دولت ترکیه پیشنهاد تازهای را برای کاهش تنشها در دریای سیاه به روسیه و اوکراین ارائه کرده است؛ پیشنهادی که هدف آن توقف حملات به کشتیها و ایمنسازی یکی از مهمترین مسیرهای تجارت دریایی جهان عنوان شده است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، یک دیپلمات ترکیهای روز پنجشنبه اعلام کرد آنکارا یادداشتی را به هر دو طرف درگیر در جنگ ارائه کرده تا حملات به شناورها در دریای سیاه متوقف شود. این دیپلمات که نخواست نامش فاش شود، تأکید کرد که این یادداشت میتواند به عنوان نقطه آغاز مذاکرات میان مسکو و کییف برای دستیابی به راهحلی پایدار درباره امنیت دریانوردی در این منطقه عمل کند.
یادداشت آنکارا؛ نقطه شروع مذاکرات
بر اساس اطلاعات منتشرشده، پیشنهاد ترکیه ناظر به توقف متقابل حملات به کشتیهای تجاری و تأسیسات بندری است. آنکارا تلاش کرده است این ابتکار را در قالبی متوازن و غیرجانبدارانه ارائه دهد تا هر دو طرف بتوانند بدون پیششرط وارد گفتوگو شوند. دیپلمات ترکیهای در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه تصریح کرده است که هدف از این یادداشت، ایجاد یک چارچوب اولیه برای کاهش خطرات و جلوگیری از گسترش درگیریها به حوزه دریایی است.
ترکیه در طول جنگ روسیه و اوکراین همواره کوشیده نقش میانجی را حفظ کند. موقعیت جغرافیایی این کشور در تنگههای بسفر و داردانل و تسلط آن بر دسترسی به دریای سیاه بر اساس کنوانسیون مونترو، به آنکارا جایگاهی ویژه در معادلات امنیتی این منطقه داده است. پیشتر نیز ابتکار موسوم به «گذرگاه غلات دریای سیاه» با میانجیگری ترکیه و سازمان ملل متحد شکل گرفته بود که اگرچه در نهایت متوقف شد، اما نشان داد آنکارا توانایی ایجاد اجماع نسبی میان طرفین را دارد.
هشدار هاکان فیدان درباره سرایت جنگ به دریا
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اوایل هفته جاری نسبت به سرایت آثار جنگ به حوزه دریای سیاه هشدار داده بود. او تأکید کرد که ادامه درگیریها میان روسیه و اوکراین بهطور مستقیم امنیت دریانوردی، تجارت انرژی و صادرات غلات را تحت تأثیر قرار داده و میتواند پیامدهای فراتر از میدان نبرد داشته باشد.
فیدان با اشاره به اهمیت دریای سیاه به عنوان مسیر حیاتی تجارت میان اروپا، آسیا و خاورمیانه، گفته بود که ناامنی در این پهنه آبی نه تنها دو کشور درگیر، بلکه کشورهای ساحلی و حتی اقتصاد جهانی را متأثر میکند. ترکیه به عنوان یکی از اعضای ناتو که همزمان روابط کاری خود را با مسکو و کییف حفظ کرده، نگران است که تشدید حملات دریایی به بیثباتی بیشتر در منطقه منجر شود.
افزایش حملات به کشتیها و بنادر
در هفتههای اخیر، روسیه و اوکراین حملات خود علیه کشتیها و زیرساختهای بندری یکدیگر را به شکل محسوسی افزایش دادهاند. گزارشها حاکی از هدف قرار گرفتن چند شناور تجاری، انبارهای غله و تأسیسات بندری در سواحل دریای سیاه است. این حملات علاوه بر خسارتهای مستقیم، موجب افزایش حق بیمه کشتیها، تغییر مسیر برخی محمولهها و نگرانی شرکتهای کشتیرانی بینالمللی شده است.
مقامهای ترکیه میگویند این روند به شکل فزایندهای تردد سایر کشتیها را نیز با خطر مواجه کرده است. دریای سیاه علاوه بر مسیر صادرات غلات اوکراین و روسیه ــ دو تأمینکننده بزرگ جهانی گندم و ذرت ــ مسیر ترانزیت حاملهای انرژی و کالاهای صنعتی نیز محسوب میشود و هرگونه اختلال در آن میتواند بر قیمت جهانی مواد غذایی و انرژی اثر بگذارد.
اهمیت راهبردی دریای سیاه
دریای سیاه با شش کشور ساحلی شامل ترکیه، روسیه، اوکراین، رومانی، بلغارستان و گرجستان، یکی از کانونهای حساس ژئوپلیتیک اروپا به شمار میرود. پس از آغاز جنگ در فوریه ۲۰۲۲، این دریا به یکی از صحنههای اصلی رویارویی غیرمستقیم میان دو طرف تبدیل شده است؛ از حملات پهپادی به ناوگان دریایی تا مینگذاری و تهدید کشتیهای تجاری.
ترکیه بارها اعلام کرده که خواهان جلوگیری از تبدیل دریای سیاه به میدان جنگ تمامعیار است و بر لزوم حفظ تعادل و اجرای دقیق کنوانسیون مونترو تأکید دارد. بر اساس این کنوانسیون، آنکارا کنترل عبور و مرور کشتیهای جنگی از تنگههای خود را در اختیار دارد و از ابتدای جنگ، عبور ناوهای جنگی طرفهای درگیر را محدود کرده است.
پیشنهاد جدید آنکارا در چنین بستری مطرح شده و ناظران آن را تلاشی برای احیای نوعی آتشبس محدود دریایی ارزیابی میکنند؛ آتشبسی که اگرچه به معنای پایان جنگ نیست، اما میتواند دستکم امنیت کشتیرانی غیرنظامی را تضمین کند و راه را برای مذاکرات گستردهتر هموار سازد. هنوز واکنش رسمی مسکو و کییف به این یادداشت منتشر نشده، اما دیپلماتهای ترکیه ابراز امیدواری کردهاند که هر دو طرف با رویکردی سازنده به این ابتکار پاسخ دهند.
نظرات (0)