افزایش سن ازدواج و توجه بیشتر به حفظ باروری، موضوع انجماد تخمک را به یکی از محورهای مهم حوزه سلامت زنان تبدیل کرده است. متخصصان می‌گویند انتخاب زمان مناسب برای فریز تخمک، نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت و اثربخشی این روش در آینده دارد و سیاست‌گذاران نیز به دنبال ساماندهی و حمایت بیمه‌ای از این خدمات هستند.

فریز تخمک برای زنان مجرد هنوز تحت پوشش بیمه نیست

آیدا نجفیان، جراح و فلوشیپ نازایی و ناباروری، با اشاره به وضعیت پوشش بیمه‌ای خدمات انجماد تخمک گفت: در حال حاضر انجام فریز تخمک برای دختران مجرد تحت پوشش بیمه قرار ندارد و هزینه آن به صورت آزاد محاسبه می‌شود، در حالی که این خدمت برای زنان متاهل تحت پوشش بیمه ارائه می‌شود.

به گفته وی، این تفاوت در پوشش بیمه‌ای در حالی است که تعداد دختران مجردی که به دلایل پزشکی یا برای پیشگیری از آسیب احتمالی به تخمک‌ها متقاضی فریز هستند، با توجه به بالا رفتن سن ازدواج افزایش یافته است. برخی از این افراد به دلیل ابتلا به بیماری‌های خاص یا درمان‌هایی که می‌تواند ذخیره تخمدانی را تحت تأثیر قرار دهد، ناگزیر به تصمیم‌گیری زودهنگام برای حفظ باروری خود هستند.

چرا ۳۰ تا ۳۵ سالگی بهترین بازه است؟

نجفیان با تأکید بر اهمیت سن در اثربخشی انجماد تخمک تصریح کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد بهترین سن برای فریز تخمک بین ۳۰ تا ۳۵ سالگی است. متخصصان توصیه نمی‌کنند این اقدام زیر ۳۰ سال انجام شود، چرا که در این سنین معمولاً ضرورت پزشکی یا باروری برای آن وجود ندارد.

وی افزود: از سوی دیگر، کیفیت تخمک‌ها پس از ۳۵ سالگی به تدریج کاهش می‌یابد و انجام فریز در بانوان بالای ۳۵ سال کیفیت لازم را نخواهد داشت. اثربخشی این روش از سن ۴۰ سالگی به بالا نیز به طور محسوسی کمتر می‌شود و شانس موفقیت باروری با تخمک‌های منجمدشده در سنین بالاتر به شکل قابل توجهی افت می‌کند.

به گفته این متخصص، انتخاب بازه ۳۰ تا ۳۵ سالگی تعادلی میان بلوغ تصمیم‌گیری، ضرورت حفظ باروری و کیفیت بیولوژیک تخمک‌ها ایجاد می‌کند و به همین دلیل در راهنماهای بالینی به عنوان پنجره طلایی برای انجماد تخمک معرفی می‌شود.

برنامه دولت برای ساماندهی روش‌های نوین ناباروری

در همین ارتباط، زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، از اقدامات دولت برای ساماندهی خدمات حوزه ناباروری خبر داد و گفت: بر اساس سیاست‌های کلی نظام، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و برنامه هفتم پیشرفت، و با همراهی وزارت بهداشت، جهاد دانشگاهی و متخصصان این حوزه، برنامه ساماندهی روش‌های جایگزین نوین در حوزه ناباروری از جمله رحم جایگزین و انجماد تخمک و همچنین ساماندهی مراکز ارائه‌دهنده این خدمات تهیه شده است.

به گفته بهروزآذر، موضوع پوشش بیمه‌ای این خدمات در کمیسیون مربوطه به تصویب رسیده و امید می‌رود به‌زودی در هیئت دولت نیز به تصویب نهایی برسد و مبنای فعالیت‌ها قرار گیرد. وی تأکید کرد: تلاش ما این است که این آیین‌نامه دقیق، شفاف و آینده‌نگر باشد و صرفاً به درمان یا افزایش توان درمان محدود نشود.

حفظ باروری؛ رویکرد آینده نظام سلامت

معاون رئیس‌جمهور، «حفظ باروری» را یکی از رویکردهای مهم و آینده‌محور نظام سلامت باروری دانست و اظهار کرد: در قانون برنامه هفتم پیشرفت، امکان انجماد یا فریز تخمک برای دختران مجرد بالای ۳۰ سال پیش‌بینی شده که اقدامی مهم و مترقی محسوب می‌شود.

وی افزود: این رویکرد نه تنها به درمان ناباروری کمک می‌کند، بلکه به زنان اجازه می‌دهد با آگاهی و برنامه‌ریزی بیشتر، درباره زمان فرزندآوری تصمیم بگیرند و در صورت بروز بیماری یا تأخیر در ازدواج، فرصت باروری خود را حفظ کنند.

کارشناسان حوزه سلامت نیز معتقدند تصویب پوشش بیمه‌ای و تدوین آیین‌نامه شفاف می‌تواند دسترسی عادلانه‌تر به خدمات حفظ باروری را فراهم کند، از هزینه‌های سنگین آزاد بکاهد و از فعالیت مراکز غیرمجاز یا فاقد استاندارد جلوگیری کند. به گفته آنان، اطلاع‌رسانی صحیح درباره سن مناسب، شرایط پزشکی و محدودیت‌های این روش برای جلوگیری از انتظارات غیرواقعی ضروری است.