طرح «آشیان» بهعنوان یکی از برنامههای حمایتی وزارت راه و شهرسازی برای تأمین مسکن زوجهای جوان، در مسیر اجرا قرار دارد و تاکنون بخش قابل توجهی از اهداف پیشبینیشده محقق شده است. معاون دفتر اقتصاد مسکن این وزارتخانه میگوید هدف اولیه طرح، تأمین سرپناه برای ۱۰ هزار زوج جوان است که از این تعداد، نزدیک به ۶ هزار واحد مسکونی در استانهای مختلف کشور بر اساس ثبتنامهای انجامشده تأمین شده است.
آخرین وضعیت اجرای طرح آشیان
علی قایدی، معاون دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی در گفتوگو با رادیو اقتصاد، با تشریح آخرین وضعیت طرح «آشیان» اظهار کرد: این طرح با هدف حمایت از زوجهای جوان طراحی شده و در مرحله نخست، ۱۰ هزار زوج جوان را هدفگذاری کرده است. بر اساس آخرین آمار، حدود ۶ هزار واحد مسکونی در شهرها و استانهای مختلف برای متقاضیان واجد شرایط تأمین شده است.
وی تأکید کرد که تأمین این واحدها بر مبنای ثبتنام و پالایش متقاضیان انجام شده و توزیع استانی واحدها به گونهای بوده که پوشش مناسبی برای جامعه هدف ایجاد شود. به گفته قایدی، با وجود پیشرفت انجامشده، تکمیل ظرفیت ۱۰ هزار واحدی نیازمند زمان و برنامهریزی دقیقتر در مراحل بعدی است.
چرا روند اجرای طرح کندتر از انتظار بود؟
یکی از پرسشهای مطرح درباره طرح آشیان، علت سرعت پایینتر اجرا نسبت به انتظارات اولیه است. معاون دفتر اقتصاد مسکن در این باره توضیح داد: مهمترین عامل، ضرورت تأمین واحدهایی با موقعیت مناسب، قیمت متعادل و دسترسی مطلوب به خدمات شهری است.
به گفته وی، نمیتوان هر واحد خالی موجود در بازار را برای این طرح اختصاص داد. بررسیها نشان میدهد بخش قابل توجهی از خانههای خالی در مناطق گرانقیمت و عمدتاً در نیمه شمالی شهرهای بزرگ قرار دارند، در حالی که رویکرد طرح آشیان، تمرکز بر مناطق متوسط شهری با سطح قیمت مناسبتر و امکان خانهدار شدن برای دهکهای درآمدی پایینتر است.
قایدی افزود: اگر هدف صرفاً تأمین عدد و رقم باشد، میتوان از هر واحد خالی استفاده کرد، اما سیاست وزارت راه و شهرسازی این است که کیفیت سکونت، دسترسی به حملونقل عمومی، مراکز آموزشی، درمانی و اشتغال نیز در انتخاب واحدها لحاظ شود تا متقاضیان در آینده با مشکل سکونت در مناطق پرهزینه یا کمبرخوردار از خدمات مواجه نشوند.
چه کسانی در اولویت طرح آشیان هستند؟
بر اساس اعلام وزارت راه و شهرسازی، در مرحله نخست اجرای طرح آشیان، گروه هدف بهصورت محدود و مرحلهای تعریف شده است. زوجهای جوانی که حداکثر پنج سال از تاریخ ازدواج آنها گذشته باشد و در گروههای درآمدی یک تا شش قرار داشته باشند، در اولویت واگذاری قرار دارند.
قایدی در این زمینه گفت: محدود کردن جامعه هدف در گام اول، با هدف مدیریت بهینه منابع و اجرای دقیقتر طرح انجام شده است. با این روش میتوان ضمن ارزیابی ظرفیت هر شهر، از پراکندگی منابع و ایجاد تعهدات بیش از توان اجرایی جلوگیری کرد.
وی خاطرنشان کرد: واحدهای تأمینشده تاکنون در شهرهای مختلف، پوشش مناسبی برای متقاضیان واجد شرایط مرحله اول ایجاد کرده و در برخی شهرها تقریباً به تناسب تعداد متقاضیان، واحد مسکونی تأمین شده است. با این حال، در صورت گسترش جامعه هدف در مراحل بعدی، به طور طبیعی نیاز به تأمین واحدهای بیشتری وجود خواهد داشت.
