقال هوایی استفاده می‌شد، محدودیت‌های پروازی قبلی را ندارد و به‌صورت اختصاصی در اختیار اورژانس است.

این دو ظرفیت جدید، به گفته مسئولان اورژانس، سرعت و کیفیت امدادرسانی به بیماران و مصدومان را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد؛ به‌ویژه در مأموریت‌های دشوار، مناطق دور از دسترس و حوادث پرتلفات جاده‌ای.

آمار نگران‌کننده تصادفات؛ موتورسیکلت‌ها عامل ۶۵ درصد حوادث شهری

معاون اورژانس قم در ادامه به ارائه آمار عملکرد شش‌ماهه نخست امسال پرداخت؛ آماری که زنگ خطر دیگری را به صدا درمی‌آورد.

بر اساس این گزارش، در شش ماه نخست سال جاری ۱۱ هزار و ۸۹۸ مورد تصادف در استان قم ثبت شده که ۱۰ هزار و ۳۹۹ مورد آن در محدوده شهری رخ داده است. نکته قابل تأمل اینکه از مجموع تصادفات شهری، ۶ هزار و ۷۲۶ مورد با دخالت موتورسیکلت بوده که معادل ۶۵ درصد کل تصادفات شهری استان است.

به عبارت دیگر، به‌طور میانگین روزانه ۳۷ تصادف مرتبط با موتورسیکلت در قم اتفاق می‌افتد؛ آماری که قم را در زمره استان‌های با سهم بالای حوادث موتوری قرار می‌دهد.

فراهانی با اشاره به پیامدهای انسانی این حوادث افزود: میانگین سنی مجروحان و جانباختگان این تصادفات حدود ۲۹ سال است که نشان می‌دهد قربانیان عمدتاً در سنین جوانی و مولد قرار دارند. در این مدت، ۱۶ نفر در صحنه حادثه جان باخته‌اند و یک هزار و ۳۱۵ نفر نیز مصدوم شده و خدمات امدادی و درمانی دریافت کرده‌اند.

وی با تأکید بر لزوم فرهنگ‌سازی و اقدامات پیشگیرانه خاطرنشان کرد: سهم بالای موتورسیکلت در تصادفات شهری، ضرورت توجه جدی به ایمنی راکبان، استفاده از کلاه ایمنی، آموزش همگانی و ساماندهی تردد موتورسیکلت‌ها را دوچندان می‌کند و بدون مداخله جدی، بار کاری اورژانس و بیمارستان‌ها همچنان افزایش خواهد یافت.

ضرورت نوسازی فوری؛ زمان برای اورژانس قم حیاتی است

مجموع این آمارها نشان می‌دهد که اورژانس قم در شرایطی با افزایش مأموریت‌ها و حوادث ترافیکی روبه‌روست که ناوگان آن توان پاسخگویی کامل را ندارد. فرسودگی ۵۷ درصدی آمبولانس‌ها در کنار توقف ۲۰ دستگاه نوساز در گمرک، تصویری از یک چرخه معیوب تأمین و نوسازی را نشان می‌دهد.

کارشناسان حوزه سلامت معتقدند تخصیص فوری اعتبار ۲۰ میلیارد تومانی برای ترخیص آمبولانس‌های جدید، در مقایسه با هزینه‌های جانی و مالی ناشی از تأخیر در امدادرسانی، رقمی ناچیز است و می‌تواند به‌سرعت ظرفیت عملیاتی اورژانس قم را تقویت کند. در عین حال، توسعه ناوگان موتورلانس و تثبیت پروازهای بالگرد تخصصی می‌تواند مکمل مؤثری برای پوشش ترافیک سنگین و حوادث جاده‌ای باشد.

اکنون نگاه‌ها به تصمیم مسئولان استانی و ملی دوخته شده تا پیش از فرا رسیدن نیمه دوم سال و افزایش سفرهای زیارتی، ناوگان اورژانس قم جان تازه‌ای بگیرد؛ چرا که برای اورژانس، هر روز تأخیر به معنای یک مأموریت پرخطر با خودرویی فرسوده است.