اجرای مرحلهای متناسب با ظرفیت هر شهر
معاون دفتر اقتصاد مسکن با اشاره به تفاوت شرایط بازار مسکن در نقاط مختلف کشور تصریح کرد: بازار مسکن در تهران با مشهد، اصفهان یا شهرهای کوچک یکسان نیست. قیمت زمین، هزینه ساخت، میزان خانههای خالی و قدرت خرید خانوارها در هر شهر متفاوت است و به همین دلیل اجرای طرح آشیان بهصورت مرحلهبهمرحله و متناسب با ظرفیت هر منطقه دنبال میشود.
به گفته وی، محدودیت منابع مالی و اجرایی ایجاب میکند که طرح بهصورت تدریجی پیش برود. در برخی شهرها که تقاضا و عرضه تقریباً متوازن است، واگذاریها با سرعت بیشتری انجام شده، اما در کلانشهرها که فشار تقاضا بالاتر و قیمتها گرانتر است، تأمین واحدهای مناسب زمانبرتر خواهد بود.
این مقام مسئول تأکید کرد: مرحلهای بودن طرح به معنای توقف یا کندی تعمدی نیست، بلکه رویکردی برای پایداری و جلوگیری از ایجاد انتظارات غیرواقعی است. در هر مرحله، نتایج ارزیابی شده و بر اساس آن برای مرحله بعد تصمیمگیری میشود.
تغییر نگاه از مسکن ملکی به مسکن استیجاری عمومی
قایدی در بخش دیگری از سخنان خود به آسیبشناسی سیاستهای مسکن در دهههای گذشته پرداخت و گفت: در چند دهه اخیر، تمرکز اصلی سیاستهای حمایتی مسکن در ایران بر مسکن ملکی بوده است. این الگو هرچند برای بخشی از جامعه مفید بوده، اما برای خانوارهای کمدرآمد که توان تأمین آورده اولیه را ندارند، همواره با چالش مواجه شده و نتیجه مطلوبی به همراه نداشته است.
وی با اشاره به تجارب جهانی افزود: در بسیاری از کشورها، در کنار حمایت از خانهدار شدن، موضوع مسکن استیجاری عمومی نیز بهصورت جدی دنبال میشود. در این مدل، دولت یا نهادهای حمایتی با عرضه واحدهای استیجاری با نرخ حمایتی، امکان سکونت پایدار را برای گروههای کمدرآمد فراهم میکنند بدون اینکه خانوار مجبور به تأمین آورده سنگین اولیه باشد. این رویکرد میتواند بهعنوان مکمل مسکن ملکی در ایران نیز مورد توجه قرار گیرد.
تأکید بر نوسازی بافتهای فرسوده و دسترسی به خدمات
معاون دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی تأکید کرد: صرف ساخت و واگذاری واحد مسکونی به تنهایی مشکل مسکن را حل نمیکند. آنچه اهمیت دارد، محل سکونت و دسترسی به امکانات و خدمات شهری است. اگر واحدی ساخته شود اما از نظر دسترسی به مدرسه، درمانگاه، حملونقل و اشتغال در موقعیت نامناسبی باشد، رضایتمندی و پایداری سکونت را به دنبال نخواهد داشت.
وی یکی از محورهای مورد توجه در برنامهریزیهای جدید را استفاده از ظرفیت بافتهای فرسوده عنوان کرد و گفت: نوسازی بافتهای فرسوده میتواند همزمان دو هدف را محقق کند؛ هم واحدهای جدید و مناسب برای طرحهایی مانند آشیان تأمین شود و هم روند نوسازی شهری و ارتقای ایمنی و کیفیت زندگی در محلات قدیمی تسریع شود. استفاده از این ظرفیت، بهویژه در شهرهای بزرگ که زمین جدید کمتر در دسترس است، اهمیت دوچندان دارد.
به گفته قایدی، پیوند طرح آشیان با برنامههای نوسازی بافت فرسوده میتواند به تأمین مسکن ملکی پایدار و ارتقای تابآوری شهری کمک کند و از حاشیهنشینی و توسعه بیرویه شهری نیز جلوگیری کند.
در مجموع، طرح آشیان با هدفگذاری ۱۰ هزار واحدی برای زوجهای جوان وارد فاز اجرایی شده و با تأمین نزدیک به ۶ هزار واحد در گام نخست، مسیر خود را ادامه میدهد. وزارت راه و شهرسازی تأکید دارد که ادامه مسیر با تمرکز بر قیمت مناسب، موقعیت مطلوب و اجرای مرحلهای متناسب با ظرفیت هر شهر دنبال خواهد شد تا ضمن حمایت از زوجهای جوان، الگویی پایدارتر از سیاستهای مسکن حمایتی شکل بگیرد.
نظرات (0)